Pranatoshini 5.14
Prāṇatoṣiṇī 5.14
- Language
- Sanskrit
5.14.1
p. 557) iṣṭadevīṃ namaskṛtya bhuktimuktipradāyinīm |
5.14.2
māsakṛtyamatho vakṣye viduṣāṃ parituṣṭaye ||
5.14.3
atha māsakṛtyam |
5.14.4
cāndra evātra māsastithikṛtyanimittatvādabhilāpādikantu saureṇaiva
prāguktadharmakāṇḍadhṛtavacanāt |
5.14.5
matsyasūkte dvipañcāśatpaṭale ||
5.14.6
āśvine śuklapakṣe ca aṣṭamyāñca niśāgame |
5.14.7
siddhagaurīvrataṃ kuryād yā sādhvī dharmacāriṇī ||
5.14.8
iti siddhagaurīvratamasmin deśe apracaradrūpatvena na likhitam |
5.14.9
yasyātra prayojanaṃ vidyate tena tattu anveṣyam |
5.14.10
śuklapakṣe daśamyāntu āśvine parameśvari ! |
5.14.11
vijayā nāma sā khyātā sarvatranigamālayam |
5.14.12
revantaṃ pūjayettatra īśvarīñca varānane ! |
5.14.13
iha loke sukhaṃ prāpya yāsyanti śivamandiram |
5.14.14
tejo'sīti ca dvibhujaṃ turaṅgāsanasaṃsthitam |
5.14.15
khaḍgacarmadharañcaiva mantreṇānena pūjayet |
5.14.16
namaste sūryaputrāya turaṅgānāṃ hitāya ca |
5.14.17
śāntiṃ kuru turaṅgānāṃ revantāya namo namaḥ |
5.14.18
oṃ gandharvakulajātastvaṃ bhūpālāya ca keśava ! |
5.14.19
brahmaṇastattvavāhyena somasya varuṇasya ca |
5.14.20
tejasā caiva sūryasya svalīlā te padā tathā |
5.14.21
rudrasya brahmacaryasya pavanasya balena ca |
5.14.22
dhānyakaṃ paśukaṃ vījaṃ dhyānaṃ siddhārthakāni ca |
5.14.23
padmapatraṃ niśānte ca sūtreṇa dviguṇena ca |
5.14.24
badhnīyādakṣamālāyāṃ gale cāpi viśeṣataḥ |
5.14.25
astraśastrādikañcaiva rājyāṅgāni ca bhāvini ! |
5.14.26
prativījena puṣpādyaiḥ pūjayedavicārayan ||
5.14.27
atha khañjanadarśanaṃ tatraiva ||
5.14.28
daśamyāmaparāhṇe tu bhuktavatsu svayaṃ priye ! |
5.14.29
śobhanaṃ khañjanaṃ paśyan namaskuryādvibhūtaye |
5.14.30
vāsudevasvarūpeṇa sarvakāmaphalaprada ! |
5.14.31
pṛthivyāmavatīrṇo'si khañjarīṭa ! namo'stu te |
5.14.32
khañjanāya namastubhyaṃ sarvābhīṣṭapradāya ca |
5.14.33
nīlakaṇṭhāya bhadrāya bhadrarūpāya te namaḥ |
5.14.34
bhadra ! tvaṃ dehi me bhadramāśāṃ pūraya pūraka ! |
5.14.35
svastiko'si kuru svasti khañjarīṭa ! namo'stu te |
5.14.36
p. 558) nārāyaṇasvarūpātha saṃvatsarasukhaprada ! |
5.14.37
nīlakaṇṭha ! mahādeva ! khañjarīṭa ! namo'stu te |
5.14.38
devadānavayakṣāṇāṃ narāṇāṃ puṣṭivardhanam |
5.14.39
darśanaṃ tava bhadrasya viṣṇurūpa ! namo'stu te |
5.14.40
atha darśanaśubhāśubhaphalam ||
