Pramāṇa · Search · About · API

Pranatoshini 4.10

Prāṇatoṣiṇī 4.10

Language
Sanskrit

4.10.1

p. 380) śāradāyām ||

4.10.2

kṛtāñjalipuṭo bhūtvā vāmadakṣiṇapārśvayoḥ |

4.10.3

natvā guruṃ gaṇeśānaṃ bhūtaśuddhimathācaret ||

4.10.4

karaśuddhiṃ samāpādya kuryyāttālatrayaṃ tataḥ |

4.10.5

ūrddhvorddhamastramantreṇa digbandhamapi deśikaḥ |

4.10.6

tena saṃjvalitaṃ tejo rakṣāṃ kuryyāt samantataḥ |

4.10.7

caturthapaṭale ||

4.10.8

suṣumnāvartmanātmānaṃ paramātmani yojayet |

4.10.9

yogayuktena vidhinā cinmantreṇa samāhitaḥ |

4.10.10

ātmānaṃ hṛdayakamalasthitaṃ suṣumnāvartmanā kuṇḍalinyā saha yogayuktena vidhinā
cinmantreṇa haṃsa iti mantreṇa paramātmani yojayedityanvayaḥ |

4.10.11

suṣumnā vartma yasyāḥ sā tayā |

4.10.12

hṛdayakamalastha ātmā tu |

4.10.13

hṛdambuje brahmarandhrasambhūte jñānanālake |

4.10.14

tārāgramagre jīvastu cintanīyo manīṣibhiriti rāghavabhaṭṭadhṛtavacanena jñātavyaḥ |

4.10.15

yogayuktena vidhinā ityasyāyamarthaḥ |

4.10.16

gurūpadiṣṭamārgeṇa haṅkāreṇa kuṇḍalinīmutthāpyaitāṃ hṛdayakamalagatāṃ vibhāvya
tato jīvaṃ mukhe gṛhītvā sahasrāragatāṃ vibhāvayet |

4.10.17

tena vyo haṃsamantreṇa dvādaśārṇoṣite pare |

4.10.18

iti vacanenaikavākyatayā cinmantro haṃsa iti |

4.10.19

śāradāyām ||

4.10.20

kāreṇa sarvabhūtānāṃ tattvānyapi vicintayet |

4.10.21

vījabhāvena līnāni vyutkramāt paramātmani |

4.10.22

sarvabhūtānāṃ kāraṇe paramātmani vījabhāvena līnāni tattvāni cintayedityarthaḥ ||

4.10.23

vyutkramāditi sṛṣṭikramāpekṣayā |

4.10.24

api śabdādvarṇānapi |

4.10.25

taduktaṃ piṅgalāmate ||

4.10.26

saṅkalpyaivaṃ tato nyāsasthānādvarṇāṃśca saṃharet |

4.10.27

pratilomena kṣalayo lakārasya hakārake |

4.10.28

halayaśca sakāre'tha salayaśca yakārake |

4.10.29

krameṇaivamaparyyantaṃ layamutpādya yatnataḥ |

4.10.30

akāraṃ brahmarandhre ca sahasrāre niyojayediti ||

4.10.31

p. 381) śāradāyām ||

4.10.32

tataḥ saṃśoṣayeddehaṃ vāyuvījena vāyunā |

4.10.33

vahnivījena tenaiva sandahet sakalāṃ tanum |

4.10.34

vāyuvījena yakāreṇa vāyunā tadutthavāyunā |

4.10.35

vahnivījena repheṇa tenaivāgnivījotthavahninā sakalāmiti kalaṃ pāpaṃ
pāpapuruṣasahitāṃ tanuṃ nidahedityarthaḥ |

4.10.36

saviśeṣaṇavidhitayā na prakṛtaśarīranāśaḥ |

4.10.37

tatkāraṇantu saviśeṣaṇe vidhiniṣedhau viśeṣaṇamupasaṃkrāmataḥ sati viśeṣye bādhe iti
nyāyaḥ |

