Pramāṇa · Search · About · API

Pranatoshini 3.5

Prāṇatoṣiṇī 3.5

Language
Sanskrit

3.5.1

vakṣyamāṇavacanairdīkṣāyā api saṃskārarūpatvāt saṃskāramadhye vaktavyatvamucitam
|

3.5.2

tasyā gurumūlatayā tvādau guruprakaraṇamucyate |

3.5.3

tatra gurulakṣaṇaṃ śārādāyāṃ dvitīyapaṭale ||

3.5.4

mātṛtaḥ pitṛtaḥ śuddhaḥ śuddhabhāvo jitendriyaḥ |

3.5.5

sarvāgamānāṃ sārajñaḥ sarvaśāstrārthatattvavit |

3.5.6

paropakāranirato japapūjāditatparaḥ |

3.5.7

amoghavacanaḥ śānto vedavedāṅgapāragaḥ |

3.5.8

yogamārgārthasandhāyī devatāhṛdayaṅgamaḥ |

3.5.9

p. 169) ityādiguṇasampanno gururāgamasammataḥ |

3.5.10

devatāvat hṛdayaṅgamo manohara ityarthaḥ ||

3.5.11

viśvasāratantre dvitīyapaṭale'pi ||

3.5.12

sarvaśāstraparo dakṣaḥ sarvaśāstrārthavit sadā |

3.5.13

suvacāḥ sundaraḥ svāṅgaḥ kulīnaḥ śubhadarśanaḥ |

3.5.14

jitendriyaḥ satyavādī brāhmaṇaḥ śāntamānasaḥ |

3.5.15

pitṛmātṛhite yuktaḥ sarvakarmaparāyaṇaḥ |

3.5.16

āśramī deśasthāyī ca gururevaṃ vidhīyate ||

3.5.17

āśramī gṛhasthaḥ |

3.5.18

tathāca matsyasūkte mahātantre trayodaśapaṭale ||

3.5.19

madhyadeśasamudbhūtaḥ śāntaḥ sarvaguṇairyutaḥ |

3.5.20

putradāraiśca sampanno gururāgamasammataḥ ||

3.5.21

madhyadeśasamudbhūta iti śreṣṭhatvadarśanārtham |

3.5.22

tatpramāṇantu tantrasārakāreṇaiva likhitamato'tra na prayojanamiti gurulakṣaṇam ||

3.5.23

rudrajāmale pūrvakhaṇḍīyapañcadaśapaṭalottarakhaṇḍīyadvitīyapaṭalayoḥ |

3.5.24

ādau sādhakadevaśca sadācāramatiḥ sadā |

3.5.25

paśubhāvastato vīraḥ sāyāhne divyabhāvavān |

3.5.26

eteṣāṃ bhāvavargāṇāṃ gururvedāntapāragaḥ |

3.5.27

śānto dāntaḥ kulīnaśca vinītaḥ śuddhaveśavān |

3.5.28

śuddhācāraḥ supratiṣṭhaḥ śucirdakṣaḥ subuddhimān |

3.5.29

āśramī dhyāniṣṭhaśca mantratantraviśāradaḥ |

3.5.30

nigrahānugrahe śakto vaśī mantrārthajāpakaḥ ||

3.5.31

śānta ityādyetat sarvaṃ rāmārccanacandrikāyāmapi kevalaṃ śeṣacaraṇe vaśītyādau
gururityabhidhīyata iti pāṭhaḥ ||

3.5.32

śānto viṣayotkaṭecchārahitaḥ śamādiguṇasaṃyuktaḥ |

3.5.33

śamastu śravaṇādikavyatiriktaviṣayebhyo manaso nigrahaḥ |

3.5.34

yathā tīvrāyāṃ bubhukṣāyāṃ jātāyāṃ bhojanādanyo vyāpāro manasi na rocate |

3.5.35

bhojanavilambañca sahate tathā
srakcandanādiviṣayeṣvatyantamabhirucistattvajñānamādhaneṣu
śravaṇamananādiṣvatyantamabhiruciśca jāyate iti |