5.14.41
jalaprāsādaśikhare parvate ca jalāntike |
5.14.42
dṛṣṭe śubhaṃ bhavet kīrtirgoṣṭheṣu dhanavardhanam |
5.14.43
abjeṣu nṛpatirbhūyāttathā devālayeṣu ca |
5.14.44
taḍāgatīre dhanavān śmaśāne maraṇaṃ bhavet |
5.14.45
kṛṣṇagrīvo nīlakaṇṭhaḥ śvetakaṇṭho janārdanaḥ |
5.14.46
pīte tu pārvatī devī dhunvatpakṣe tu vīkṣaṇam |
5.14.47
vyādhirbhavati deveśi ! sthire sampattikārakam |
5.14.48
bhaktaṃ bhuñjan bhavedrogī śriyaṃ dṛṣṭvā ca vāsavaḥ |
5.14.49
sumānaḥ kīrtanādeva āyuṣastu kṣayo bhavet |
5.14.50
tasmāttu khañjanaṃ nāma kīrtayedavicārayan ||
5.14.51
tatraiva ||
5.14.52
kaumudyāṃ rātriyoge tu gṛhiṇī yā pativratā |
5.14.53
indraṃ lakṣmīṃ samabhyarcya sugandhikusumādibhiḥ |
5.14.54
pāyasañca baliṃ dadyādannaṃ vyañjanasaṃyutam |
5.14.55
nārikelaphalairdevān pitṝnatha samarcayet |
5.14.56
bandhūṃśca pūjayedrātrau prakuryāt krayavikrayam |
5.14.57
na karoti mahālakṣmīḥ śāpaṃ dattvā vrajet puram |
5.14.58
niśīthe varadā lakṣmīḥ ko jāgarti vibhāṣiṇī |
5.14.59
nārikelodakaṃ pītvā akṣairjāgaraṇaṃ niśi |
5.14.60
tadvibhūtiṃ prayacchāmi ko jāgarti mahītale |
5.14.61
somañca pūjayet kumbhe paṭṭe vā pīṭhakeṣu ca ||
5.14.62
atha lakṣmīdhyānaṃ tatraiva ||
5.14.63
navayauvanasampannāṃ taptakāñcanasannibhām |
5.14.64
trinetrāṃ dvibhujāṃ ramyāṃ divyakuṇḍaladhāriṇīm |
5.14.65
śrīphalaṃ dakṣiṇe pāṇau vāme padmañca bibhratīm |
5.14.66
sarvālaṅkārasampūrṇāṃ sarvālaṅkāragarvitām |
5.14.67
kinnarāmaragandharvasiddhacāraṇasevitām |
5.14.68
vījena dīrghayuktena ṣaḍaṅgamatha kalpayet |
5.14.69
pūjayedupacārādyairnānānaivedyavandanaiḥ ||
5.14.70
pūjāmantrastu tatraiva ||
5.14.71
kṣīrodārṇavasambhūte ! viṣṇorurasi saṃsthite ! |
5.14.72
gṛhāṇa pūjāṃ deveśi ! kaumudyāñca namo'stu te |
5.14.73
praṇāmamantrastu |
5.14.74
p. 559) viśvarūpasya bhāryāsi padme ! padmālaye ! śubhe ! |
5.14.75
mahālakṣmi ! namastubhyaṃ kaumudīñca kurusva me |
5.14.76
namaste sarvajagatāṃ varadāsi haripriye ! |
5.14.77
yā gatistvatprapannānāṃ sā me bhūyāt tvadarcanāt |
5.14.78
lakṣmi ! devi ! namastubhyamacalā bhava sarvadā |
5.14.79
kamale ! varade ! devi ! kulodyotakarī mama |
5.14.80
hitāya sarvabhūtānāṃ yathā nārāyaṇe sthitā |
5.14.81
tathā tvaṃ pāhi māṃ devi ! sarvalakṣaṇasambhave ! |
5.14.82
kṛtā pūjā mayā bhaktyā kamale ! varade ! śubhe ! |
5.14.83