4.10.38

bādhastvanvayānupapattiḥ |

4.10.39

tātparyyaviṣayībhūte arthe anvayānupapattau |

4.10.40

yatra tu viśiṣṭe tātparyyaṃ tatra viśiṣṭamapyupagacchato vidhiniṣedhau na viśeṣyamātram
|

4.10.41

tathāca bhartṛhariḥ ||

4.10.42

nīlaṃ paṭaṃ vidhehīti loke'pi dvayamīkṣate |

4.10.43

kvacinnīlaguṇasyaiva viśiṣṭasya vidhiḥ kvacit ||

4.10.44

ata-eva guptasādhanatantre ṣaṣṭhapaṭale ||

4.10.45

bhūtaśuddhau mahādeva ! yadi dehantu nāśayet |

4.10.46

kutra sthāne bhavet sṛṣṭiramṛtaṃ kutra sañcayediti devīsandehapraśnasyottaram ||

4.10.47

mahādeva uvāca ||

4.10.48

vāmakukṣau sthitaṃ pāpapuruṣaṃ kajjalaprabham |

4.10.49

tasya saṃharaṇārthāya mahatī prakaṭīkṛtā |

4.10.50

liṅgadeho maheśāni ! tasya deho na saṃśayaḥ |

4.10.51

pāpadehaṃ bhaveddagdhaṃ svadehaṃ naiva nāśayet ||

4.10.52

iti śivavacanam ||

4.10.53

pāpapuruṣadhyānantu rāghavabhaṭṭadhṛtam ||

4.10.54

brahmahatyāśiraskantu svarṇasteyabhujadvayam |

4.10.55

surāpānahṛdā yuktaṃ gurutalpakaṭidvayam |

4.10.56

tatsaṃsargipadadvandvamaṅgapratyaṅgapātakam |

4.10.57

upapātakaromāṇaṃ raktaśmaśruvilocanam |

4.10.58

khaḍgacarmadharaṃ pāpamaṅguṣṭhaparimāṇakam |

4.10.59

adhomukhaṃ kṛṣṇavarṇaṃ vāmakukṣau vicintayet ||

4.10.60

śāradāyām ||

4.10.61

viśleṣayaṃstadā doṣānamṛtenāmṛtāmbhasā |

4.10.62

āpādya plāvayeddehamāpādatalamastakam |

4.10.63

doṣasvarūpapāpapuruṣabhasmaviśleṣo'pi vāyuvījenaiva |

4.10.64

tathāca gaṇeśavimarṣiṇyām ||

4.10.65

tadbhasmakūṭamakhilaṃ vāyuvījotthavāyunā |

4.10.66

vikīryyāmṛtavījena svadehaṃ plāvayettataḥ |

4.10.67

amṛteneti amṛtavījena vamityanena |

4.10.68

p. 382) amṛtāmbhasā tadutthenāmṛtenāpādatalamastakaṃ
dehamāpādyāplāvayedityanvayaḥ ||

4.10.69

śāradāyām ||

4.10.70

ātmalīnānāni tattvāni svasthāna prāpayettadā |

4.10.71

ātmānaṃ hṛdayāmbhojamānayet paramātmanaḥ |

4.10.72

manunā haṃsadevasya kuryānnyāsādikaṃ tataḥ |

4.10.73

paramātmanaḥ sakāśāt haṃsadevasya manunā ātmānaṃ
hṛdayāmbhojamānayedityanvayaḥ ||

4.10.74

haṃsasya vījasya devaḥ paramātmā upāsyatvāt tanmantreṇa so'hamityanena |

4.10.75

taduktaṃ vaśiṣṭhasahitāyām ||

4.10.76

so'ha mantreṇa tā mantrī nādānte siddhibhāvitām |

4.10.77

dhyātvaivaṃ brahmarandhrācca hṛdi jīvaṃ nyasediti ||

4.10.78

tatra gurūpadeśataḥ prakāro likhyate |

4.10.79

omadyetyādi śrīdevapūjādyadhikārasiddhaye bhūtaśuddhyādyahaṃ kariṣye iti saṅkalpya
mūlādhārādutthitāṃ vidyutsahasraprabhābhāsvarāṃ visatanturūpāṃ suṣumnāmārgeṇa
hṛdayakamalagatā kuṇḍalinīṃ vibhāvya hṛdayakamalājjīvaṃ pradīpakalikākāraṃ mukhe
gṛhītvā dvādaśārṇāmbujaṃ sahasradalagataṃ vibhāvya tatra jīvātmānaṃ
haṃsamantreṇa paramātmani yojayet |

