Pramāṇa · Search · About · API

Tattvacintamani of Purnananda 1.2

Tattvacintāmaṇi 1.2

Language
Sanskrit

1.2.1

tatraitaddakṣiṇaṃ ṣaṭkamājñāpūrvaṃ kulodbhavam | iti |

1.2.2

nanu namasyo'yamīśvaraḥ sakalo vā niṣkalo vetyāśaṅkāyāmāha - devadeva iti |

1.2.3

ajñānāṃ jñānanetraṃ niviḍanava javārāgasantānahāsi
jyotsnājālairnakhānāṃ kulakamala - vanīkāntakāntiprakāśam |
gaṅgākāśyāditīrtho-llasadamala-mahāpuṇya - puñjapravāhaṃ
vande dīkṣāgurūṇāṃ caraṇasarasijadvandvamānandakandam || 2 ||

1.2.5

dīvyanti māyāmāśritya prapañcarūpeṇa krīḍanti iti devā hariharabrahmādayaḥ, teṣāṃ devaḥ
svarūpaśaktyā pravṛttinivṛttirūpakriyāsampādakaḥ paramaśiva ityarthaḥ | taduktaṃ śāradāyāṃ
prathamapaṭale -

1.2.6

nirguṇaḥ saguṇaśceti śivo jñeyaḥ sanātanaḥ |
nirguṇaḥ prakṛteranyaḥ saguṇaḥ sakalaḥ smṛtaḥ || iti | (1|6)

1.2.7

2| pūrvaślokena sahasrāravilāsinaḥ paraśivasyaiva gurutvamupapādya dīkṣāgurostadabhedena
taṃ namaskurute - ajñānāmityādi | jñānanetramityādidvitīyāntapadāni caraṇasarasijadvandvamityasya
viśeṣaṇāni | ajñānāṃ saccidānandasvarūpabrahmajñānarahitānāṃ jñānanetram | yathā loko
netreṇa sarvānapi laukikān padārthānavalokayati, tathā sādhako'pi
śrīgurucaraṇadvandvaprasādaparamparālabdhadīkṣāprabhāveṇaiva brahmadarśī bhavati | ata eva -

1.2.8

ajñānatimirāndhasya jñānāñjanaśalākayā |
cakṣurunmīlitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ ||

1.2.9

ityanena guroreva jñānacakṣurunmīlakatvamuktam | rudrayāmalottarakhaṇḍe prathamapaṭale'bhihitena -

1.2.10

guroḥ prasādamātreṇa śaktitoṣo mahān bhavet |
śaktisantoṣamātreṇa mokṣamāpnoti sādhakaḥ || (1|224)
gurumūlaṃ jagat sarvaṃ gurumūlaṃ parantapaḥ |
guroḥ prasādamātreṇa mokṣamāpnoti sadvaśī || (1|225)

1.2.11

ityādivacanenāpi śrīguruprasādasyaiva mokṣadātṛtvamuktam |

1.2.12

niviḍanavajavārāgasantānahāsi - niviḍaḥ sāndro yo navajavārāgaḥ
sadyaḥprasphuṭitajavākusumaraktimā tasya santāno vistārastadvad hāsaḥ prakāśaḥ asyāstīti, sadyo
vikasitajavākusumāruṇamityarthaḥ | tathā nakhānāṃ jyotsnājālaiḥ prabhāpaṭalaiḥ
kulakamalavanīkāntakāntiprakāśam | kulaśabdārthaḥ prathamaśloke pradarśitaḥ | kulaṃ jīvāditattva -

1.2.13

ajñānaughamahāndhakārapaṭaladhvaṃsapracaṇḍadyuti-
rbrahmānandaparamparaikanilayaḥ pūrṇendukoṭiprabhaḥ |
pāṇibhyāmabhayaṃ varañca jagatāmuccaistarāmādiśan
mūrdhni śvetasaroruhāsanasamāsīnaḥ śivaḥ pātu naḥ || 3 ||