pūjāṃ gṛhṇa sureśāni ! namaste kamalālaye ! |
5.14.84
pūrvādipatre sampūjya bhūtyādinavaśaktikāḥ |
5.14.85
vāsudevādikaṃ tatra vāmanādikamarcayet |
5.14.86
tatraiva kalase caiva indraṃ dhyātvā samarcayet |
5.14.87
sarvalakṣaṇasampūrṇamindramairāvatasthitam |
5.14.88
śacīsametaṃ varadaṃ dhyānena paricintayet |
5.14.89
pūjāmantro'pi ||
5.14.90
vajrahasta ! mahāvāho ! bahunetra ! purandara ! |
5.14.91
rakṣārthaṃ sarvabhūtānāṃ pūjeyaṃ pratigṛhyatām |
5.14.92
dikpālāṃśca grahāṃścaiva brāhmaṇāṃścāgrato'rcayet |
5.14.93
viṣṇuṃ nārāyaṇañcaiva bhāvabhūteśvaraṃ yajet |
5.14.94
pūjayitvā hyanenāpi vilvamudrāṃ pradarśayet |
5.14.95
padmamudrāṃ dhenumudrāṃ mantraṃ japtvā stutiṃ paṭhet ||
5.14.96
ityāśvinakṛtyam ||
5.14.97
tripañcāśatpaṭale ||
5.14.98
śrībhagavānuvāca ||
5.14.99
tulārāśiṃ gate bhānau śuklapakṣe viśeṣataḥ |
5.14.100
pratipadyeva gośṛṅge pūjayet kamalālayām |
5.14.101
upoṣya yāvakāhāraṃ baliṃ dadyācca pāyasam |
5.14.102
kundapuṣpaiḥ samabhyarcya sarvapāpaharo bhavet |
5.14.103
tatraiva pūjayeddevīṃ mahiṣeṇa mama priye ! |
5.14.104
dūrvayāṅkarapuṣpābhyāṃ pūjayejjagatāṃ patim |
5.14.105
śālyodanaṃ tato bhuktvācamya gatvā jalāntike |
5.14.106
ghṛtañca dvividhaṃ kuryāt palaṃ kṛtvā maheśvari ! |
5.14.107
jayaṃ saṃvatsaraṃ tasya bhaṅge bhaṅgaṃ samādiśet |
5.14.108
vibhīṣaṇaṃ baliñcaiva sīmañca parameśvaram |
5.14.109
pūjayedgandhapuṣpādyairnānānaivedyavandanaiḥ |
5.14.110
kṛṣṇapakṣe tathā kuryāddampatīpūjanañcaret |
5.14.111
p. 560) madhumāṃsāśanaṃ kuryādekabhaktena vartayet |
5.14.112
śuklapakṣe dvitīyāyāṃ dharmarājaṃ samarcayet |
5.14.113
caruṃ kṛtvā vidhānena sodarānatha bhojayet |
5.14.114
aiśvaryaṃ labhate saukhyaṃ bahubhogānavāpnuyāt |
5.14.115
kṛṣṇapakṣe tathā lakṣmīṃ kundapuṣpaiḥ samarcayet |
5.14.116
kṛṣṇadravyabaliṃ tadyāttasmai vittaṃ prayacchati |
5.14.117
tṛtīyāyāṃ gaṇeśañca pūjayet piṣṭakādinā |
5.14.118
vartayedekabhaktena na śoko jāyate bhuvi |
5.14.119
caturthyāṃ modakairdevīṃ pūjayet kuśalārthakam |
5.14.120
dadhikhaṇḍabaliṃ dadyādvāñchitaṃ labhate dhruvam |
5.14.121
kṛṣṇapakṣe pratipadi devīṃ māheśvarīṃ yajet |
5.14.122
sitapārāvataiḥ pūjā bhūtidā jāyate dhruvam |
5.14.123
pañcamyāṃ vilvapatraiśca haraṃ gaurīṃ samarcayet |
5.14.124
baliñca modakaṃ dadyādvidyākāmaḥ sureśvari ! |
5.14.125
