Pramāṇa · Search · About · API

Pranatoshini 5.11

Prāṇatoṣiṇī 5.11

Language
Sanskrit

5.11.1

atha pūjādikālastatraiva ||

5.11.2

jyeṣṭhā vāpyathavā ṣaṣṭhī sāyaṃkāle na cedbhavet |

5.11.3

sāyameva tathapi syādbilvaśākhābhimantraṇam |

5.11.4

pūrvāṃ ṣaṣṭhīṃ sanakṣatrāṃ sāyaṃ prāptāmapi tyajet |

5.11.5

yadā tu patrikāpūjā na paredyurbhaviṣyati |

5.11.6

sannikṛṣṭantu yat pūrvaṃ patitaṃ divasasya ca |

5.11.7

taddine varaṇaṃ kṛtvā pare śākhāṃ praveśayet |

5.11.8

saptamyāntu yadā ṣaṣṭhī niḥsṛtā vā na niḥsṛtā |

5.11.9

varddhate saptamī kintu daṇḍamātraṃ pare yadi |

5.11.10

pare'hanīti śeṣaḥ |

5.11.11

muhūrtamadhikā vāpi navamyāmaṣṭamī bhavet |

5.11.12

varddhate daśamī caiva tadā kāryaṃ yathā śṛṇu |

5.11.13

na kevalaṃ navamī daśamī ceti cārthaḥ |

5.11.14

saptamyāṃ bilvavaraṇamaṣṭamyāntu praveśanam |

5.11.15

pūjāṣṭakā navamyāntu daśamyāṃ preṣayecchivām |

5.11.16

atra kecit sāmānyavidhiprāptatithibādhabhiyā saptamyāṃ
bahukālīnasaptamīyutaṣaṣṭhyāmiti vyākhyānti |