4.10.80

tataḥ pādādijānuparyyantaṃ caturasraṃ pṛthivīmaṇḍalaṃ vibhāvya tatra
pādagamanakriyāgantavyagandhaghrāṇapṛthivībrahmanivṛtti samānavāyu saṃsmṛtya oṃ hlīṃ
brahmaṇe pṛthivyadhipataye nivṛttikalātmane huṃ phaṭ svāhā ityamuṃmantramuccāryya
tān kuṇḍalinīdvārā apsu pravilāpayedityapsthāne saṃharet |

4.10.81

jānvādinābhiparyyantaṃ śuklamarddhacandrākāraṃ jalamaṇḍalaṃ vibhāvya tatra
hastādānadātavyarasarasanājalaviṣṇuṃ pratiṣṭhedanilasya oṃ hlīṃ viṣṇave jalādhipataye
pratiṣṭhākalātmane huṃ phaṭ svāhā ityamuṃ mantramuccāryya tān sarvān
kuṇḍalinīdvārā agnau pravilāpayāmītyagnisthāne saṃharet |

4.10.82

nābhyādihṛdayaparyyantaṃ trikoṇaṃ vahnimaṇḍalaṃ raktavarṇaṃ vibhāvya tatra
pāyuvisarjanīyarūpacakṣustejorudravidyāvyānānilaṃ saṃsmṛtya oṃ huṃ rudrāya
tejo'dhipataye vidyākalātmane huṃ phaṭ svāhā ityamuṃ mantramuccāryya tān sarvān
kuṇḍalinīdvārā vāyau pravilāpayāmīti vāyusthāne saṃharet |

4.10.83

p. 383) tato hṛdayādribhrūparyyantaṃ kṛṣṇavarttulaṃ ṣaḍvindulāñchitaṃ vāyumaṇḍalaṃ
vibhāvya tatrāpasthānatadviṣayasparśaspraṣṭavyavāyavīyaśāntyapānān saṃsmṛtya oṃ
hauṃ īśānāya vāyvadhipataye śāntikalātmane huṃ phaṭ svāhā ityamuṃ
mantramuccāryya tān sarvān kuṇḍalinīdvārā ākāśe pravilāpayāmītyākāśasthāne
saṃharet |

4.10.84

tato bhrūmadhyādibrahmarandhrāntaparyyantaṃ śuklavarttulamākāśamaṇḍalaṃ vibhāvya
tatra vāgvadanavaktavyaśabdaśrotrākāśasadāśivaśāntyatītaprāṇān saṃsmṛtya oṃ
hauṃ sadāśivāya ākāśādhipataye śāntyatītakalātmane huṃ phaṭ svāhā ityamuṃ
mantramuccāryya tān sarvān kulakuṇḍalinīdvārā ahaṅkāre pravilāpayāmītyahaṅkāre
pravilāpya mahattattvaṃ mātṛkāsaṃjñakaśabdabrahmasvarūpāyāṃ
hṛllekhānubhūtāyāṃ prakṛtau pravilāpayāmīti pravilāpya tāṃ tathāvidhāṃ
nityaśuddhasvabhāve paramabrahmaṇi pravilāpayāmīti pravilāpayet ||

4.10.85

taduktaṃ mantratantraprakāśe ||

4.10.86

gandhādighrāṇasaṃyuktāṃ pṛthivīmapsu saṃharet |

4.10.87

rasādijihvayā sārddhaṃ jalamagnau vilāpayet |

4.10.88

rūpādicakṣuṣā sārddhamagniṃ vāyau vilāpayet |

4.10.89

samīramīśvare vidvān sparśāditvaksamanvitam |

4.10.90

ahaṅkāre haredvyoma saśabdaṃ tanmahatyapi |

4.10.91

mahacca sarvaśaktānāmavyakte kāraṇe pare |

4.10.92

saccidānandarūpaṃ yad vaiṣṇavaṃ paramaṃ padam ||

4.10.93

pṛthivyādikramāt sarvaṃ tatra līnaṃ vicintayet |

4.10.94

tataḥ śarīrasyāntaryyāmī ṛṣiḥ satyaṃ devatā prakṛtipuruṣaṃ chandaḥ śodhanena
viniyogaḥ |