kṣīrasya prāśanādeva pāpāt pūto na saṃśayaḥ |
5.14.126
pañcamyāṃ kṛṣṇapakṣasya devaṃ nārāyaṇaṃ haram |
5.14.127
mahāyonau samabhyarcya kulānāṃ tārayeddaśa ||
5.14.128
mahāyonau kāmākhyāyāṃ ||
5.14.129
ṣaṣṭhyāṃ vai śuklapakṣasya devaṃ dhanapatiṃ yajet |
5.14.130
yo janaḥ ṣoḍaśaṃ dadyānmodate nākamaṇḍale |
5.14.131
saptamyāṃ saṃyato bhūtvā ubhe pakṣe tu kārtike |
5.14.132
devaṃ matsyaṃ tathā kāmamindradevaṃ prapūjayet |
5.14.133
brāhmaṇān dampatīṃ caiva bhojayet prātareva ca |
5.14.134
phalamūlaṃ tathā dhānyaṃ pradadyāt dakṣiṇāṃ śubhām |
5.14.135
na ca vyādhiḥ kṣudhā vāpi kule tasya prajāyate |
5.14.136
aṣṭamyāñcaiva deveśi ! śuklapakṣe viśeṣataḥ |
5.14.137
durgāṃ mattānilīñcaiva kṛṣṇakhaḍge samarcayet |
5.14.138
trikālaṃ pūjayedbhaktyā yaśasvī tejavān bhavet |
5.14.139
kṛṣṇapakṣe śivaṃ durgāṃ kamalāṃ kālikāṃ tathā |
5.14.140
mṛṇamayyāṃ pūjayeddevīṃ madhyarātre prayatnataḥ |
5.14.141
na ca vyādhibhayaṃ ghoraṃ yāvattu vatsarāvadhi ||
5.14.142
vṛhannīlatantre ṣaṣṭhapaṭale ||
5.14.143
kārtike śuklapakṣasya navamī yā śubhā bhavet |
5.14.144
tasyāṃ pūjyā maheśāni ! sundarī paradevatā |
5.14.145
sundaryāḥ paṭale samyak pūjā ca kathitā śubhe ! ||
5.14.146
matsyasūkte ||
5.14.147
śuklapakṣe navamyāntu tilairhomaṃ samācaret |
5.14.148
p. 561) devamuddiśya phaladamuparyupari pañcame |
5.14.149
kṛṣṇe caiva yajeddevīṃ saptamyāṃ sūryamarcayeta |
5.14.150
dhanadhānyalakṣmīkaraṃ putrapautravivarddhanam |
5.14.151
kārtikasya tu śuklāyāṃ daśamyāṃ niyataḥ śuciḥ |
5.14.152
tailena śuddhatailena arcayenmadhusūdanam |
5.14.153
kṛṣṇapakṣe tu kṣīreṇa madhunā ca viśiṣyate |
5.14.154
rātrau phalāśanaṃ kuryānmodate viṣṇumandire |
5.14.155
kṛṣṇapakṣe'rccayet kṛṣṇaṃ hṛṣīkeśaṃ śatakratum |
5.14.156
toṣayet paramānnādyairnarī na nirayaṃvrajet |
5.14.157
ekādaśyāṃ kārttikasya śuklapakṣe yaśasvini ! |
5.14.158
snānaṃ śuklatilaiḥ kuryāttriśuklairharimarccayet |
5.14.159
prātareva tu dvādaśyāṃ nityakṛtyaṃ samāhitaṃ |
5.14.160
saṅkalpya ca gaṇeśānaṃ brahmāṇaṃ dikpatīnapi |
5.14.161
grahāṃśca pratikumbheṣu sthaṇḍile ca hariṃ yajet |
5.14.162
pañcāmṛtena gandhena tīrthatoyena snāpayet |
5.14.163
pūjayeccyutapatrādyaiḥ kumudaiḥ paṅkajairapi |
5.14.164
śāradīyena puṣpeṇa yathāvibhavavistaraiḥ |
5.14.165
trikālaṃ cārcayedbhaktyā agnikāryyaṃ tato niśi |
5.14.166
