Pramāṇa · Search · About · API

Pranatoshini 3.11

Prāṇatoṣiṇī 3.11

Language
Sanskrit

3.11.1

atha maṇḍalaprakaraṇam |

3.11.2

viśvasāre dvitīyapaṭale ||

3.11.3

dīkṣārthaṃ maṇḍapaṃ kūryāt sundaraṃ sumanoharam |

3.11.4

nānāvarṇaiścitravarṇaiścitritaṃ sumanoharam |

3.11.5

bhittistambhādisarveṣu svarṇaratnavibhūṣitam |

3.11.6

nānāvarṇaiścitravarṇaiścitritaṃ maṇimaṇḍapam |

3.11.7

vitānapatraśālapyairalaṅkuryyādvidhānataḥ |

3.11.8

patākābhirdhvajaṃ kuryyāccaturdikṣu manoharam |

3.11.9

aṣṭau kumbhānaṣṭadikṣu maṇḍapaṃ racayet sudhīḥ ||

3.11.10

atretikarttavyatā uktā śāradātilake dvitīyapaṭale ||

3.11.11

puṇyāhaṃ vācayitvā tu maṇḍapam racayecchubham ||

3.11.12

puṇyāhamiti yajamānasya |

3.11.13

puṇyāhaṃ bhavanto'dhibruvantu evaṃ svasti bhavanta iti ṛddhiṃ bhavanta iti tribhiḥ
puṇyāhavācanam ||

3.11.14

taduktaṃ rāghavabhaṭṭadhṛtabaudhāyanena ||

3.11.15

puṇyāhaṃ svasti ṛddhimityoṅkārapūrvaṃ tristrirekaikāmāśiṣaṃ vācayitveti |

3.11.16

āśiṣaṃ vācayitveti nirdeśāt sutarāṃ yajamānanāmollekha āyāti |

3.11.17

tena nāmollekhamakṛtvā kevalaṃ puṇyāhamityādivacanamanubhavaviruddhamiti |

3.11.18

śāradāyām ||

3.11.19

pañcabhiḥ saptabhirhastairnavabhirvā mitāntaram |

3.11.20

ṣoḍaśastambhasaṃyuktaṃ catvārasteṣu madhyagāḥ |

3.11.21

aṣṭahastasamucchrāyāḥ saṃsthāpya dvādaśābhitaḥ |

3.11.22

pañcahastapramāṇāste niñchidrā ṛjavaḥ śubhāḥ ||

3.11.23

madhyastambhasyāṣṭahastaparimāṇamitareṣāṃ dvādaśānāṃ pañcahastaparimāṇamiti ||

3.11.24

tatpañcamāṃśaṃ nikhanenmedinyāṃ mantravittamaḥ ||

3.11.25

nārikeladalairvaṃśaiśchādayettatsamantataḥ ||

3.11.26

vaṃśairvaṃśadalairubhayatra bahuvacananirdeśenetyādibahuvacanāntā gaṇasya saṃsūcakā
bhavantīti nyāyācchādanopayuktamanyadapi labhyate |