5.11.17

tatra ṣaṣṭhī na niḥsṛteti vacanamanākulaṃ veti pratibhāti |

5.11.18

yadā ṣaṣṭhau ca saptamyāṃ aṣṭamyāñcāpi varddhayet ||

5.11.19

svārtha iṇapāṇinividāntu ṇic varddheta |

5.11.20

arthāt saptamīti śeṣaḥ |

5.11.21

aṣṭamī paragā caiva taddine ca dinakṣayaḥ |

5.11.22

tadā ṣaṣṭhyāṃ pūrvadine bilvasya vandanaṃ matam |

5.11.23

ṣaṣṭhīsaṃyuktasaptamyāṃ patrikāyāḥ praveśanam |

5.11.24

atikalpe tathāṣṭamyāṃ mṛṇmayīñca praveśayet |

5.11.25

atikalpe atipratyūṣe ||

5.11.26

saptamyā saṃyutāṣṭamyāṃ mahāpūjotsavakriyā |

5.11.27

navamyāntu baliṃ dadyāddaśamyāṃ preṣayecchivām |

5.11.28

navamyāmaṣṭamī yatra navamī parato nacet |

5.11.29

p. 502) bhaved vā daśamīviddhā navamī ca pare'hani |

5.11.30

tadāṣṭamīnavamyośca dvayoḥ pūjādvayaṃ kila |

5.11.31

ekasminneva divase kartavyaṃ balibhiḥ saha |

5.11.32

aṣṭakā navamīpūjā trisandhyavyāpinī parā |

5.11.33

tadā tadā navamyuktaṃ balidānaṃ pare'hani |

5.11.34

trisandhyavyāpinī cet syād yadā pūrvadine'ṣṭamī |

5.11.35

daśamīviddhanavamyāntu kuryāt pūjāṃ na saṃśayaḥ |

5.11.36

aṣṭakānavamīyogo rātriyogo viśiṣyate |

5.11.37

arddharātrau śataguṇaṃ sandhyāyāṃ dviguṇaṃ smṛtam |

5.11.38

saptamyādiṣu pūrvāhṇe tārāyogo na cedbhavet |

5.11.39

tadāpyārabhya pūrvāhṇe nakṣatrāṃśe samāpayet |

5.11.40

daśamyāṃ śravaṇo vyāpī tathotthāya kṛtakriyaḥ |

5.11.41

prātaḥ sampūjya vidhivat nṛtyagītapuraḥsaraiḥ |

5.11.42

pratīkṣya śrāvaṇaṃ kālaṃ prāpte sampreṣayecchivām |

5.11.43

yadi nakṣatramāśritya saptamyādi trikaṃ sthitam |

5.11.44

tadaiva śravaṇāpekṣā daśamyāṃ kecidabruvan |

5.11.45

śravaṇānte gate rātrau tadante navamī dine |

5.11.46

svasvasthānocitaṃ karma dakṣiṇāntaṃ samāpaet |

5.11.47

daśamyāntu tadaprāptau dhaniṣṭhāyāṃ yathāvidhi |

5.11.48

preṣayedbhagavatīṃ durgāmaśeṣaiḥ śāradotsavaiḥ |

5.11.49

navamī daśamīyuktā śravaṇā tu gatā niśi |

5.11.50

tadā sampreṣayeddevīṃ navamyāṃ daśamīkṣaṇe |

5.11.51

aṣṭamīdinaparyantā rātrau cennavamī bhavet |

5.11.52

navamyāmapi kurvīta mahāpūjāṃ mahāniśi |

5.11.53

candrodite niśāyāntu yā bhavedaṣṭamītithiḥ |

5.11.54

mahāṣṭamīti sā proktā devyāḥ prītikarī parā |

5.11.55

tato'nu navamī yā syāt sā mahānavamītithiḥ |

5.11.56

pūjādhāramāha tatraiva ||

5.11.57

citre ca pratimāyāñca mṛṇmayyāṃ śrīphale'pi ca |

5.11.58

mahāyonau candrabimbe śilāyāṃ yonimaṇḍale |

5.11.59

pustake pāduke khaḍge mahābimbe tathaiva ca |

5.11.60

puṇyakṣetre ca gaṅgāyāṃ devīmāvāhya pūjayet ||

5.11.61

pramākaraṇavidhiniṣedhāvapi tatraiva ||

5.11.62

na gṛhī mṛṇmayīṃ kuryānna vai tālamayīṃ kvacit |

5.11.63

p. 503) trihastāṃ tṛṇagarbhāñca vilvayugme samarcayet ||

5.11.64

na gṛhī mṛṇmayīṃ kevalamṛttikayā pratimāṃ na kuryāttathā tālamayīṃ
sārddhatrihastaparimitāṃ gṛhī na kuryāt |

5.11.65

vidhimāha trihastāmiti |

5.11.66

trihastāṃ pratimāmityadhikaparimāṇavyavacchedārthamuktam |

5.11.67

tena tannyūnapratimākaraṇe na doṣaḥ |

5.11.68

mṛṇmayyāḥ pratiprasavamāha tṛṇagarbhāmiti |

5.11.69

tena tṛṇagarbhamṛṇmayīpūjane doṣaḥ |

5.11.70

cakāro bhinnakrame tṛṇagarbhāṃ samarcayet bilvayugme ceti |

5.11.71

brāhmaṇādibhedena bilvayugmasya viśeṣamāha |

5.11.72

māhendrasthañca īśasthaṃ brāhmaṇasya praśasyate ||

5.11.73

ūrddhasthamuttarasthañca kṣatriyasya varānane ! |

5.11.74

vāyavyasthañca vaiśyasya śūdrasya ca varānane ! |

5.11.75

māhendrasthaṃ tatheśasthaṃ sarveṣāmathavā priye ! |

5.11.76

pūrvādisthabilvayugmaphalamāha ||

5.11.77

māhendrasthe jñānavṛddhirīśasthe sarvakāmadam |

5.11.78

vāyusthe ca dhanāvāptiraiśvaryamuttarāsthite |

5.11.79

yāmyasthe śatruvṛddhiḥ syāt koṇage maraṇaṃ bhavet |

5.11.80

vāyvīśānakoṇasthasya viśeṣaphalābhidhānādatra koṇapadamagninai-ṛtakoṇaparaṃ
pāriśeṣyāditi |