3.5.36

śāntarūpeṇa prasiddho vā |

3.5.37

dāntastapaḥkleśasahaḥ damayukto vā |

3.5.38

damastu vāhyendriyāṇāṃ tadvyatiriktaviṣayebhyo nivarttanam |

3.5.39

jñānasādhanaśravaṇādisādhanebhyo vilakṣaṇeṣu śabdādiviṣayeṣu pravarttamānāni
śrotrādīni vāhyendriyāṇi yena vṛttiviśeṣeṇa nivarttante sa dama ityabhiprāyaḥ |

3.5.40

p. 170) ata - eva śānto'ntarindriyanigrahakarttā dānto vahirindriyanigrahakarttā iti
vedāntavidbhiruktam ||

3.5.41

vṛhannīlamantre tṛtīyapaṭale'pi |

3.5.42

vahirindriyaharttā ca guruḥ sarvatra durlabhaḥ |

3.5.43

antarindriyaharttā ca guruḥ sarvatra śobhanaḥ |

3.5.44

ācāravānmahāvidyārādhaniṣṭhaśca tatparaḥ |

3.5.45

tatkalpācārasaṃsakto gururityabhidhīyatra iti |

3.5.46

kulīnaḥ kaulaḥ |

3.5.47

eteṣāmityādivacanānyadṛṣṭvā kulīnaḥ śuddhajanmā ācārādinavaguṇaśālī veti kaścit
svabuddhyā vyācaṣṭe etadatīva mandam |

3.5.48

vakṣyamāṇasārasaṃgrahavacane viśuddhamātāpitṛkakulīneti dvayorupādānāt |

3.5.49

yenaivaṃ vyākhyāyate tasya sandehastu viṣṇumantropadeṣṭari kulācārābhāva iti |

3.5.50

sa tu sandehaḥ kāmākhyākulārṇavarudrajāmalādīnāmadraṣṭureva sphurati |

3.5.51

tatra tu sauragāṇapatyaśaivavaiṣṇavaśāktānāṃ sarveṣāṃ kulāvāropadeśasya
suspaṣṭatvāditi tatpramāṇamagre likhitavyamiti |

3.5.52

gurukaraṇe varjanīyaprakaraṇe śyāvadantaṃ kulācārarahitamityādipañcācāravivarjitamiti ca
vakṣyamāṇaṃ tena na dṛṣṭamiti |