4.10.95

ityuktvā vāmakukṣiṣu muktarūpaṃ pāpapuruṣaṃ vicintya yamiti vāyuvījasya kiṣkindha
ṛṣirvāyurdetatā jagatīcchandaḥ śarīrapāpapuruṣaśodhane viniyogaḥ |

4.10.96

ityuktvā nābhimūle bindudvayalāñchitamaṇḍale yaṃ vicintayet |

4.10.97

p. 384) tadvāyubījaṃ dhūmraṃ cañcaladhvajasaṃyuktaṃ dhūṃ dhūṃ śabdayutaṃ
sarvaśoṣaṇaṃ haṃsadaivatamiti dhyātvā pūrakaprayogeṇa ṣoḍaśavāraṃ vījamuccāryya
tadvījotthavāyunā svaśarīrasthaṃ pāpapuruṣaṃ śodhitaṃ vibhāvayet |

4.10.98

tato ramityagnivījasya kaśyapa ṛṣiragnirdevatā triṣṭupcchandaḥ taddāhe viniyogaḥ |

4.10.99

ityuktvā hṛdaye raktaṃ trikoṇaṃ vahnimaṇḍalaṃ vidyākalāyutaṃ rudradaivatamiti dhyātvā
prayogeṇa catuḥṣaṣṭivāraṃ vījamāvarttya tadvījotthāgninā tadbhasmībhūtaṃ vibhāvayet |

4.10.100

tato recakeṇa dvātriṃśanmātrayā pūrvoktarūpaṃ vāyuvījamāvarttya pāpapuruṣabhasma
recayet |

4.10.101

tato vamiti varuṇavījasya hiraṇyagarbha ṛṣirhaṃso devatā triṣṭupchandaḥ plāvane viniyogaḥ
|

4.10.102

ityuktvā |

4.10.103

vāruṇaṃ maṇḍalaṃ mūrdhni śubhraṃ candrārddhasannibham |

4.10.104

sitapaṅkajayugmābhayakaraṃ syādvaruṇadaivatam ||

4.10.105

iti dhyātvā tadvījotthasrutāṃmṛtena taccharīrabhasma piṇḍībhūtaṃ vibhāvayet |

4.10.106

tato lamiti pṛthivīvījasya brahma-ṛṣirindro devatā gāyatrīcchandaḥ kaṭhinīkaraṇe viniyogaḥ |

4.10.107

ityuktvā |

4.10.108

ādhāramaṇḍale pṛthvīmaṇḍalaṃ vajralāñchitam |

4.10.109

catuṣkoṇañca kaṭhinaṃ pītavarṇendradaivatam |

4.10.110

laṃvījena samāyuktaṃ dhyāyan manasi pūrvavat ||

4.10.111

iti dhyātvā tadvījotthakāṭhinyena tanuṃ dṛḍhāṃ bhāvayet |

4.10.112

tato hamityākāśavījasya brahma ṛṣirākāśaṃ devatā paṃkticchandaḥ vyūhane viniyoga
ityuktvā |

4.10.113

ākāśamaṇḍalaṃ vṛttaṃ dvādaśānte hyanujjvalam |

4.10.114

śāntyatītākalāyuktaṃ vicintyākāśadaivatam |

4.10.115

iti dhyātvā tadutthenākāśenākāśaṃ vibhāvayet |

4.10.116

tadvat hamiti vījenāvāyvīkaraṇaṃ bhavediti |

4.10.117

evaṃ svaśarīraṃ vicintya paramātmanaḥ sakāśāt sṛṣṭikrameṇa tattvāni svasvasthānaṃ
prāpayediti ||