prabodhanaṃ tataḥ kuryānmadhyāhne parameśvari ! |
5.14.167
divā snāne bhaveddhānistathā rātrau prabodhane |
5.14.168
ādye aṣṭākṣaraṃ dadyāt pratimantre maheśvari ! |
5.14.169
kṛtāñjaliṃ tato baddhvā imaṃ mantramudāharet |
5.14.170
brahmendrarudrairabhinūyamāno bhavān suraughaiśca vivandanīyaḥ |
5.14.171
prāptā taveyaṃ dvādaśī kaumudyākhyā tvameva jāgṛṣva hi lokanātha ! |
5.14.172
tataḥ spṛṣṭvā paṭhenmantrī śanairmantraṃ paṭhettataḥ |
5.14.173
meghāgatairnirmmalacandratoyairāraṇyapuṣpairatha saurabheyaiḥ |
5.14.174
ahaṃ dadāmīti ca dharmahetoḥ jāgṛṣva jāgṛṣva ca lokanātha ! |
5.14.175
jānubhyāmavanīṃ gatvā paṭhenmantraṃ satārakam |
5.14.176
prasīda nārāyana ! kṛṣṇa ! viṣṇo ! mukunda ! lakṣmīśa ! bhavannamaste |
5.14.177
sampaśya lakṣmīṃ tava bhāvabhūtimāśritya cāśritya ca lokanātha ! |
5.14.178
nṛtyagītairbahuvidhaiḥ purāṇaśravaṇena ca |
5.14.179
nayedrātriṃ maheśāni ! pañcaghoṣapuraḥsaram |
5.14.180
prabhāte pūjayedbhaktyā dhenuṃ dadyācca dakṣiṇām |
5.14.181
brāhmaṇān pūjayedbhaktyādīnāndhakṛpaṇānapi |
5.14.182
p. 562) pārśvaparivartane caiva mantramaṣṭākṣarāntare |
5.14.183
pārśvo bhava jagannātha ! namo nārāyaṇācyuta ! |
5.14.184
prasīda bhagavannātha ! bhava saṃsāramākṣaṇa ! |
5.14.185
parivarttaya pārśvo'pi govindācyuta ! tadvayam |
5.14.186
divābhāgena karttavyaṃ pūrvavad vidhinā priye ! |
5.14.187
kṛṣṇapakṣasya dvādaśyāṃ kuryādbrāhmaṇatarpaṇam |
5.14.188
śuklāyāñca caturdaśyāṃ pārvatyā saha śaṅkaram |
5.14.189
vilvapatraiḥ samabhyarcya na śoko jāyate bhuvi |
5.14.190
atha kṛṣṇatrayodaśyāṃ kārttike māsi śaṅkari ! |
5.14.191
prātaḥ snānaṃ tataḥ kṛtvā srotasi vidhivannaraḥ |
5.14.192
umāṃ haraṃ raviṃ viṣṇuṃ candanena vilikhya ca |
5.14.193
padmapatrairmaheśāni ! vilvapatraiḥ samarcayet |
5.14.194
śākena toṣayeddevān svayaṃ śākena varttayet || tathā |
5.14.195
madhyāhne snāpayet kumbhaṃ vasanaṃ tatra vinyaset |
5.14.196
abhiṣiñcettataḥ paścādātmānaṃ bāndhavaiḥ saha |
5.14.197
apāmārgasya puṣpeṇa trivāraṃ śirasopari |
5.14.198
vāmāvarttena deveśi ! apāmārgasya patrakam |
5.14.199
vakṣyamāṇena vā kuryād gāyatryā vā samāhitaḥ |
5.14.200
yat kṛtaṃ duṣkṛtaṃ karma mayā janmaśatānyapi |
First 200 of 755 passages. Read on
Linked texts (2)
- Southern recension — Sanskrit
- Varṣakriyākaumudī — Govindānanda Kavikaṅkaṇa 1510, Sanskrit