5.11.81

bilvayugasya śubhalakṣaṇamagrāhyatvañcāha tatraiva ||

5.11.82

samaṃ vṛttaṃ samaṃ sthūlaṃ śastaṃ kīṭādidūṣitam |

5.11.83

na grāhyaṃ parameśāni ! kadācidūrddhvamadhyagam |

5.11.84

ūrddhvagetikṣatriyabhinnasyāgrāhyatvam |

5.11.85

samamiti sarvasya |

5.11.86

yadvā kadāciduktasthānasthasyāprāptādūrddhvamadhyagamapi grāhyaṃ
nindyaphalāśruteriti tātparyam |

5.11.87

bilvayugmādeścyutidoṣo'pi tatraiva ||

5.11.88

snānasthāne nīyamāne cyute yugme maheśvari ! |

5.11.89

mṛṇmayyāśca cyutiryatra jāyate maraṇaṃ dhruvam |

5.11.90

taddoṣapraśamanārthañcāyutaṃ juhuyād ghṛtaiḥ |

5.11.91

dhenuñca dakṣiṇāṃ dadyāt śvetāśvaṃ śetachāgalam ||

5.11.92

iti bilvayugapratimācyutiprāyaścittam |

5.11.93

nandāmārabhyadaśamīparyantamutsavaṃ viduḥ |

5.11.94

mahāmahotsavaṃ jñeyaṃ tridinaṃ tat prakīrtitam |

5.11.95

tadanyadevatāyāgaṃ yaḥ karoti maheśvari ! |

5.11.96

na tasya phalamāpnoti so'nte narakamāpnuyāt |

5.11.97

devyā bhāgaśataṃ sarvaṃ tasmānnānyaṃ samarcayet |

5.11.98

p. 504) punaraṣṭamyāṃ pratimāsu cetyantamabhidhāya |

5.11.99

prahare prahare snānaṃ prahare prahare baliḥ |

5.11.100

prahare prahare homamannañcābhiṣasaṃyutam |

5.11.101

prabhūtabalidānañca navamyāñca praśasyate |

5.11.102

navamyā pūjitā devī dadātyanantakaṃ phalam ||

5.11.103

deśaviśeṣe mūrtiviśeṣo'pi tatraiva ||

5.11.104

oḍradeśe kaliṅge ca madhyadeśe tathaiva ca |

5.11.105

devī cāṣṭabhujā pūjyā ayodhyāyāṃ surāṣṭrake |

5.11.106

cohāre caiva śrīhaṭṭe kośale śavavallake |

5.11.107

aṣṭādaśabhujā kāryā mahendre ca himālaye |

5.11.108

kaurave mathurāyāñca kedāre rāmaṭhe'pi ca |

5.11.109

pūjayed dvādaśabhujāṃ makarandre virāṭake |

5.11.110

kaumāre caiva gauḍe ca pāripātre ca dakṣiṇe |

5.11.111

devī daśabhujā kāryā marahaṭṭe gajāhvaye |

5.11.112

pūrṇe caiva tu nepāle kacchaseśe ca kaṅkaṇe |

5.11.113

caturbhujā bhaveddevī dvibhujā sāgarāntike |

5.11.114

dīpasthānantu kūrmacakraśiraḥsthānam |

5.11.115

tattu tantrasārakāreṇaiva dhṛtam |

5.11.116

dīpasthānavivarjiteneṣṭakāracitasthānena kadācana devīmarcayedityanena dīpasthāne
tṛṇakāṣṭhādimayagṛhe na doṣaḥ |

