Pramāṇa · Search · About · API

Pranatoshini 4.5

Prāṇatoṣiṇī 4.5

Language
Sanskrit

4.5.1

jāmale ||

4.5.2

snānamūlāḥ kriyāḥ sarvāḥ śrutismṛtyuditā nṛṇām |

4.5.3

tasmāt snānaṃ niṣeveta śrīpuṣṭyārogyavarddhanam |

4.5.4

etadvacanaṃ matsyasūkte daśamapaṭale'pi ||

4.5.5

snānākaraṇe doṣa ukto rāghavabhaṭṭena ||

4.5.6

p. 324) yataścāśucivastramasnānamanalaṅkāraṃ puruṣaṃ devatā nādhitiṣṭhantīti ||

4.5.7

snānabhedamāha rudrajāmale uttarakhaṇḍe ekaviṃśatipaṭale ||

4.5.8

snānantu dvividhaṃ proktaṃ majjanaṃ gātramārjjanam |

4.5.9

mantrajalādibhiḥ snānamuttamaṃ parikīrttitam ||

4.5.10

tatprakāraṃ śṛṇu prāṇavallabha ! priyakāraṇam ||

4.5.11

viśvasāratantre dvitīyapaṭale ||

4.5.12

māntraṃ bhaumaṃ tathāgneyaṃ vāyavyaṃ divyameva ca ||

4.5.13

vāruṇaṃ mānasañcaiva saptasnānaṃ prakīrttitam |

4.5.14

evaṃ snātvā vidhānena śucirbhavati nānyathā ||

4.5.15

tatra māntrasnānādikaṃ viśeṣayati tatraiva ||

4.5.16

āpo hiṣṭhādibhirmāntraṃ bhaumaṃ dehapramārjjanam |

4.5.17

āgneyaṃ bhasmanā snānaṃ vāyavyaṃ gorajaḥ smṛtam |

4.5.18

yattadātapavarṣeṇa snānaṃ divyamihocyate |

4.5.19

vāruṇañcāvagāhaḥ syānmānasaṃ viṣṇucintanam |

4.5.20

tatra mantrasnānaṃ dvividhamāntaraṃ vāhyañca |

4.5.21

tatra vaiṣṇavasnānamāntaramuktam vaśiṣṭhasaṃhitāyām |

4.5.22

anantādityasaṅkāśaṃ vāsudevaṃ caturbhujam |

4.5.23

śaṅkhacakragadāpadmamukuṭaṃ vanamālinam |

4.5.24

dvādaśārṇāmbujagataṃ dhyāyennārāyaṇaṃ vibhum ||

4.5.25

viśvasāratantre dvitīyapaṭale ||

4.5.26

khasthitaṃ puṇḍarīkākṣaṃ mūrttimantaṃ prabhuṃ smaran |

4.5.27

tatpādodakajāṃ dhārāṃ nipatantīṃ svamūrddhani |

4.5.28

cintayedbrahmarandhreṇa praviśantaṃ svakāṃ tanum |

4.5.29

tayā saṃkṣālayet sarvametaddehagataṃ malam |

4.5.30

tatkṣaṇādvirajo mantrī jāyate sphaṭikopamaḥ |

4.5.31

idaṃ snānavaraṃ mantrāt sahasramadhikaṃ smṛtamiti ||

4.5.32

iti vaiṣṇavāntarasnānam ||

4.5.33

śāktamabhyantarasnānamuktaṃ śrīpañcamīmate ||

4.5.34

snānaprakāro dvividho vāhyābhyantarabhedataḥ |

4.5.35

āntaraṃ snānamatyantaṃ rahasyamapi sādarāt |

4.5.36