3.11.27

dvāreṣu toraṇāni syuḥ kramāt kṣīrimahīruhām |

3.11.28

stambhocchrāyaḥ smṛtasteṣāṃ saptahastaiḥ pṛthak pṛthak |

3.11.29

daśāṅgulapramāṇena tatparīṇāha īritaḥ |

3.11.30

tiryyak phalakamānaṃ syāt stambhānāmūrddhamānataḥ |

3.11.31

p. 208) mūlāni kalpayenmadhye toraṇe hastamānataḥ |

3.11.32

dikṣu dhvajāni badhnīyāt lokapālasamaprabhān |

3.11.33

vitānadarbhamānādyairalaṅkurvīta maṇḍapam ||

3.11.34

kṣīrimahīruhāmiti aśvatthoḍumbaraplakṣavaṭānām ||

3.11.35

taduktaṃ rāghavabhaṭṭadhṛtena ||

3.11.36

nyagrodhatoraṇaṃ pūrve yāmye tūḍumbaraṃ matam |

3.11.37

paścime'śvatthasambhūtamuttare plakṣatoraṇam ||

3.11.38

pūrve vā plakṣasambhūtaṃ nyagrodhañcottare matamiti ||

3.11.39

toraṇakaraṇakāraṇantu mahākapilapañcarātre |

3.11.40

devāstoraṇarūpeṇa saṃhitā yajñamaṇḍape |

3.11.41

vighnavidhvaṃsanārthañca rakṣārthaṃ tvadhvarasya ca |

3.11.42

adhvarasya yajñasya |

3.11.43

iti maṇḍapādikaraṇam ||

3.11.44

athāṅkurārṇapaṇam |

3.11.45

prapañcasāre pañcamapaṭale ||

3.11.46

saptāhato vā navamāhato vā prāgeva dīkṣādivaśādyathāvat |

3.11.47

sapālikāpañcamukhīśarāvacatuṣṭaye vījanivāpayuktam |

3.11.48

anyasmin bhavane ca bhūtalatale śuddhe sthale maṇḍalaṃ kuryyāt prāgvaruṇāyataṃ
padacatuṣkoṇe tu bhānūdayam |

3.11.49

pītāraktasitāsitaṃ pratipadaṃ vahnyādisaptāntikam yāmyodīcyasamāyataṃ
praṇigadantyanye'pi tanmantriṇaḥ |

3.11.50

vaiṣṇavyastvatha pālikā api caturviṃśāṅgulivyāpakā vairiñcyo ghaṭikāstu
pañcavadanādyaṣṭāṅgulocchrāyakāḥ |

3.11.51

śaivāḥ syurdviṣaḍaṅgulā api śarāvāstrā jalakṣālitāḥ sūtraiśca prakalayya paṃktiṣu
ca tāḥ proktakramādvinyaset ||

3.11.52

pṛthagapi śālītaṇḍulapūrṇāsu sadarbhabaddhakūrccāsu |

3.11.53

mṛdbālukākarīṣaiḥ krameṇa pūrṇāni pātrāṇi ||

3.11.54

śālīkaṅkuśyāmākatilasarṣapamudgamāṣaniṣpāvāḥ |

3.11.55

khalvāḍhakīsametā vījāni viduḥ prarohayogyāni ||

3.11.56

prakṣālya tāni nivapedabhimantrya mūlavījena sādhakavarastvapi pātrakeṣu |

3.11.57

viprāśiṣā ca vidhivat pratipādyamānaśaṅkhādimukhyatamapañcakanisvanaiśca ||

3.11.58

hāridrādbhiḥ samyagabhyukṣya vastrairācchādyādbhiḥ sicyatāṃ pañcaghoṣaiḥ |

3.11.59

sāyaṃ prātaḥ śarvarīṣu pradadyāduktairdravyaistadbaliṃ sādhakendraḥ ||

3.11.60

bhūtapitṛyakṣanāgabrahmaśivā devatāśca viṣṇvantāḥ |

3.11.61

p. 209) tābhyaḥ krameṇa rātriṣu sapta surān vasu vā tadbalirdeyaḥ ||

3.11.62

lājatailaraktarajanīdadhiśaktvannāni bhūtakrūrākhyam |

3.11.63

paitryaṃ tilataṇḍulakaṃ sānnapūpaṃ karambhalājakaṃ yākṣam ||

3.11.64

nārikelodakaśaktupiṣṭaṃ nāgaṃ padmākṣatañca vairiñcyam |

3.11.65

annāpūpaṃ śaivaṃ dugdhānnañca vaiṣṇaveyam ||

3.11.66

yadi navarātraṃ krameṇa baliruktaṃ |

3.11.67

tārādikairnamo'ntaiḥ svaiḥ svairapi nāmabhirbalimantraḥ |

3.11.68

pātrāṇi trividhānyapi paritaḥ punaraṣṭadikṣu balikḷptiḥ |

3.11.69

vījāropaṇakarmma prathitamidaṃ sārvakāmikaṃ bhavati |

3.11.70

sārvakāmikamityupādānādvakṣyamāṇadīkṣāyāmityādi-vacanāccāsyāvaśyakatvam |

3.11.71

eteṣāmarthastu viśvasāraśāradāvakṣyamāṇapramāṇaiḥ spaṣṭībhaviṣyatyato'tra
vyākhyā na kṛtā |