5.11.117

tathā dīpasthānabhinne iṣṭakāmayagṛhe'pi dīpasthānabhinnasya pratiprasavamāha ||

5.11.118

aiśānyāñca mahendre vā uttare bhavanasya ca |

5.11.119

kārayedbhavanaṃ divyaṃ dhanaiśvaryaprasādataḥ |

5.11.120

ekatriṃśacca dairghyeṇa pañcatriṃśadathāpi vā |

5.11.121

vartulaṃ navahastaṃ vā tūryahastamathāpi vā |

5.11.122

vibhidya pārśvayorbhāgaṃ kṛtvā madhyaṃ suśobhanam |

5.11.123

caturdikṣu pramāṇena devīṃ tatraiva kārayet |

5.11.124

atha siṃhāsanādilakṣaṇam |

5.11.125

hastamātraṃ samutsedhaṃ loma tatra samanvitam |

5.11.126

siṃhāsanaṃ mahācakraṃ sarvatobhadrameva ca |

5.11.127

rajasā maṇḍalaṃ kuryāt pīṭhaṃ tatra niveśayet |

5.11.128

kṣīraṃ śrīpatikodbhūtaṃ sahakāramathāpi vā |

5.11.129

muṣṭibāhupramāṇena prādeśocchrāyameva ca |

5.11.130

prāpte'ṣṭadhā ca kuṭilaṃ catuṣkoṇaṃ samaṃ śubham |

5.11.131

bhadrāsanamidaṃ proktaṃ kūrmāsanamathāpi vā |

5.11.132

vivāhe saurayāge ca sahakāraṃ vivarjayet |

5.11.133

vāruṇaṃ vā maheśāni ! padmakaṃ devadārukam |

5.11.134

p. 505) praśastaṃ sarvavedīṣu tathā śālamayāni ca |

5.11.135

tato'ruṇena gandhena kuṅkumena gajena vā |

5.11.136

mahāyoniṃ likhitvā tu vahiḥ padmadvayānvitam |

5.11.137

gajena mṛgamadena ||

5.11.138

tatra saṃsthāpayeddevīṃ sarvakāmārthadāyinīm |

5.11.139

ṣaṣṭhīkartavyakarmāha |

5.11.140

nityaṃ nirvarttya vidhivat sāyaṃ ṣaṣṭhyāṃ tato gṛhī |

5.11.141

yāyādalaṅkṛto maunī bilvamūlaṃ samāhitaḥ |

5.11.142

brāhmaṇān bhojayitvā tu pañcāṅgena praṇamya ca |

5.11.143

uttarāśāmukho bhūtvā pīṭhaṃ nirmāya sādhakaḥ |

5.11.144

pañca devānnamaskṛtya tataḥ saṅkalpayet sudhīḥ |

5.11.145

tryambakeṇaiva mantreṇa vṛkṣaṃ toyena sāpayet |

5.11.146

kṣīreṇa pañcagavyena tathā pañcāmṛtena ca |

5.11.147

snātvā kumbhatrayeṇāpi sūtramāṇeti vai ṛcā |

5.11.148

niṣiktena tu sūtreṇa triguṇena ca pañcadhā |

5.11.149

veṣṭayeddakṣiṇāvarte pañca vrīhīṃśca vāpayet |

5.11.150

adyāmuke māsyamuke pakṣe etasmin puṇyabhūpredeśe bhavantamambikāśivayoḥ
priyataraṃ śāṇḍilyagotraṃ bilvavṛkṣam amukagotro'mukadevaśarmā amukakāmanayā
abhinnavṛntaphalayugalayuktāṃ śākhāṃ durgāsvarūpataḥ pūjārthaṃ netuṃ
naktamebhirabhyarcya vṛṇe |

