Pranatoshini 2.16
Prāṇatoṣiṇī 2.16
- Language
- Sanskrit
2.16.1
evaṃ varṇeṣu prādurbhūteṣu kadācit śabdātmakeṣu puruṣāṇāṃ bhrāntirapi
sambhavatītyatasteṣāmīśvareṇa patrārūḍhamūrtiḥ kalpitā ||
2.16.2
taduktaṃ jyotistattve vṛhaspatinā ||
2.16.3
ṣāṇmāsike'pi samaye bhrāntiḥ sañjāyate yataḥ |
2.16.4
dhātrākṣarāṇi sṛṣṭāni patrārūḍhānyataḥ purā iti |
2.16.5
teṣāṃ lekhanaprakārastu varṇoddhāratantre prathamapaṭale bhagavatīpraśnānantaraṃ śiva
uvāca ||
2.16.6
varṇoddhārākhyatantre tu kathayāmi śṛṇuṣva me |
2.16.7
pañcāśanmātṛkā nityā sākṣād brahmarūpiṇī |
2.16.8
ityupakramya sarvavarṇalekhanaprakāraṃ sa evopadarśitavān sa prakāro'gre
sphuṭībhaviṣyati |
2.16.9
kāmadhenutantre prathamapaṭale ||
2.16.10
śṛṇu tattvamakārasya atigopyaṃ varānane ! |
2.16.11
śaraccandrapratīkāśaṃ pañcakoṇamayaṃ sadā |
2.16.12
p. 90) pañcadevamayaṃ varṇaṃ śaktidvayasamanvitam |
2.16.13
nirguṇaṃ saguṇopetaṃ svayaṃ kaivalyamūrtimat |
2.16.14
bindudvayamayaṃ varṇaṃ svayaṃ prakṛtirūpiṇī |
2.16.15
varṇoddhāratantre |
2.16.16
dakṣataḥ kuṇḍalī bhūtvā kuñcitā vāmato gatā |
2.16.17
tatorddhasaṅgatā rekhā dakṣorddhā tāsu śaṅkaraḥ |
2.16.18
vidhirnārāyaṇaścaiva santiṣṭhet kramataḥ sadā |
2.16.19
arddhamātrā śaktirūpā dhyānamasya ca kathyate | a ||
2.16.20
kāmadhenutantre dvitīyapaṭale ||
2.16.21
ākāraṃ paramāścaryaṃ śaṅkhajyotirmayaṃ priye ! |
2.16.22
brahmaviṣṇumayaṃ varṇaṃ tathā rudramayaṃ priye ! |
2.16.23
pañcaprāṇamayaṃ varṇaṃ svayaṃ paramakuṇḍalī ||
2.16.24
varṇoddhāratantre ||
2.16.25
akārarūpamāsādya dakṣakroḍāyatā tvadhaḥ |
2.16.26
brahmādayastathā śaktistāsu tiṣṭhanti nityaśaḥ | ā |
2.16.27
kāmadhenutantre ||
2.16.28
ikāraṃ paramānandaṃ sugandhakuṅkumacchavi |
2.16.29
haribrahmamayaṃ varṇaṃ sadā rudramayaṃ priye ! |
2.16.30
sadāśaktimayaṃ devi ! gurābrahmamayaṃ tathā |
2.16.31
sadāśivamayaṃ varṇaṃ paraṃbrahmasamanvitam ||
2.16.32
varṇoṣāratantre ||
2.16.33
ūrddhvādhaḥ kubjitā madhye rekhā tatsaṅgatā bhavet |
2.16.34
lakṣmī?rvāṇī tathendrāṇī kramāttāsveva saṃvaset |
2.16.35
śīrṣādhaḥ kuñcitā rekhā dakṣorddhā kāmarūpiṇī |
2.16.36
mātrā śaktiḥ koṇayutā dhyānamasya pravakṣyate || i ||
2.16.37
kāmadhenutantre ||
2.16.38
īkāraṃ parameśāni ! svayaṃ paramakuṇḍalī |
2.16.39
brahmaviṣṇumayaṃ varṇaṃ tathā rudramayaṃ sadā |
2.16.40
pañcadevamayaṃ varṇaṃ pītavidyullatākṛtiḥ |
2.16.41
caturjñānamayaṃ varṇaṃ pañcaprāṇamayaṃ sadā |
2.16.42
varṇoddhāratantre ||
2.16.43
ūrddhvādhaḥ kuñcitā madhye trikoṇādhogatā punaḥ |
2.16.44
adhogatā koṇaśīrṣā kuñcitā dakṣataḥ śubhā |
2.16.45
śīrṣāddakṣe koṇayutā kuñcitorddhagatā punaḥ |
2.16.46
candrasūryāgnirūpā sā mātrāśaktiḥ prakīrtitā || ī ||
2.16.47