3.11.72

viśvasāratantre tṛtīyapaṭale ca |

3.11.73

jātāṅkurāḥ prakurvīta caturdikṣu ca pālikāḥ |

3.11.74

pālikāḥ pañca mukhyaśca śarāvāśca tataḥ kramāt |

3.11.75

ṣoḍaśadvādaśāṣṭābhiraṅgulībhiḥ kramādimāḥ |

3.11.76

sugandhitoyapūrṇena jātāṅkuramudāhṛtam |

3.11.77

sudhāvījena vījāni nikṣipettatra sarvataḥ |

3.11.78

ācāryyo vidhinā kuryyāt sarvaśāstrārthapāragaḥ |

3.11.79

śyāmākamāṣakaṅgvaśca vrīhayaḥ sarvataḥ smṛtāḥ |

3.11.80

dīkṣāyāḥ saptame pūrvaṃ divase saṃyataḥ sadā |

3.11.81

saptarātreṣu kurvīta pūjanaṃ sarvadevatāḥ |

3.11.82

nānopahārabalibhiḥ pūjayet parameśvari ! |

3.11.83

praṇavādyā namo'ntāśca pūjayet sarvataḥ sudhīḥ |

3.11.84

bhūtāni pitaro yakṣā nāgā brahmā śivo hariḥ |

3.11.85

krameṇa pūjayet sarvān saptarātriṣu deśikaḥ |

3.11.86

saptānāmapi rātrīṇāṃ devatāḥ sarvasammatāḥ |

3.11.87

upahāraiḥ pūjayettān tāni vakṣyāmi pārvati ! |

3.11.88

lājaiśca pūjayedbhūtān gandhapuṣpādicandanaiḥ ||

3.11.89

bhūtādhipaṃ bhūtagaṇaṃ bhūteśañca krameṇa tān |

3.11.90

tailaharidrādadhiśaktubhiḥ pūjopahārakaiḥ |

3.11.91

taṇḍulān tilasammiśrān sānnapūpaiḥ prapūjayet |

3.11.92

pitṝṇāṃ pūjayennityaṃ kathitaṃ padmayoninā |

3.11.93

karambhalājau yakṣebhyo nārikelodakānvitam |

3.11.94

śaktuṃ piṣṭañca nāgebhyaḥ pūjayedvidhināmunā |

3.11.95

p. 210) paṅkajātapataṇḍuladūrvāśālibhiruttamā |

3.11.96

pūjayet kathitā tevi ! brahmaṇaḥ sarvasammatā |

3.11.97

sāpūpamannaṃ sarvāya sarvatantrasya sammatam |

3.11.98

guḍodakaṃ guḍānnañca nānārasasamanvitam |

3.11.99

dadhi dugdhaṃ pāyasānnaṃ dadyāt priyatamaṃ mahat |

3.11.100

viṣṇave ca nivedyātha sarvasiddhiṃ labhennaraḥ ||

3.11.101

atra balidravyādhikyadarśanāt prāguktaprapañcasāroditabalidravyamupalakṣaṇamātraṃ
śaktāśaktaparaṃ vā |