1.2.15

jātameva kamalavanī tatra kāntā kamanīyā yā kāntirbrahmasphūrtirūpā tāṃ prakāśayatīti
tathābhūtam | caraṇanakhamayukhamālayā jīvādivāyvantakulapadārtheṣu sthitāṃ
vṛttijñānāgocarībhūtāṃ brahmasattāṃ śrīgurureva prakāśayati | taduktaṃ mahānirvāṇatantre
saptamollāse -

1.2.16

sadguroḥ sevayā prāpya vidyāmenāṃ parāt parām |
kulācāraratā bhūtvā pañcatatvaiḥ kuleśvarīm || ityādi | (7|101)

1.2.17

gaṅgetyādi | gaṅgākāśyāditīrtheṣu ullasan yaḥ puṇyapuñjastatsadṛśaṃ puṇyapuñjaṃ
pravāhayatīti, tathābhūtam | gaṅgāditīrtheṣu snānādinā yādṛśaḥ puṇyarāśirutpadyate,
śrīgurucaraṇavandanādināpi tādṛśa evetyarthaḥ | taduktaṃ prāṇatoṣaṇīdhṛtagurutantre -

1.2.18

gaṅgādyāḥ saritaḥ sarvā gandharvāḥ sarpajātayaḥ |
sthāvarā jaṅgamāścānye parvatāḥ sārvabhautikāḥ |
ete cānye ca tiṣṭhanti nityaṃ gurukalevare || iti |

1.2.19

tathā viśvasāratantrīyagurugītāyām -

1.2.20

kāśīkṣetraṃ nivāso'sya jāhnavī caraṇodakam | iti |

1.2.21

viśeṣastu kulārṇave dvādaśollāse -

1.2.22

koṭimantrajapāddevi koṭitīrthāvagāhanāt |
koṭidevārcanāddevi parā śrīpādukāsmṛtiḥ || (12|5)

1.2.23

ityādibhirabhihitaḥ | ānandakandam, - ānandaṃ brahmaṇo rūpam iti śruterānandasya parabrahmaṇaḥ
kandaṃ tatvajñānamūlabhūtamityarthaḥ | taduktaṃ kulārṇave dvādaśolāse -

1.2.24

mantramūlaṃ gurorvākyaṃ mokṣamūlaṃ guroḥ kṛpā | iti |
(12|13)

1.2.25

tathā - guroḥ prasādamūlo'yaṃ paratatvamahākramaḥ | iti ca | (12|17)

1.2.26

dīkṣāgurūṇāṃ caraṇasarasijadvandvaṃ vande ityarthaḥ |

1.2.27

3| pūrvaślokena dīkṣāguruṃ praṇamya tadīyakaruṇālabdhopāsanakramāṇāmeva
sādhakānāṃ

1.2.28

brahmopāsanasambhavāt tatrāpi durbalādhikāriṇāṃ daśaśatadalapadmaprollasatpūrṇacandra ityādi-
prathamaślokapratipāditasya paramaśivasyopāsanāyāḥ sarvathā duḥsādhyatvāt
saviśeṣabrahmopāsanamabhidadhānaḥ -

1.2.29

ādau śivaṃ pūjayitvā śaktipūjā tataḥ param |
yatkiñcidupacāraṃ hi tasyaḥ kiñcinnivedayet || (5|40)
anyathā mutravat sarvaṃ gaṅgātoyaṃ bhaved yadi |
tathā- anyadevaṃ pūjayitvā śivaṃ paścād yajed yadi |
tasya pūjāphalañcaiva bhujyate yakṣarākṣasaiḥ || (5|45)

1.2.30

ityāditoḍalatantrapañcamollāsavacanena śivopāsanāyā eva prathamakartavyatvaśravaṇācchivamevādau
prasādayati-ajñāneti | ajñānaugha eva mahāndhakārapaṭalaḥ nirviśeṣabrahmasvarūpācchādakatvād
gāḍhāndhakārarāśisvarūpaḥ, tasya dhvaṃse vināśe pracaṇḍadyutiḥ mārtaṇḍasvarūpaḥ | yathā
sūryo gāḍhāndhakāranikaraṃ dūrīkṛtya laukikaṃ tattvajātaṃ janānāṃ jñānagocaratāṃ nayati,
tathā śivo'pyavidyāvaraṇamapākṛtya brahmasvarūpatāmātmanaḥ sādhakānāṃ purataḥ
prakāśayatītyarthaḥ | brahmānandaparamparaikanilayaḥ niravacchinnabrahānandasya āśrayasvarūpaḥ |
ata eva gandharvatantre prathamapaṭale -