3.5.53

ata eva kulīnaḥ sarvamantrāṇāmadhikārīti gīyate |

3.5.54

dīkṣāprabhuḥ sa evātmā sarvamantrasya nāparaḥ |

3.5.55

iti tantrasāradhṛtaṃ sādhu saṅgacchate ||

3.5.56

kāmākhyātanre tṛtīyapaṭale'pi ||

3.5.57

śānto dāntaḥ kulīnaśca śuddhāntaḥkaraṇastathā |

3.5.58

pañcatattvātmako yastu sadguruḥ sa prakīrtitaḥ |

3.5.59

siddho'sāviti vikhyāto bandhubhiḥ śiṣyapālakaḥ |

3.5.60

camatkārī daivaśaktyā sadguruḥ kathitaḥ priye ! |

3.5.61

aśrutaṃ sambhṛtaṃ vakti vākyaṃ sādhu manoharam |

3.5.62

tantramantraṃ samāvetti ya eva sadguruśca saḥ ||

3.5.63

mahānirvāṇatantre daśamollāse ca ||

3.5.64

śākte śākto guruḥ śastaḥ śaive śivo gururmataḥ |

3.5.65

vaṣṇave vaiṣṇavaḥ saure sauro gururudāhṛtaḥ |

3.5.66

gāṇape gāṇapaḥ khyātaḥ kaulaḥ sarvatra sadguruḥ |

3.5.67

ataḥ sarvātmanā dhīmān kaulāddīkṣāṃ samācaret ||

3.5.68

p. 171) nānāvikalpavibhrāntirnāśamityādisadgurulakṣaṇaṃ vakṣyate |

3.5.69

iti sadgurulakṣaṇam ||

3.5.70

tathā ||

3.5.71

paśorvaktrāllabdhamantraḥ paśurevaṃ na saṃśayaḥ |

3.5.72

vīrāllabdhamanurvīraḥ kaulācca brahmavidbhavet ||

3.5.73

vṛhannīlatantre'pi ||

3.5.74

śaivo'pi paravidyānāmupadeṣṭā na saṃśayaḥ |

3.5.75

vaiṣṇavaḥ svamatasthānāṃ sauraḥ sauravidāṃ satām ||

3.5.76

gāṇapatyastu deveśi ! gaṇadīkṣāpravarttakaḥ |

3.5.77

śaive śākte ca sarvatra dīkṣāsvāmī na saṃśayaḥ |

3.5.78

kaulastasmāt prayatnena kulīnaṃ gurumāśrayet ||

3.5.79

iti kulīnagurupraśaṃsā ||

3.5.80

nanu rudrajāmalīyottarakhaṇḍīyaṣaṣṭhapaṭaloktena |

3.5.81

bhāvastu trividho deva ! divyavīrapaśukramāt |

3.5.82

guravastividhāścātra tathaiva mantradevatāḥ |

3.5.83

ityanena paśuguruviṣayakametadvyākhyādīnāṃ vāmasiddhāntakulamārgānusāriṇāṃ
vacanairāmārccanacandrikādivacane pāribhāṣikaṃ kulīnamaṅgīkṛtya kathametādṛg
vyākhyānaṃ karttavyamiti cenna ||

3.5.84

mahānirvāṇatantre kaulasya sarvamantropadeṣṭatvasadgurutvayoḥ spaṣṭamuktatvāt |

3.5.85

etena śāntyā diguṇavattve sati abhiśastatvādidoṣarahitatvaṃ sadgurutvamiti
sadgurulakṣaṇamarvācīnaiḥ kṛtamapyapāstam |

3.5.86

kaulasyaiva sadgurutvenoktatvāt |

3.5.87

atha kulīnaḥ śuddhavaṃśajanmā ācārādinavaguṇaśālīva
itītaralokaprasiddhakulīnavyākhyānena ko doṣa iti cenna |