3.11.102

śāradātilake tṛtīyapaṭale'pi ||

3.11.103

prāgeva dīkṣādivaśāt saptabhirvidhivaddinaiḥ |

3.11.104

sarvamaṅgalasampattyai vidadhyādaṅkurārpaṇam |

3.11.105

maṇḍalasyottare bhāge śālāṃ pūrvāparāyatām |

3.11.106

gūḍhāṃ kuryyāttatastasyāṃ maṇḍalaṃ racayet sudhīḥ |

3.11.107

pañcahastapramāṇāni pañcasūtrāṇi pātayet |

3.11.108

pūrvāparāyatānyeṣāmambharuṃ dvādaśāṅgulam |

3.11.109

dakṣiṇottarasūtrāṇi tadvadekādaśārpayet |

3.11.110

padāni tatra jāyante catvāriṃśat pramārjjayet |

3.11.111

paṃktyā vīthīścatasro'ntaścatuṣkobhayapārśvayoḥ |

3.11.112

vīthyau dve ca catuṣkoṣṭhamekamatrāvaśiṣyate |

3.11.113

padāni rañjayettāni śvetapītāruṇāsitaiḥ |

3.11.114

rajobhiḥ śyāmalenātha vīthīrāpūrayet sudhīḥ |

3.11.115

pātrāṇi trividhānyāhuraṅkurārpaṇakarmmaṇi |

3.11.116

pālikāḥ pañcamukhyaśca śarāvāśca tataḥ kramāt |

3.11.117

proktāḥ syuḥ sarvatantreṣu haribrahmaśivātmakāḥ |

3.11.118

eṣāmutsedhato'nveyaiḥ ṣoḍaśadvādaśāṣṭabhiḥ |

3.11.119

aṅgulaiḥ kramaśastāni śubhānyāveṣṭya tantunā |

3.11.120

prakṣālya deśikasteṣu pādeṣvāhitaśāliṣu |

3.11.121

sagandhadarbhakūrcceṣu paścimādi niveśayet |

3.11.122

karīṣabālukāmṛdbhistāni pātrāṇi pūrayet |

3.11.123

sudhāvījena vījāni dugdhaiḥ prakṣālya tattvavit |

3.11.124

mūlamantratrijaptāni pañcaghoṣapuraḥsaram |

3.11.125

āśīrvāgbhirdvijātīnāṃ maṅgalācārapūrvakam |

3.11.126

nirvapetteṣu pātreṣu deśiko yatamānasaḥ |

3.11.127

śāliśyāmāḍhakīmudgatilaniṣpātrasarṣapāḥ |

3.11.128

kulatthakaṅgumāṣāśca vījānyaṅkurakarmmaṇi |

3.11.129

haridrādbhiḥ samabhyuśya varunnairācchādya deśikaḥ |

3.11.130

baliṃ vividhapātrāṇāṃ dikṣu pūrvāditaḥ kṣipet |

3.11.131

p. 211) praṇavādyairnamo'ntaiśca rātrau rātrīśanāmabhiḥ |

3.11.132

bhūtāni pitaro yakṣā nāgā brahmā śivo hariḥ |

3.11.133

saptānāmapi rātrīṇāṃ devatāḥ samudīritāḥ |

3.11.134

bhūtebhyaḥ syurlājatilaharidrādadhiśaktavaḥ |

3.11.135

śālyaḥ pitṛbhyaḥ satilāstaṇḍulāḥ parikīrttitāḥ |

3.11.136

karambhalājau yakṣebhyo nārikelodakānvitam |

3.11.137

śaktuṃ piṣṭañca nāgebhyo brahmaṇe paṅkajākṣatam |

3.11.138

sapūpamannaṃ sarvāya viṣṇave syādguḍaudanam |

3.11.139

tato lokeśvarebhyo'pi vidhivadvitaredbalim |

3.11.140

dīkṣāyāmabhiṣekeṣu navaveśmapraveśane |

3.11.141

utsaveṣu ca sampattyai vidadhyādaṅkurārpaṇam ||

3.11.142

eteṣāmarthaḥ ||

3.11.143

dīkṣādivaśāt pākasaptabhirdinairityanena dīkṣādinamaṣṭamaṃ yathā bhavati tathā
karttavyamityuktam |

3.11.144

vidhivadityanena navabhiḥ pañcabhistribhirvā ityāyātam ||

3.11.145

taduktaṃ siddhāntaśekhare ||

3.11.146

pratiṣṭhāyāñca dīkṣāyāṃ sthāpane cotsave tathā |

3.11.147

samprokṣaṇe ca śāntyarthaṃ vivāhe mauñjibandhane |

3.11.148

sarvamaṅgalakāryyeṣu kārayedaṅkurārpaṇam ||

3.11.149

mahākapilapañcarātre'pi ||

3.11.150

puṇyāhaghoṣaṇaṃ kṛtvā brāhmaṇaiḥ saha deśikaḥ |

3.11.151

maṅgalāṅkurayajñañca kuryyāttatraiva vāhani ||

3.11.152

praśastayāgadivasāt purastāt saptame'hani śubhe navame vā |

3.11.153

pañcame'ṭha sudine sumuhūrte maṅgalāṅkuravidhiṃ vidadhīta ||

3.11.154

gururviśuddhaḥ prāgeva śuddhāhāt saptame'hani |

3.11.155

saṅkalpyopoṣya karttavyamaṅkurāropaṇaṃ śubham |

3.11.156

kuryyānnāndīmukhaśrāddhaṃ pūrvedyuḥ svastivācanam |

3.11.157

svagṛhyoktaprakāreṇa tadetadvidadhīta vai |

3.11.158

saṃhitāyāmapi ||

3.11.159

sarvatrābhyudayaśrāddhamaṅkurotpādanaṃ tathā |

3.11.160

ādāveva prakurvīta karmmaṇo'bhyudayātmanaḥ ||

3.11.161

śālāmiti viṃśatyā tu karairmānaṃ daśāyāmena viṣtṛteti śālāyā uttamamānam |

3.11.162

atraitāvatyāḥ prayojanābhāvādarddhena madhyamamānena śālā kāryyā |

3.11.163

tena daśahastadīrghā pañcahastāyāmā atra śālā karttavyā tāmeva
pūrvāparāyātāmiti |