1.2.31

smitapūrvo mahādevaḥ pūrṇānandamayo vibhuḥ |

1.2.32

ityanena śivasya pūrṇānandasvarūpatvamupapāditam | pūrṇendukoṭiprabhaḥ -
koṭipūrṇacandraprabhāsadṛśaprabhāviśiṣṭaḥ | pāṇibhyāṃ jagatām abhayaṃ varañca uccaistarām
ādiśan pracurataraṃ hitaṃ vidadhāna ityarthaḥ | mūrdhni śvetasaroruhāsanasamāsīnaḥ -
śiraḥsthasahasrārakamalāsanasthita ityarthaḥ | sakalaśivasyāpisahasrārameva sthānam | taduktaṃ
ṣaṭcakraṭīkādhṛtagandharvamālikātantre -

1.2.33

sahasrāraṃ śivapuraṃ ramyaṃ duḥkhavivarjitam | iti

1.2.34

atredaṃ rahasyam, - ātmā vā are draṣṭavyaḥ śrotavyo mantavyo nididhyāsitavyaḥ
ityādiśrutyā -

1.2.35

bhidyate hṛdayagranthiśchidyante sarvasaṃśayāḥ |
kṣīyante cāsya karmāṇi tasmin dṛṣṭe parāvare || (9|24)
pare brahmaṇi vijñāte samastairniyamairalam |
tālavṛntena kiṃ kāryaṃ labdhe malayamārute || (9|28)

1.2.36

ityādikulārṇava-navamollāsavacanena,

1.2.37

nirākāraṃ samāsādya nirañjanapadaṃ labhet |
nirākāreṇa deveśi kṛtakṛtyaśca sādhakaḥ ||

1.2.38

iti kubjikātantranavamapaṭalavacanena,

1.2.39

yallābhānnāparo lābho yatsukhānnāparaṃ sukham |
yajjñānānnāparaṃ jñānaṃ tad brahmetyavadhāraya ||
yaddṛśyānnāparaṃ dṛśyaṃ yaddṛṣṭvā na punarbhavaḥ |
tiryagūrddhamadhaḥpūrṇaṃ saccidānandamavyayam |
anantaṃ nityamekaṃ yattad brahmetyavadhāraya ||

1.2.40

iti gandharvatantraprathamapaṭalavacanena ca parabrahmajñānaṃ tata eva sādhakānāṃ
kṛtakṛtyatvañcābhihitam, paraṃ durbalādhikāriṇāṃ jīvānāṃ sarvathā tadasambhavāt
saguṇabrahmopāsanataḥ krameṇa nirguṇabrahmāvāptirbhavati | ata eva kulārṇave trayodaśollāse -

1.2.41

yaḥ śivaḥ sarvagaḥ sūkṣma"conmanā niṣkalo'vyayaḥ |
vyomākāro hyajo'nantaḥ sa kathaṃ pūjyate priye || 51 ||

1.2.42

iti śivasya praśna upapadyate | atra sādhu mīmāṃsitaṃ vedāntaparibhāṣāyām -

1.2.43

nirviśeṣaṃ paraṃ brahma sākṣātkartumanīśvarāḥ |
ye mandāste'nukampyante saviśeṣanirūpaṇaiḥ ||
vaśīkṛte manasyeṣāṃ saguṇabrahmaśīlanāt |
tadevāvirbhavet sākṣādapetopādhikalpanam || iti |

1.2.44

asyaivārthasya pratipādanāya kubjikātantre navamapaṭale -

1.2.45

sākāreṇa maheśāni nirākārañca bhāvayet |
sākāreṇa vinā devi nirākāraṃ na paśyati || iti |

1.2.46

haratatvadīdhitidhṛtāgastyasaṃhitāyāmapi -

1.2.47

sarveśvaraḥ sarvamayaḥ sarvabhūtahite rataḥ |
sarveṣāmupakārāya sākāro'bhūnnirākṛtiḥ ||