4.10.118

tataḥ paramātmanaḥ sakāśāt so'haṃ mantreṇa jīvaṃ hṛtpadmamānayediti saṃkṣepaḥ |

4.10.119

iyañca bhūtaśuddhirāvaśyakī ||

4.10.120

pañcaśuddhivihīnena kṛtā pūjābhicāravat |

4.10.121

viparītaphalaṃ dadyādabhaktyā pūjanaṃ yathā |

4.10.122

p. 385) nir-ṛtirvidhihīnānāṃ phalaṃ hanti hi karmmaṇām |

4.10.123

niśācarādhipatyañca kurute śaṅkarājñayā ||

4.10.124

iti śaivāgamokteḥ |

4.10.125

anyatrāpi |

4.10.126

dehakāraṇabhūtānāṃ bhūtānāṃ yadviśodhanam |

4.10.127

avayavaḥ brahmasaṃyogād bhūtaśuddhiriyaṃ matā |

4.10.128

bhūtaśuddhiṃ vinā karmma japahomārccanādikam |

4.10.129

bhavettu niṣphalaṃ sarvaṃ prakāreṇāpyanuṣṭhitam ||

4.10.130

iti matsyasūkte pañcadaśapaṭale ||

4.10.131

natvā guruṃ gaṇeśānaṃ bhūtaśuddhiṃ samācaret |

4.10.132

ubhābhyāmapi pāṇibhyāṃ tarjjanyaṅguṣṭhayogataḥ |

4.10.133

gṛhītvā yaṃ kṣamaṃ devi ! yamityāghrāya nikṣipet ||

4.10.134

mahānirvāṇatantre pañcamollāse ca ||

4.10.135

svāṅke nidhāya ca karāvuttānau sādhakottamaḥ |

4.10.136

mano niveśya mūle ca huṅkāre śaivakuṇḍalīm |

4.10.137

utthāpya haṃsamantreṇa pṛthivyā sahitāntu tām |

4.10.138

svādhiṣṭhānaṃ samānīya tatastattve niyojayet |

4.10.139

ghrāṇādighrāṇasaṃyuktāṃ pṛthivīmapsu saṃharet |

4.10.140

rasādi jihvayā sārddhaṃ jalamagnau vilāpayet |

4.10.141

rūpādi cakṣuṣā sārddhamagniṃ vāyau vilāpya ca |

4.10.142

sparśādi tvagyutaṃ vāyumākāśe vipralāpayet |

4.10.143

ahaṅkāre taredvyoma saśabdaṃ tanmahatyapi |

4.10.144

mahattattvañca prakṛtau tāṃ brahmaṇi vilāpayet |

4.10.145

evaṃ vilāpya matimān vāmakukṣau vicintayet |

4.10.146

puruṣaṃ kṛṣṇavarṇañca raktaśmaśruvilocanam |

4.10.147

khaḍgacarmmadharaṃ kruddhamaṅguṣṭhaparimāṇakam |

4.10.148

sarvapāpasvarūpañca sarvadādhomukhasthitam |

4.10.149

tatastu vāmanāsāyāṃ yaṃ bījaṃ dhūmravarṇakam |

4.10.150

sañcintya pūrayettena vāyuṃ ṣoḍaśamātrayā |

4.10.151

tena pāpātmakaṃ dehaṃ śodhayet sādhakāgraṇīḥ |

4.10.152

nābhau raṃ raktavarṇañca dhyātvā tajjātavahninā |

4.10.153

catuḥṣaṣṭyā kumbhakena dahet pāpavatīṃ tanuṃ |

4.10.154

lalāṭe varuṇaṃ bījaṃ śuklavarṇaṃ vicintya ca |

4.10.155

dvātriṃśatā recakena plāvayedamṛtāmbhasā |

4.10.156

āpādaśīrṣaparyyantamāplāvya tadanantaram |

4.10.157

utpannaṃ bhāvayeddehaṃ navīnaṃ devatāmayam |

4.10.158

pṛthvībījaṃ pītavarṇaṃ mūlādhāre vicintayan |

4.10.159

tena divyāvalokena dṛḍhīkuryyānnijāṃ tanum |

4.10.160