3.11.164

dīrghaprahastacaturasrarūpāṃ gūḍhāṃ kapāṭādiparivṛtāṃ dakṣiṇaikadvāravatīṃ
nivātāñca kuryyāt |

3.11.165

p. 212) taduktaṃ prayogasāre ||

3.11.166

arvādudaksthitāṃ kṛtvā nivātāṃ tāṃ kuṭīṃ dṛḍhāmiti |

3.11.167

tatra maṇḍalakaraṇaprakāramāha |

3.11.168

pañcahasteti pūrvapaścimakrameṇa pañcasūtrāṇi pātayitvā
dvādaśāṅgulānyekaikāntaritānyekādaśasūtrāṇi dakṣiṇottarakrameṇa pātayet tena
catvāriṃśatkoṣṭhā bhavanti |

3.11.169

mārjayediti paścādanveti ||

3.11.170

paṃktyāvāhya catasro vīthīrmārjjayet mārjjanaprakārastu ||

3.11.171

prathamaṃ pūrvasyāṃ catuṣkoṣṭhātmikāmekāṃ vīthīm tato
dakṣiṇasyāmaṣṭakoṣṭhātmikāmaparām paścimāyāṃ catuṣkoṣṭhātmikāmanyām
uttarasyāmaṣṭakoṣṭhātmikāmitarāñca mārjayet |

3.11.172

tataḥ antaścatuṣkasya ubhayapārśvayordve vīthyau dvidvikoṣṭharūpe punarmārjayet |

3.11.173

tenātra maṇḍale catuṣkoṣṭhatrayamavaśiṣyate |

3.11.174

tāni śiṣṭāni catuṣkoṣṭhatrayasthāni dvādaśapadāni pratyekaṃ catuṣkoṣṭhaṃ
śvetādibhīrajobhīrañjayet |

3.11.175

tatra vāyupade śvetaṃ āgneye pītaṃ nair-ṛte aruṇaṃ īśāne kṛṣṇam |

3.11.176

tataḥ śyāmalena vīthīrāpūrayet |

3.11.177

patrāṇīti sthūlānyuccāni śarāvāṇyeva pālikāśabdenocyante |

3.11.178

pālikā eva nīcāḥ pañcamukhasthitāḥ pañcamukhya ucyante śarāvāḥ prasiddhā eva |

3.11.179

pālikā harirūpāḥ pañcamukhyo brahmarūpāḥ śarāvāḥ śivarūpāḥ |

3.11.180

etena haribrahmeśā eṣu pātreṣu pūjyā ityuktaṃ bhavati |

3.11.181

taduktaṃ sārasvatatantre ||

3.11.182

prokteṣu teṣu pātreṣu brahmaviṣṇuśivān yajet ||

3.11.183

siddhāntaśekhare'pi ||

3.11.184

sampūjayet śarāveṣu rudraṃ candanapuṣpakaiḥ |

3.11.185

pālikāsu tathā viṣṇuṃ brahmāṇaṃ ghaṭikāsu ceti |

3.11.186

utsedhata aunnatyena ||

3.11.187

mahākapilapañcarātre ||

3.11.188

pālikā vaktravistārā ṣoḍaśāṅgula ucyate |

3.11.189

bhavetkaṇṭhavilañcāsyā gude'ṣṭāṅgulavistṛtam |

3.11.190

pādapīṭhasya vistāraḥ ṣaḍaṅgula udāhṛtaḥ |

3.11.191

caturaṅgula utsedhastatsandhiścāṅguladvayam |

3.11.192

tatsandheśca bhavennāhaḥ pādapīṭhārddhameva ca |

3.11.193

bhavet pañcamukhī caivaṃ ghaṭikā sarvakāmadā |

3.11.194

p. 213) caratuṅgulavistārāṇyāhurvaktrāṇi pañca vai |

3.11.195

catvāri ca caturdikṣu ūrddhvamekaṃ yathāvidhi |

3.11.196

ghaṭikāyāmavistāro dvādaśāṅgula ucyate |

3.11.197

ācāryyāḥ kathayantyeke ṣoḍaśāṅgulameva vā |

3.11.198

dvādaśāṅgulavistāraṃ śarāvasya mukhaṃ smṛtam |

3.11.199

caturaṅgulavistāramadhastānmūlamucyate |

3.11.200

rāghavabhaṭṭadhṛtam |

First 200 of 320 passages. Read on

Linked texts (20)