1.2.48

ityabhihitam | tadetatpūrvapūrvavacanasaṃvādena paramaśivaḥ sthūlādhikāriṇāṃ
svarūpagrahaṇe'samarthānāṃ paramapuruṣārthasampattaye śivaśaktyāditattadrūpeṇāvirbhūya
dhyānādigamyatāmāśrayan sādhakānanugṛhṇātīti sarvamavadātam |

1.2.49

yasyāmbhodharakāntisundaratare vakṣaḥsthale nirmale
bhāsvatkaustubhanāmakena militā saṃśuddhamuktāvalī |
kālindīsalilaikapaṅkajalasadgaṅgāmbudhāropamāṃ
śobhāmātanute sa me vitanutāṃ dāmodaro maṅgalam || 4 ||

1.2.50

bhaktyā'namraviriñcimaulivilasanmandāramālāvalī-
niryātairmakarandabinduvisaraiḥ snātāṅghripīṭhāntikā |
dhyānaireva niṣevitā gurutarairindrādivṛndārakaiḥ
śambhorambujalocanā bhagavatī devī śivāyāstu naḥ || 5 ||

1.2.51

---------------------------------------------------------------
4| pūrvaślokena śivaṃ prasādya viṣṇurūpeṇāvirbhūtaṃ paramaśivaṃ prasādayati - yasyeti
| ambhodharakāntisundaratare-atrāmbhodharapadena meghasyātiśayakṛṣṇavarṇatvaṃ sūcitam, jalāpagame
meghasya śubhratvānna tena saha dāmodarasyopamā sambhavati | jalamayameghasya yā kāntistato'pi
manojñatarakāntiśālini yasya dāmodarasya nirmale vakṣaḥsthale vilasantī saṃśuddhamuktāvalī
saṃśuddhā mālinyādidoṣaśūnyā svacchā ityarthaḥ | muktāvalī muktāmālā
bhāsvatkaustubhanāmakena bhāsvat dīptimat yat kaustubhaṃ tannāmakaratnaṃ tena militā saṅgatā
satī, kālindīsalilaikapaṅkajalasadgaṅgāmbudhāropamām - kālindyāḥ yamunāyāḥ salile utphullamiti
śeṣaḥ, yadekaṃ paṅkajaṃ tatra lasantī śobhamānā yā gaṅgāmbudhārā tayā upamā
sādṛśyaṃ yasyāḥ tathābhūtāṃ śobhāmātanute, sa dāmodaro maṅgalaṃ vitanutām | atra
dāmodarasya kṛṣṇavarṇatvād yamunājalasādṛśyam, kaustubharatnasya śubhratvāt paṅkajasādṛśyam,
muktāvalyāḥ śubhratvāllambamānatvācca gaṅgāmbudhārāsādṛśyamityavadheyam | tathāca-yaḥ
paramārthato nīrūpo'pi sādhakajanagaṇānugrahārthamīdṛśaṃ kiñcana kamanīyaṃ rūpaṃ dhatte,
yaścāparicchinno'pi māturabhīpsitapūraṇārthamatiduḥsahaṃ dāmabandhanamapyaṅgīcakāra,
sādhakajanamanovinodanasamullasatkaruṇaḥ sa bhagavān prārthanayā prasādito nūnaṃ maṅgalaṃ
vidadhyādityabhiprāyeṇa vitanutāṃ dāmodaro maṅgalamityuktam |

1.2.52

5| evaṃ bhagavantaṃ śivaṃ dāmodarañca prasādya granthapratipādyāṃ paramaśivasya
svarūpaśaktirūpām arūpāmapi sādhakajaneṣvanugrahabuddhyā rūpadhāriṇīṃ śrīmattripurasundarīṃ
prasādayati - bhaktyā'nmreti | bhaktyā śrīmattripurasundaryāṃ jagadambikāyāmanurāgaviśeṣeṇa
ānamro yo