kāmadhenutantre ||
2.16.48
ukāraṃ parameśāni ! adhaḥ kuṇḍalinī svayam |
2.16.49
pītacampakasaṅkāśaṃ pañcadevamayaṃ sadā |
2.16.50
pañcaprāṇamayaṃ devi ! caturvargapradāyakam |
2.16.51
varṇoddhāre ||
2.16.52
ūrddhvādhomadhyataḥ kubjā rekhā vāmagatā śubhā |
2.16.53
p. 91) tiṣṭhanti vāyuvahnīndrāḥ śaktirmātrā parā smṛtā || u ||
2.16.54
kāmadhenutantre ||
2.16.55
śaṅkhakundasamābhāsa ukāraḥ parakuṇḍalī |
2.16.56
pañcaprāṇamayaṃ varṇaṃ pañcadevamayaṃ sadā |
2.16.57
pañcaprāṇayutaṃ varṇaṃ tathā trayaguṇātmakam |
2.16.58
bindutrayayutaṃ varṇaṃ pītavidyullatākṛti |
2.16.59
dharmārthakāmamokṣañca sadā sukhapradāyakam ||
2.16.60
varṇoddhāratantre ||
2.16.61
tadrūpādhogatā rekhā kubjitā vāmataḥ śubhā |
2.16.62
tadrūpā pūrvoktokārarūpā |
2.16.63
tiṣṭhanti tāsu rekhāsu yamāgnivaruṇāḥ kramāt |
2.16.64
adhorddhagāminī mātrā lakṣmīrvāṇī ca sā smṛtā || ū ||
2.16.65
kāmadhenau ||
2.16.66
ṛkāraḥ parameśāni ! kuṇḍalī mūrtimān svayam |
2.16.67
atra brahmā ca viṣṇuśca rudraścaiva varānane ! |
2.16.68
sadāśivayutaṃ varṇaṃ sadā īśvarasaṃyutam |
2.16.69
varṇoddhāratantre |
2.16.70
ūrddhā dakṣagatā vakrā trikoṇā vāmatastataḥ |
2.16.71
punastvadhodakṣagatā mātrāśaktiḥ parā smṛtā |
2.16.72
mātrāsu brahmaviṣṇvīśāstiṣṭhanti kramataḥ parā || ṛ ||
2.16.73
varṇoddhāratantre ||
2.16.74
tadrūpādhogatā dakṣā vāmataḥ kuñcitā tvadhaḥ |
2.16.75
punardakṣagatā rekhā tāsu brahmeśaviṣṇavaḥ |
2.16.76
mātrāśaktiḥ parā jñeyā dhyānamasya pravakṣyate || ṝ ||
2.16.77
kāmadhenutantre ||
2.16.78
ḷkāraṃ cañcalāpāṅgi ! kuṇḍalī paradevatā |
2.16.79
tatra brahmādayaḥ sarve tiṣṭhanti satataṃ priye ! |
2.16.80
pañcadevamayaṃ varṇaṃ caturjñānamayaṃ sadā |
2.16.81
pañcaprāṇayutaṃ varṇaṃ tathā guṇatrayātmakam |
2.16.82
bindutrayatmākaṃ varṇaṃ pītavidyullatākṛti ||
2.16.83
varṇoddhāre ||
2.16.84
rekhādhaḥ kuṇḍalī vakrā dakṣato vābhato gatā |
2.16.85
vahnīśavāyavastāsu nityaṃ santi ca nityaśaḥ || ḷ ||
2.16.86
kāmadhenutantre ||
2.16.87
ḹkāraṃ parameśāni ! pūrṇacandrasamaprabham |
2.16.88
pañcadevātmakaṃ varṇaṃ pañcaprāṇātmakaṃ sadā |
2.16.89
guṇatrayātmakaṃ varṇaṃ tathā bindutrayātmakam |
2.16.90
caturvargamayaṃ devi ! svayaṃ paramakuṇḍalī ||
2.16.91
varṇoddhāratantre ||
2.16.92
tatkroḍatulyarūpā ca rekhā sā vaiṣṇavī smṛtā |
2.16.93
tāsu bandhyā sureśāni ! durgā vāṇī sarasvatī || ḹ ||
2.16.94
kāmadhenutantre ||
2.16.95
ekāraṃ paramaṃ divyaṃ brahmaviṣṇuśivātmakam |
2.16.96
p. 92) vaṅkinīkusumaprekṣyaṃ pañcadevamayaṃ sadā |
2.16.97
pañcaprāṇātmakaṃ varṇaṃ tathā vilaśayātmakam |
2.16.98
caturvarṇamayaṃ devi ! svayaṃ paramakuṇḍalī |
2.16.99
varṇoddhāratantre ||
2.16.100
kuñcitāṃ vāmato rekhā dakṣakoṇāyatā tvadhaḥ |