kathayāmi bhavadhvastyai caturvargaphalāptaye |

4.5.37

saṃvittrayamanusmṛtya caraṇatrayamadhyataḥ |

4.5.38

sravantaṃ saccidānandapravāhaṃ bhāvagocaram |

4.5.39

vimuktisādhanaṃ puṃsāṃ smaraṇādeva yoginām |

4.5.40

tena plāvitamātmānaṃ bhāvayedbhavaśāntaye ||

4.5.41

iti śākte āntarasnānam |

4.5.42

śaivāntarasnānaṃ śaivāgame uktam |

4.5.43

manasā mūlamantreṇa prāṇāyāmapuraḥsaram |

4.5.44

p. 325) kurvīta mānasasnānaṃ sarvatra vihitañca yat ||

4.5.45

gandharvatantre ṣaṣṭhapaṭale ||

4.5.46

snānañca trividhaṃ proktaṃ sandhyā ca trividhā smṛtā |

4.5.47

āntarañca bhaveddevi ! vāhyaṃ mānasameva ca |

4.5.48

mānasaṃ vai bhavet snānaṃ yaḥ sadā śuddhamānasaḥ |

4.5.49

sparśalepādike vāpi nirvikalpaḥ sadaiva hi |

4.5.50

vāhyamantraiśca samproktamāntaraṃ śṛṇu sāmpratam |

4.5.51

prāguktakramayogena prāṇāyāmaparo budhaḥ |

4.5.52

śaktiṃ paraśivenaiva saṅgamayya vidhanataḥ |

4.5.53

tadudbhavāmṛte śaśvannimajjya punarevahīti ||

4.5.54

atha nityasnānaphalam matsyasūkte daśamapaṭale ||

4.5.55

yāmyaṃ hi yātanāduḥkhaṃ nityasnāyī na paśyati |

4.5.56

nityasnānena pūjyante ye'pi pāpakṛto janāḥ |

4.5.57

agamyāgamanāt pāpāt pāpibhyaśca pratigrahāt |

4.5.58

rahasyācaritāt pāpānmucyate snānamācaran ||

4.5.59

atha vāhyasnānam ||

4.5.60

rudrajāmale pūrvakhaṇḍe dvitīyapaṭale ||

4.5.61

nadīsarastaḍāgeṣu kūpavāpīṣu vā punaḥ |

4.5.62

prātarmadhyāhnasāyāhne naraḥ snāyād yathāvidhi ||

4.5.63

viśvasāratantre dvitīyapaṭale ||

4.5.64

vidhinā snānamuddiśya kuryyāt pūrvāhṇikīṃ kriyām |

4.5.65

nadīṃ vā devakhātaṃ vā dīrghikāṃ sāgaraṃ tathā ||

4.5.66

etān prāpya snānamuddiśya paurvāhṇikīṃ kriyāṃ kuryyādityanvayaḥ |

4.5.67

nadyādīnāmuddhṛtajalāpekṣayā sthānasthajalasya prāśastyamuktam tatraiva ||

4.5.68

gaṅgādyāḥ saritaḥ sarvāḥ śasyante sthānato budhaiḥ |

4.5.69

kāśyādisarvatīrthāni bhārate yāni santi vai |

4.5.70

tāni sthāne praśasyante sarvapāpaharāṇi vai ||

4.5.71

iti vakṣyamāṇavacane yojanaparyyantadeśasya gaṅgātvāt kaimutikanyāyasiddhaṃ
gaṅgājalasyoddhṛtasyāpi prāśastyamiti |