3.5.88

tantraśāstre kūṭārthakalpanāyā nindāśruteḥ |

3.5.89

yathā mahānirvāṇatantre ekādaśollāse ||

3.5.90

etasmin śāmbhave śāstre vyaktārthapadavṛṃhite |

3.5.91

kūṭenārthaṃ kalpayantaḥ patitā yāntyadhogatim ||

3.5.92

rudrajāmale uttarakhaṇḍe dvitīyapaṭale ||

3.5.93

nīrogī nirahaṅkāro vikārarahito mahān |

3.5.94

tapasvī satyavādī ca sadā dhyānaparāyaṇaḥ |

3.5.95

āgamārthaviśiṣṭajño nijadharmaparāyaṇaḥ |

3.5.96

avyaktaliṅgacihnastho bhāvako bhadradānavān |

3.5.97

lakṣmīmān dhṛtimānnātho gururityabhidhīyate ||

3.5.98

gurunāthācāryyaśabdānāṃ vyutpattistu kulārṇave pañcamakhaṇḍe saptadaśollāse |

3.5.99

guhyāgamārthatattvānusandhānādbodhanādapi |

3.5.100

p. 172) rudrādidevarūpatvādgururinyabhidhīyate |

3.5.101

śrīmokṣajñānadātṛtvānnādabrahmātmabodhanāt |

3.5.102

sthagitajñānacihnatvāt śrīnāthaḥ kathitaḥ priye ! |

3.5.103

svayamācarate śiṣyānācāre sthāpayatyapi |

3.5.104

ācinoti hi śāstrārthānācāryyastena kathyate |

3.5.105

carācarasamāsannamadhyāpayati yaḥ svayam |

3.5.106

yamādiyogasiddhatvādācāryya iti kathyate ||

3.5.107

śāktānandataraṅgiṇīdhṛtasārasaṃgrahe ||

3.5.108

viśuddhamātāpitṛko jitendriyaḥ sarvāgamajñaḥ paraduḥkhakātaraḥ |

3.5.109

yathārthavāgvedavidaṅgapāragaḥ śāntaḥ kulīno gururīrito dvijaḥ ||

3.5.110

dvija ityupādānānnānyebhyo mantragrahaṇam |

3.5.111

anācāro dvijo yastu varṇānāṃ gurureva saḥ ||

3.5.112

iti vacanāt |

3.5.113

sa ityanenaivakāraḥ sambadhyate |

3.5.114

sa eva gururityanena jātyantaraṃ vyavacchidyate |

3.5.115

guruśabdenaivakāraḥ sambadhyate vyāvṛtterabhāvāt ||

3.5.116

kulamūlāvatārakalpasūtraṭīkādhṛtanavacakreśvare ||

3.5.117

śivarūpaṃ samādāya bhavapāśanivṛttaye |

3.5.118

siddhāntasāravettāhaṃ siddhāntasārabhedakaḥ |

3.5.119

avicchinnāpramattaśca sadānugrahanigrahe |

3.5.120

śivodivyākṛtirdevi ! na ca dṛggocaro'pyaham |

3.5.121

tathā śrīgururūpeṇa śiṣyān śāsyāmi pārvati ! |

3.5.122

paraṃ saṃvittijananaṃ parānandasamudbhavam |

3.5.123

tattattvaṃ viditaṃ yena sa guruḥ kulanāyike ! |

3.5.124

bhūtabhavyau mantratantrau śāmbhavaṃ vetti yaḥ sadā |

3.5.125

vedhasya ṣaḍvidhaṃ devi ! sa guruḥ kulanāyike ! |

3.5.126

varṇaṃ kalāṃ padaṃ tattvaṃ mantraṃ bhuvanameva ca |

3.5.127

bodhayedyaḥ ṣaḍadhvānaṃ sa guruḥ kulanāyike ! |

3.5.128

ṣaḍādhāraṃ navadvāraṃ ṣoḍaśādhāranirṇayam |

3.5.129

yo jānāti vidhānena sa guruḥ kulanāyike ! |

3.5.130

jāgratsvapnasuṣuptiñca rūpañca tadatītakam |

3.5.131

yo vetti pañcakaṃ devi ! sa guruḥ kulānāyike ! ||

3.5.132

sammohanatantre prathamapaṭale'pi ||

3.5.133

ṣaṭcakraṃ ṣoḍaśādhāraṃ trilakṣaṃ vyomapañcakam |

3.5.134

svadehe yo vijānāti sa guruḥ kathito budhaiḥ ||

3.5.135

krameṇaitāni vyākhyāyante |

3.5.136

p. 173) yaḥ ṣaḍadhvānaṃ śiṣyaṃ bodhayet sa gururityanvayaḥ |

3.5.137

adhvānamāha varṇamityādi |

3.5.138

etān ṣaḍadhvano dīkṣāprakaraṇe spaṣṭīkariṣye |

3.5.139

ṣaḍādhāraṃ ṣaṭcakrāṇi pṛthivyādīnāmādhārarūpatvāt |

3.5.140

navadvāraṃ dṛkśrotrāsyanāsikāguhyaliṅgacchidrarūpam |

3.5.141

uktañca sammohanatantre dvitīyapaṭale'pi |

3.5.142

navadvāraṃ navacchidraṃ puraṃ vapuḥ prakīrttītam |