2.16.101
punarvāmagatā saiva tāsu vahnīśavāyavaḥ || e ||
2.16.102
kāmadhenutantre ṣaṣṭhapaṭale ||
2.16.103
aikāraṃ paramaṃ divyaṃ mahākuṇḍalinī svayam |
2.16.104
koṭicandrapratīkāśaṃ pañcaprāṇamayaṃ sadā |
2.16.105
brahmaviṣṇumayaṃ varṇaṃ tathā rudramayaṃ priye ! |
2.16.106
sadāśivamayaṃ varṇaṃ bindutrayasamanvitam |
2.16.107
varṇoddhāratantre |
2.16.108
ekārarūpamadhye tu kiñciddakṣe tadorddhataḥ |
2.16.109
candrendrabhānavastāsu mātrāśaktiḥ kramāt smṛtāḥ |
2.16.110
tridhā śaktimayī pūrvā durgā vāṇī sarasvatī || ai ||
2.16.111
kāmadhenutantre ||
2.16.112
etadvarṇaṃ maheśāni ! svayaṃ paramakuṇḍalī ||
2.16.113
varṇoddhāratantre ||
2.16.114
vāmataḥ kuṇḍalī bhūtvā dakṣānmadhye tu kuñcitā |
2.16.115
kiñciddakṣagatā yā tu kuñcitā vāmatastvadhaḥ |
2.16.116
brahmeśaviṣṇavastāsu mātrā tu brahmarūpiṇī |
2.16.117
śaktiśca paramā saiva dhyānamasya pravakṣyate || o ||
2.16.118
kāmadhenutantre ||
2.16.119
raktavidyullatākāramaukāraṃ kuṇḍalī svayam ||
2.16.120
svayaṃ brahmādayastatra tiṣṭhanti satataṃ priye ! |
2.16.121
pañcaprāṇamayaṃ varṇaṃ sadāśivamayaṃ sadā |
2.16.122
sadā īśvarasaṃyuktaṃ caturvargapradāyakam ||
2.16.123
varṇoddhāratantre ||
2.16.124
okāramadhyadakṣe tu gatā tūrddhagatāyatā |
2.16.125
kiñcit sā vāmato vakrā tāsu brahmeśaviṣṇavaḥ |
2.16.126
śaktimadhyagatā rekhā dhyānamasya ca kathyate || au ||
2.16.127
kāmadhenutantre ||
2.16.128
akāraṃ bindusaṃyuktaṃ pītavidyutsamaprabham |
2.16.129
pañcaprāṇātmakaṃ varṇaṃ brahmādidevatāmayam |
2.16.130
sarvajñānamayaṃ varṇaṃ bindutrayasamanvitam |
2.16.131
śaktitrayamayaṃ varṇaṃ svayaṃ paramakuṇḍalī ||
2.16.132
varṇoddhāratantre ||
2.16.133
akārarūpaśīrṣe tu dakṣiṇe bindurūpiṇī |
2.16.134
brahmā viṣṇuśca rudraśca kramaśastāsu tiṣṭhati |
2.16.135
yā tu bindumayī rekhā saivādyā śaktirīritā || aṃ ||
2.16.136
kāmadhenutantre ||
2.16.137
aḥkāraṃ parameśāni ! raktavidyutprabhāmayam |
2.16.138
p. 93) pañcadevamayaṃ varṇaṃ pañcaprāṇamayaṃ sadā |
2.16.139
sarvajñānamayaṃ varṇamātmāditattvasaṃyutam |
2.16.140
bindutrayamayaṃ varṇaṃ śaktitrayamayaṃ sadā ||
2.16.141
varṇoddhāre ||
2.16.142
ākārarūpadakṣe tu dvibinduradha ūrdhvataḥ |
2.16.143
brahmeśaviṣṇavastāsu mātrāśaktiḥ samīritā |
2.16.144
bindudvayānvitā rekhā saivādyā śaktirīritā | aḥ ||
2.16.145
varṇoddhāre ||
2.16.146
vāmarekhā bhaved brahmā viṣṇurdakṣiṇarekhikā |
2.16.147
aghorekhā bhavedrudro mātrā sākṣāt sarasvatī ||
2.16.148
kuṇḍalī cāṅkuśākārā madhyaśūnyaṃ sadāśivaḥ ||
2.16.149
kadambagolakākāraṃ kakāraṃ bhāvayet sudhīḥ || ka ||
2.16.150
kāmadhenutantre tṛtīyapaṭale ||
2.16.151
vāmarekhā bhaved brahmā viṣṇurdakṣiṇarekhikā |
2.16.152