4.5.72

evañca gaṅgādyā ityatra tadguṇasaṃvijñānabahubrīhiṇā gaṅgābhinnā iti jñeyam ||

4.5.73

nīlatantre dvitīyapaṭale ||

4.5.74

mṛtkuśānapi saṃgṛhya gatvā jalāntikaṃ tataḥ |

4.5.75

malāpakarṣaṇaṃ snātvā mantrasnānaṃ samācaret ||

4.5.76

śākte kuśān viśeṣayati śyāmārahasyadhṛtam ||

4.5.77

tarjjanyā rajataṃ dhāryyaṃ svarṇaṃ dhāryyamanāmayā |

4.5.78

p. 326) eṣa eva kuśaḥ śākte na darbho vanasambhavaḥ ||

4.5.79

iti śāktakuśaḥ |

4.5.80

mahānirvāṇatantre pañcamollāse ||

4.5.81

ādāvapa upaspṛśya praviśet salile tataḥ |

4.5.82

nābhimātrajale sthitvā malānāmapanuttaye |

4.5.83

sakṛt snātvā tathonmajjya mantrasnānamathācaret ||

4.5.84

etena malāpakarṣaṇaṃ vinā saṅkalpapūrvakasnānamātramanuśāsanaviruddham |

4.5.85

kecittu prāguktaviśvasāravacane
paurvāhṇikakriyānantarasnānadarśanādakṛtatatkriyāstailābhyaktā api snānāt pūrvaṃ
paurvāhṇikakṛtyamācaranti |

4.5.86

tanna manoramam |

4.5.87

prāguktajāmalavacanena kriyāmātrasya snānamūlakatvādata eva rāghavabhaṭṭena
mantrasnānaṃ kṛtvā devagṛhamāgatya sammārjanādītyādyuktam ||