3.5.143

navapadmāṇi cakrāṇi trisūtraṃ nāḍikātrayamiti |

3.5.144

ṣoḍaśādhārasvarūpamapi tatraiva ||

3.5.145

mūlādhārasvādhiṣṭhānaṃ maṇipūramanāhatam |

3.5.146

viśuddhamājñācakrañca bindurbhūyaḥ kalāpadam |

3.5.147

nibodhikā tathārddhendurnādo nādānta eva ca |

3.5.148

unmanī viṣṇuvaktrañca dhruvamaṇḍalikā tataḥ |

3.5.149

ityetat ṣoḍaśādhāraṃ kathitaṃ yogidurlabhamiti |

3.5.150

vidhānena prayatnena prāṇāyāmādineti yāvat |

3.5.151

jāgratsvapnasuṣuptimiti buddherāvarttatrayarūpam |

3.5.152

bindustadatītaṃ nirañjanamityagre spaṣṭībhaviṣyati |

3.5.153

trilakṣādikamapi tatraiva svayambhūrvāṇa itarastrilakṣaṃ parikīrttitam |

3.5.154

pṛthivyādīni bhūtāni kathitaṃ vyomapañcakamiti |

3.5.155

tatra svayambhūliṅgaṃ mūlādhāre vāṇaliṅgamanāhate |

3.5.156

itaramājñācakre ||

3.5.157

navacakreśvare ||

3.5.158

piṇḍaṃ padaṃ tathā rūpaṃ rūpātītaṃ catuṣṭayam |

3.5.159

yo vā samyag vijānāti sa guruḥ parikīrtitaḥ |

3.5.160

piṇḍādicatuṣṭayaṃ spaṣṭīkṛtaṃ gurugītāyām |

3.5.161

piṇḍaṃ kuṇḍalinīśaktiḥ padaṃ haṃsaḥ prakīrttitaḥ |

3.5.162

rūpaṃ binduriti jñeyaṃ rūpātītaṃ nirañjanam ||

3.5.163

navacakreśvare ||

3.5.164

yo vā parāñca paśyantīṃ madhyamāmapi vaikharīm |

3.5.165

catuṣṭayaṃ vijānāti sa guruḥ parikīrttitaḥ ||

3.5.166

iti guruviśeṣalakṣaṇam ||

3.5.167

rudrajāmale uttarakhaṇḍe prathamapaṭale ||

3.5.168

gurumūlaṃ jagat sarvaṃ gurumūlaṃ paraṃ tapaḥ |

3.5.169

guroḥ prasādamātreṇa mokṣamāpnoti sadvaśī ||

3.5.170

muṇḍamālātantra prathamapaṭale ||

3.5.171

gururekaḥ śivaḥ sākṣāt guruḥ sarvārthasādhakaḥ |

3.5.172

gurureva paraṃ tattvaṃ sarvaṃ gurumayaṃ jagat |

3.5.173

vinā guruprasādena koṭipuraścaraṇena kim |

3.5.174

p. 174) piñchilātantre pūrvakhaṇḍe prathamapaṭale'pi |

3.5.175

gurumūlamidaṃ śāstraṃ nānyaḥ śivatamaḥ prabhuḥ |

3.5.176

ata-eva maheśāni ! yatnato gurumāśrayet ||

3.5.177

iti gurumāhātmyam ||

3.5.178

rudrajāmale pūrvakhaṇḍe caturdaśapaṭale ||

3.5.179

guruṃ vinā yastu mūḍhaḥ pustakādivilokanāt |

3.5.180

japabandhaṃ samāpnoti kilviṣaṃ parameśvari ! |

3.5.181

na mātā na pitā bhrātā tasya ko vā gatiḥ priye ! |

3.5.182

gurureko varārohe ! pāpaṃ nāśayati kṣaṇāt |

3.5.183

guruṃ vinā yatastantre nādhikāraḥ kathañcana |

3.5.184

ata - eva prayatnena guruḥ karttavya uttamaḥ ||

3.5.185

iti śāstre gurorāvaśyakatvam |

3.5.186

jāmale ||

3.5.187

gururekaḥ śivaḥ proktaḥ so'haṃ devi ! na saṃśayaḥ |

3.5.188

gurustvamapi deveśi ! mantro'pi gururucyate |

3.5.189

ato mantre gurau deve na hi bhedaḥ prajāyate |

3.5.190

kadācit sasahasrāre padme dhyeyo guruḥ sadā |

3.5.191

kadācit hṛdayāmbhoje kadācidṛṣṭigocare ||

3.5.192

muṇḍamālātantre ||

3.5.193

devatāgurumantrāṇāmaikyaṃ sambhāvayan dhiyā |

3.5.194

tadā siddho bhavenmantraḥ prakaṭe hānireva ca ||

3.5.195

pārvatyuvāca ||

3.5.196

aikyajñānaṃ mahādeva ! kathamutpadyate prabho ! |

3.5.197

narākṛtiṃ guruṃ manye devatā dhyānarūpiṇī |

3.5.198

mantraścākṣararūpo hi kathamaikyaṃ bhavecchiva ! ||

3.5.199

śiva uvāca ||

3.5.200

ekajātisvarūpeṇa svabhāvādekajanmataḥ |

First 200 of 556 passages. Read on

Linked texts (20)