aghorekhā bhavedrudro mātrā sākṣāt sarasvatī |
2.16.153
kuṇḍalī cāṅkuśākārā madhyaśūnyaṃ sadāśivaḥ |
2.16.154
javākusumasaṅkāśā vāmarekhā varānane ! |
2.16.155
śaraccandrapratīkāśā dakṣarekhā maheśvari ! |
2.16.156
adhorekhā varārohe ! mahāmarakatadyutiḥ |
2.16.157
śaṅkhakundasamā kīrtirmātrā sākṣāt sarasvatī |
2.16.158
kuṇḍalī cāṅkuśākārā koṭividyullatākṛtiḥ |
2.16.159
koṭicandrapratīkāśo madhye śūnyaḥ sadāśivaḥ |
2.16.160
śūnyagarbhasthitā kālī kaivalyapadadāyinī ||
2.16.161
arthaśca jāyate devi ! tathā dharmaśca nānyathā |
2.16.162
kakāraḥ sarvavarṇānāṃ mūlaprakṛtireva ca |
2.16.163
kāminī yā maheśāni ! svayaṃ prakṛtisundarī |
2.16.164
mātā sā sarvadevānāṃ kaivalyapadadāyinī |
2.16.165
ūrddhva koṇe sthitā vāmā brahmaśaktiritīritā |
2.16.166
vāmakoṇe sthitā jyeṣṭhā viṣṇuśaktiritīritā |
2.16.167
dakṣakoṇasthitā śaktīraudrī saṃhārarūpiṇī |
2.16.168
jñānātmā sā tu cārvaṅgī kulacatuṣṭayātmakam ||
2.16.169
icchāśaktirbhaved brahmā viṣṇuśca jñānaśaktimān |
2.16.170
kriyāśaktirbhavedrudraḥ sarvaprakṛtimūrcchimān |
2.16.171
ātmavidyāśivaistattvai sadā mātrā pratiṣṭhitā |
2.16.172
āsanaṃ tripurādevyāḥ kakāraḥ pañcadaivataḥ |
2.16.173
īśvaro yastu deveśi ! trikoṇe tasya saṃsthitiḥ |
2.16.174
trikoṇametat kathitaṃ yonimaṇḍalamuttamam |
2.16.175
p. 94) kaivalyaṃ prapade yasyāḥ kāminī sā prakīrtitā || ka ||
2.16.176
varṇoddhāratantre ||
2.16.177
śivarūpā vāmarekhā vahnirūpā ca sā smṛtā || kha ||
2.16.178
varṇoddhāratantre ||
2.16.179
agrākuñcitarekhā yā gaṇeśī sā prakīrttitā |
2.16.180
tato dakṣagatā yā tu kamalā tatra saṃsthitā |
2.16.181
adhogatāgatā yā tu tasyāmīśaḥ sadā vaset |
2.16.182
adhomukhena gatā punarūrddha mukhenāgatetyarthaḥ || ga ||
2.16.183
varṇoddhāratantre ||
2.16.184
sraṣṭirūpā vāmarekhā kiñcidākuñcitā tataḥ |
2.16.185
kuṇḍalīrūpamāsthāya tato'dhogatya dakṣataḥ |
2.16.186
ata ūrddhaṃ gatā rekhā śambhurnārāyaṇastayoḥ |
2.16.187
brahmasvarūpiṇī devi ! mātrāśaktiḥ prakīrtitā || gha ||
2.16.188
varṇoddhāratantre ||
2.16.189
ūrddhādhaḥ kramato rekhā kiñcidākuñcitā tataḥ |
2.16.190
adhogatā kuṇḍalī tu mātrāśaktiḥ svarūpiṇī |
2.16.191
rekhātrayeṣu brahmeśaviṣṇavaḥ santi sarvadā || ṅa ||
2.16.192
kāmadhenutantre ||
2.16.193
cavarṇaṃ śṛṇu suśroṇi ! caturvargapradāyakam |
2.16.194
kuṇḍalīsahitaṃ devi ! svayaṃ paramakuṇḍalī ||
2.16.195
sa tataḥ kuṇḍalayuktaṃ pañcadevamayaṃ sadā |
2.16.196
pañcaprāṇamayaṃ varṇaṃ pañcaprāṇātmakaṃ sadā |
2.16.197
triśaktisahitaṃ varṇaṃ trivindusahitaṃ priye ! ||
2.16.198
varṇoddhāratantre ||
2.16.199
vārttākuvarttulākāra ūrddhvādhaḥ kramato gataḥ |
2.16.200
rekhāḥtrayeṣu candrāgnisūryāstiṭhanti nityaśaḥ |
First 200 of 485 passages. Read on