4.5.88

nīlatantre ||

4.5.89

vidyayā trirnimajjyaivamācaret pāthasā tathā |

4.5.90

punarnimajjya payasi saṅkalpañca samāpayet |

4.5.91

iṣṭadevyāḥ pūjanārthaṃ kuryyāt snānaṃ jalāśaye ||

4.5.92

mantratantraprakāśe ||

4.5.93

aruṇe'nudite mantrī tīrthe vā vimale jale |

4.5.94

vaidikaṃ snānamācaryya tāntrikaṃ snānamācaret |

4.5.95

iti vaidikasnānānantaraṃ tāntrikasnānam ||

4.5.96

gandharvatantre prathamapaṭale ||

4.5.97

praṇavaṃ pūrvamuddhṛtya taditi paratastataḥ |

4.5.98

saditi tu samābhāṣya karma kuryyādvicakṣaṇaḥ |

4.5.99

smaraṇāt karmaṇāmādye brahmabhūyāya kalpate |

4.5.100

iti tatsaditi nirdeśaphalam |

4.5.101

toḍalatantre dvitīyapaṭale ||

4.5.102

adyetyādi samuccāryya sauramāsaṃ samuccaret |

4.5.103

devatāprītaye paścāt snāyācca śuddhavāriṇā ||

4.5.104

kulacūḍāmaṇau ||

4.5.105

kṛṣṇaraktaharinnīlā vividhā mama mūrttayaḥ |

4.5.106

tatra yaḥ kulagaḥ śiṣyaḥ sa tadrūpaṃ parāmṛṣan |

4.5.107

divaṃ sarvāmathorvīñca pātālaṃ bhūtasambhavam |

4.5.108

ācāntaḥ kuladarbheṇa sadarbhakulapuṇḍrakaḥ |

4.5.109

kulapātraṃ sadūrvañca satilaṃ sajalaṃ tataḥ |

4.5.110

gṛhītvā kuladevasya prītaye snānamācaret |

4.5.111

kṛtasaṅkalpa evādau kulacakraṃ jale nyaset ||

4.5.112

kulapātraṃ tāmrapātram |

4.5.113

kulacakraṃ trikoṇakamiti saṅkalpavidhiḥ ||

4.5.114

matsyasūkte ||

4.5.115

nitye naimittike kāmye pitṛdaivatakarmaṇi |

4.5.116

p. 327) saṅkalpapūrvakaṃ karma anyathā naṃ phalaṃ smṛtam ||

4.5.117

iti saṅkalpākaraṇe doṣaḥ ||

4.5.118

saṅkalpārthaṃ niṣiddhavihitapātramapi tatraiva ||

4.5.119

śuktiśaṅkhāśmahastaiśca kāṃsyaraupyādibhistathā |

4.5.120

saṅkalpo naiva karttavyo mṛṇmayaiśca kadācana ||

4.5.121

iti saṅkalpe niṣiddhapātram ||

4.5.122

gṛhītvauḍumbaraṃ pātraṃ sauvarṇañca viśeṣataḥ |

4.5.123

saṅkalpantu budhaḥ kuryyānmedhyapatrapuṭena vā ||

4.5.124

iti saṅkalpe vihitapātraṃ tatraiva ||

4.5.125

snānakāle tu hastena tāmrapātreṇa vā tataḥ |

4.5.126

paitṛke śrāddhapātreṇa daive śaṅkhaḥ praśasyate ||

4.5.127

iti karma viśeṣe pātraviśeṣaḥ ||

4.5.128

majjanaprakāramāha tatraiva ||

4.5.129

srotaso'bhimukho majjet sūryyābhimukhato'tha vā |

4.5.130

smarennārāyaṇaṃ gaṅgāmiṣṭadevaṃ tataḥ param |

4.5.131

majjanaṃ muktakeśena badhnīyācca śikhāṃ punaḥ |

4.5.132

tataḥ kṛtāñjalirbhūtvā tīrthānyāvāhayettataḥ |

4.5.133

oṃ gaṅge ca yamune caiva godāvari sarasvati |

4.5.134

narmade sindhu kāveri jale'smin sannidhiṃ kuru |

4.5.135

brahmāṇḍe devatīrthāni karaiḥ spṛṣṭāni te raveḥ |

4.5.136

tena satyena me deva ! tīrtthaṃ dehi divākara ! |

4.5.137

priyavratāni tīrthāni sūryyaraśmisthitāni ca |

4.5.138

āgatyārghyaṃ gṛhītvā ca sarvasiddhiṃ prayaccha me |

4.5.139

caturasraṃ vinirmāya tatra snānaṃ diśet sudhīḥ ||

4.5.140

rāghavabhaṭṭadhṛtam |

4.5.141

āvāhayāmi tvāṃ devi ! snānārthamiha sundari ! |

4.5.142

ehi gaṅge ! namastubhyaṃ sarvatīrthasamanvitā |

4.5.143

iti mantrairaṅkuśamudrayā ādityamaṇḍalāttīrthamāvāhya vamityambhasi saṃyojya
somasūryyāgnimaṇḍalāni tatra sañcintya vamityamṛtavījena dvādaśadhā abhimantrya
kavacenāvaguṇṭhya astreṇa saṃrakṣya mūlamantreṇaikādaśadhā abhimantrayet |