5.11.151

hastaṃ dattvā vṛkṣamūle phalairmālyaiḥ samanvitam |

5.11.152

saṃvāhya taiḥ samabhyarcya sthaṇḍile pūjayettataḥ |

5.11.153

gaṇeśamuttaradvāri pūrve caṇḍañca dakṣiṇe |

5.11.154

pracaṇḍaṃ paścime caiva vetālañca tataḥ param |

5.11.155

madhye ādhāraśaktyādīn sāṅgopāṅgāṃstathaiva ca |

5.11.156

mahārajatasaṅkāśāṃ pūrṇacandranibhānanām |

5.11.157

nānāratnasamākīrṇāṃ kaṅkaṇaiḥ kaṭakairapi |

5.11.158

vibhrājamānāṃ daśabhirbāhubhiḥ sumanoharaiḥ |

5.11.159

śaradambhojasaṅkāśavikāśimukhapaṅkajām |

5.11.160

indīvarābhairviṣamairlocanaistribhiruttamaiḥ |

5.11.161

vidyotayantīṃ nayanairuddāmadyutidāmabhiḥ |

5.11.162

triśūlaṃ karabālañca cakraṃ vāṇañca śaktyapi |

5.11.163

cintayed vāmabhāge tu kheṭakaṃ pūrṇacāpakam |

5.11.164

pāśāṅkuśañca paraśuṃ jvālāmālopaśobhitam |

5.11.165

ūrddhvapādaṃ vāmapādaṃ mahiṣoparisaṃsthitam |

5.11.166

p. 506) māhiṣaṃ chinnaśirasamadhastāt paricintayet |

5.11.167

khaḍgacarmadharaṃ tatra samudbhūtaṃ mahāsuram |

5.11.168

bilvavṛkṣasthitāṃ dhyāyet sarvakāmārthadāyinīm |

5.11.169

evaṃ dhyātvā maheśāni ! āsanaṃ pratipūjya ca |

5.11.170

mūlenāvāhanaṃ kuryāt pradadyādāsanaṃ tataḥ |

5.11.171

pādyādikaṃ tato dattvā aṅgapūjāṃ vidhāya ca |

5.11.172

pūrvādipatramūleṣu jayantyādīn samarcayet |

5.11.173

patrāgre caiva brahmādīn bhairavān patramadhyataḥ |

5.11.174

tatrāgatya vṛkṣamūle vṛkṣāgre ca samarcayet |

5.11.175

vetālaṃ maṇibhadrañca yakṣakañca tathaiva ca |

5.11.176

tripurāntakaṃ samākhyātaṃ kaṇaṃ hetukameva ca |

5.11.177

agnijihvarasañcaiva gandhapuṣpaiḥ samarcayet |

5.11.178

tato grahān digīśāṃśca tadastrāṇi ca tadbahiḥ ||

5.11.179

atra dikpālatadastrapūjāyāṃ viśeṣa uktaḥ śāradātilake caturthapaṭale
mahāprāmāṇikairlakṣaṇācāryaiḥ |

5.11.180

yathā |

5.11.181

ante yajellokapālānmūlapāriṣadānvitān |

5.11.182

hetijātyadhipopetān dikṣu pūrvāditaḥ kramāt ||

5.11.183

mūlapāriṣadānvitāniti asyāyamarthaḥ |

5.11.184

yadā śaktyāvaraṇe indrādipūjā tadā pratyekaṃ śaktipāriṣadāyeti evaṃ
gaṇapatipūjāyāṃ pratyekaṃ gaṇeśapāriṣadāyeti evaṃ sūryapūjāyāṃ pratyekaṃ
sūryapāriṣadāyeti |

5.11.185

evaṃ viṣṇupūjāyāṃ viṣṇupāriṣadāyeti |

5.11.186

hetīti pratiyoge jātyadhipānā pūrvamuccaraṇaṃ paścāddhetīnāṃ mūle hetiśabdasya
pūrvanipātaḥ |

5.11.187

śastrajātayaḥ svaratejaḥpretarakṣojavavātakṣetrabhūtanāgalokān savāhanān
saparivārānityapi jñeyam ||

5.11.188

dikpālānāha tatraiva ||

5.11.189

indramagniṃ yamaṃ rakṣo varuṇaṃ pavanaṃ vidhum |

5.11.190

īśānaṃ pannagādhīśamadha ūrddhvaṃ pitāmaham |

5.11.191

pīto rakto'sito dhūmraḥ śuklo dhūmraḥ sitāvubhau |

5.11.192

gauro'ruṇaḥ kramādete varṇataḥ parikīrtitāḥ |

5.11.193

teṣāṃ vāhanāni rāghavabhaṭṭadhṛtāni |

5.11.194

yathā |

5.11.195

airāvatājamahiṣanaramakarahariṇāśvavṛṣabharathahaṃsāḥ |

5.11.196

eteṣāṃ bījāni kapilapañcarātre ||

5.11.197

yānyulomatṛtīyantu dvitīyaṃ lavilomataḥ |

5.11.198

caturthakaṃ vilomena vānulomena cāṣṭamam |

5.11.199

p. 507) tṛtīyañcānulomena na vilomāt tṛtīyakam |

5.11.200

caturthaṃ saptamaṃ varṇaṃ vānulomena saṃsthitam |

First 200 of 896 passages. Read on

Linked texts (8)