p. 386) hṛdaye hastamādāya āṃ hrīṃ kroṃ haṃ sa uccaran |

4.10.161

so'haṃ mantreṇa taddehe devyāḥ prāṇān pratiṣṭhayet |

4.10.162

bhūtaśuddhiṃ vidhāyetthaṃ devībhāvaparāyaṇaḥ ||

4.10.163

nīlatantre caturthapaṭale'pi ||

4.10.164

bhūtaśuddhiṃ tato vakṣye śṛṇuṣvāvahitānaghe ! |

4.10.165

apānamūrddhvagaṃ kṛtvā divyatattvaiḥ prapūryya ca |

4.10.166

haṃsamantreṇa cādhārācchaktiṃ kuṇḍalinīṃ parām |

4.10.167

kramāccakrāṇi nirbhidya jīvātmānaṃ tato'mbujam |

4.10.168

sahasrāraṃ tato nītvā pare brahmaṇi yojayet |

4.10.169

indriyāṇi daśekañca mahattattvāni tadguṇān |

4.10.170

śuddhaṃ karoti cittāni tattvāni prakṛtervapuḥ |

4.10.171

caturviṃśatitattvāni vījabhāvena yojayet |

4.10.172

tataḥ śūnye śarīre ca vāmabhāge vicintayet |

4.10.173

nirlepaṃ nirguṇaṃ śuddhamātmānaṃ tāriṇīmayam |

4.10.174

antarīkṣe tato dhyāyedāḥ kārādraktapaṅkajam |

4.10.175

bhūyastasyopari dhyāyet ṭāṅkārecchetapaṅkajam |

4.10.176

punastasyopari dhyāyed huṅkāraṃ nīlasannibham |

4.10.177

tato huṃṅkāravīje tu karttṛkā vījabhūṣitam |

4.10.178

karttuḥ parigatāṃ dhyāyedātmānaṃ tāriṇīmayam |

4.10.179

tathā |

4.10.180

vaśyādau raktavarṇaṃ tamākṛṣṭau pītarūpiṇam |

4.10.181

māraṇoccāṭanairdhūmraṃ kṛṣṇam tattadapekṣayā |

4.10.182

evambhūtaṃ svamātmānaṃ dhyāyecca tāriṇīmayam ||

4.10.183

viśvasāratastre dvitīyapaṭale ||

4.10.184

yamiti vāyuvījena ṣoḍaśena tu pūrayet |

4.10.185

catuḥ ṣaṣṭyā ca tenaiva pāpadehaṃ praśodhayet |

4.10.186

tena vījena vidhinā piṅgalāyāñca recayet |

4.10.187

dvātriṃśanmātrayā bhasma śvāsamārgeṇa vai śanaiḥ |

4.10.188

evaṃ vāratrayaṃ kṛtvā bhūtānāṃ śodhanaṃ smṛtam |

4.10.189

pūrayet pratilomena vahnivījena deśikaḥ |

4.10.190

ṣoḍaśena catuḥṣaṣṭyā kumbhayedrecayettataḥ |

4.10.191

dvātriṃśanmātrayā caiva dahanaṃ parikīrttitam |

4.10.192

caturddhā ca prajapyātha tadvarṇaṃ prajapet kramāt |

4.10.193

śoṣaṇaṃ dahanañcaiva plvāvanaṃ parikīrttitam |

4.10.194

kiskindhaḥ kaśyapaścaiva hiraṇyagarbhastataḥ param |

4.10.195

vījānāṃ ṛṣayaḥ proktāḥ śṛṇuṣva kamalekṣaṇe ! |

4.10.196

prāṇāyāmaṃ tataḥ kuryyāt krameṇa deśikottamaḥ |

4.10.197

p. 387) sahasrāre mahāpadme cintayediṣṭadevatām |

4.10.198

yathā dhyānaṃ yathoktena gurumārgeṇa deśikaḥ |

4.10.199

tadā bhūtāni tajjñāni saguṇāni vidhānataḥ |

4.10.200

sakalāśaktiyuktāni varṇamātrakrameṇa ca |

First 200 of 1,274 passages. Read on

Linked texts (19)