4.5.144

tatpramāṇaṃ vaśiṣṭhasaṃhitāyām ||

4.5.145

hṛnmantro'ṅkuśamudrābhyāṃ tīrthamākṛṣya maṇḍalāt |

4.5.146

āvāhyāmbhasi saṃyojya somasūryyāgnimaṇḍalam |

4.5.147

sañcintya mantrī tanmadhye nimajjet susamāhitaḥ |

4.5.148

mūlamantraṃ samāvarttya manasollikhyam cākṛti ||

4.5.149

jñānārṇave ||

4.5.150

p. 328) vinyasyāṅge ṣaḍaṅgāni prāṇāyāmapuraḥsaram |

4.5.151

śrīsūryyamaṇḍalāttīrthamākṛṣyāṅkuśamudrayā |

4.5.152

vamityanena cāplāvya kavacenāvaguṇṭhayet |

4.5.153

saṃrakṣyāstreṇa mūlena mantrayet rudrasaṃkhyayā |

4.5.154

nimajjya tasmin śrīdevaṃ dhyāyecchaktyā japenmanum |

4.5.155

matsyasūkte'pi |

4.5.156

rudrasaṃkhyaṃ japenmantramācchādya mīnamudrayā |

4.5.157

sūryyāyābhimukhaṃ toyaṃ nikṣipya ravisaṃkhyayā |

4.5.158

ravisaṃkhyayā dvādaśasaṃkhyāyā |

4.5.159

mūlamantraṃ samuccāryya kṣālayecca karadvayam |

4.5.160

caraṇānniḥsṛte toye trirnimajjya japenmanum |

4.5.161

atha mṛdālambhanaṃ viśvasāratantre ||

4.5.162

mṛdodakañca gaṅgāyāṃ mrakṣayitvā vidhānataḥ |

4.5.163

snānaṃ kurvīta vidhinā mahākālavaco yathā ||

4.5.164

mṛttikālambhanaprakārastu mantratantraprakāśe ||

4.5.165

mūlenānīya mṛtsnāntu tribhāgaṃ tatra kārayet |

4.5.166

bhāgamekaṃ jalenaiva kṣipenmantraṃ samuccaran |

4.5.167

evaṃ mūrddhādinābhyantaṃ tathaiva parilepayet |

4.5.168

tathaiva bhāgāntareṇa parilepayedadhobhāgamiti śeṣaḥ ||

4.5.169

lepanaprakāro matsyasūkte ||

4.5.170

nāsābhāle ca gaṇḍe ca civuke pārśvayoḥ pade |

4.5.171

pṛṣṭhe nābhyūrujaṅghāsu niragnermṛttikāvidhiḥ ||

4.5.172

kṣepaṇamantrastu tatraiva ||

4.5.173

idaṃ viṣṇuriti mantrasya medhātithir-ṛṣirgāyatrīcchando viṣṇurdevatā toye mṛttikālambhane
viniyogaḥ |

4.5.174

oṃ idaṃ viṣṇurvicakrame tredhā nidadhe padaṃ samūḍhamasya pāṃśule ||

4.5.175

gātralepanamantrastu viśvasāre ||

4.5.176

oṃ aśvakrānte rathakrānte viṣṇukrānte vasundhare ! |

4.5.177

mṛttike ! hara me pāpaṃ yanmayā duṣkṛtaṃ kṛtam |

4.5.178

oṃ uddhṛtāsi varāheṇa kṛṣṇena śatabāhunā |

4.5.179

namaste sarvadevānāṃ prabhavāruṇi ! suvrate ! |

4.5.180

tataḥ oṃ ādhāraṃ sarvarūpasya viṣṇuratulatejasaḥ |

4.5.181

tadrūpāśca tato jātā agre tāḥ praṇamāmyaham |

4.5.182

ityupadiśyāmbhasi ca trirnimajjet tato budhaḥ ||

4.5.183

vaśiṣṭhasaṃhitāyām ||

4.5.184

utthāyācamya tatpaścāt ṣaḍaṅganyāsasaṃyutaḥ |

4.5.185

ātmānaṃ mūlamantreṇa mudrayā kalasākhyayā |

4.5.186

saptakṛtvo'bhiṣicyātha mūlenāmantritairjalaiḥ ||

4.5.187

kalasamudrā yathā jñānārṇave ||

4.5.188

p. 329) vāmahaste kṛtā muṣṭirdakṣahastasya pārvati ! |

4.5.189

kalasākhyā bhavenmudrā sarvapāpaharā śubhā ||

4.5.190

vaśiṣṭhasaṃhitāyām ||

4.5.191

unmajjya kumbhamudrāntu baddhvā snāyādvaṣaṭ tataḥ |

4.5.192

śālagrāmaśilātoyaṃ tulasīgandhamiśritam |

4.5.193

kṛtvā śaṅkhaṃ bhrāmayan triḥ prakṣipennijamūrddhani |

4.5.194

tataḥ saṃkṣepato viprān manuṣyān tarpayet pitṝn |

4.5.195

pīḍayitvā svakaṃ coru prakṣālyācamya yatnataḥ ||

4.5.196

iti saṃkṣepatarpaṇam ||

4.5.197

parakhāte tu viśeṣo'sti viśvasāre dvitīyapaṭale ||

4.5.198

parakhāte tu karttavyaḥ paṅkapiṇḍoddharaḥ sadā |

4.5.199

uttiṣṭhottiṣṭha paṅka ! tvaṃ tyaja puṇyaṃ parasya ca |

4.5.200

pāpāni vināśaya me śāntiṃ dehi sadā mama ||

First 200 of 502 passages. Read on

Linked texts (18)