1.2.53

viriñcirbrahmā tasya maulau vilasantī yā mandāramālāvalī tasyā niryātairniṣṭhyūtaiḥ
makarandabindūnāṃ visaraiḥ samūhaiḥ snātam aṅghripīṭhāntikaṃ pādapīṭhasamīpaṃ yasyāḥ sā
| taduktaṃ gandharvatantre ekādaśapaṭale -

1.2.54

brahmaviṣṇuśiroratnanighṛṣṭacaraṇāmbujām | iti |

1.2.55

anenāsyā brahmādibhirārādhyatvamabhihitam | indrādīnāntvasyāḥ sādhanaprakāro naitādṛśa
ityāha - gurutaraiḥ ādhipatyarūpagurutvaviśiṣṭaiḥ indrādivṛndārakaistu
dhyānaistatsvarūpacintanairevopāsitā | svargādyadhīśvarā indrādilokapālā api yasyāḥ
svarūpamavalokayitumaprabhaviṣṇavo yatsvarūpāvalokanalālasayā dhyānayogamāśritya yāṃ sevante
sā ambujalocanā bhagavatī ṣaḍaiśvaryaśālinī śambhoḥ paramaśivasya devī prakāśasvarūpā
śrīmattripurasundarī naḥ asmākaṃ sādhakānāṃ śivāyāstu |

1.2.56

atredaṃ rahasyam - śambhordevītyanena paraśaktyāḥ sṛṣṭyādikartṛtvaṃ tasya ca
śambhusambandhanirbāhyatvamiti sūcyate | ata eva kāmakalāvilāse -

1.2.57

sphuṭaśivaśaktisamāgamabījāṅkurarūpiṇī parā śaktiḥ ityuktam | taṭṭīkāyāmapyanyatra -

1.2.58

na śivena vinā devī na devyā ca vinā śivaḥ |
ubhayorantaraṃ nāsti candracandrikayoriva ||

1.2.59

ityabhihitam | tantranaye prakāśasattā vimarśasattā ceti dvividhā sattāṅgīkṛtā | tatra sa -
paraśaktikaparabrahmasattā prakāśasattā, śivādikṣityanta-ṣaṭtriṃśattattvarūpaprapañcasattā tu
vimarśasattā | tatra ca sa-paraśaktikaparaśivaḥ prakāśasvarūpaḥ svalīlayā vimarśātmakamakhilaṃ
prapañcajātaṃ sūkṣmatayā svasminnavasthitaṃ prakāśayati saṃharati ca |

1.2.60

tatra ca paraśaktyā eva kriyāśaktyadhiṣṭhānatayā sṛṣṭyādikartṛtvam, tacca paraśivasya
jñānaśaktyadhiṣṭhānatayā nirvarttate | tataśca paraśivasambandhābhāve paraśakterapi kartṛtvaṃ
nopapadyata iti sūcanāya śambhordevīti granthakṛdbhirabhihitam |

1.2.61

citirūpā mahāmāyā paraṃbrahmasvarūpiṇī |
sevakānugrahārthāya nānārūpaṃ dadhāra sā ||

1.2.62

iti haratatvadīdhitidhṛtadevyāgamavacanena,

1.2.63

sā eva pañcamī śaktiḥ paraṃbrahmasvarūpiṇī |
paramānandarūpaṃ yajjagatāṃ kāraṇaṃ mahat ||

1.2.64

tasyā devyāstu tadrūpamudayāstavivarjitam |
sthūlatve sthūlarūpā sā sūkṣmatve sūkṣmarūpiṇī |

1.2.65

hṛdayakamalamadhye prollasatkarṇikāntaḥ-
pramuditaśivaśayyāsaṃsthitā kāpi mūrtiḥ |
suravaraharamaulismeramuktāpradhāna-
pravilasitapadābjā pātu māṃ mohakūpāt || 6 ||

1.2.66

-------------------------------------------------------------------------
yoṣau viśveśvaro devo viśvaṃ vyāpyavyavasthitaḥ |
saiva viśveśvarī devī vyāpakatvena saṃsthitā ||

1.2.67

ityādigandharvatantratṛtīyapaṭalavacanena ca śivaśaktyorabhedaṃ sādhakānāmanugrahārthaṃ
nānārūpaparigrahañcopapādya,

1.2.68

tasyāḥ punaḥ punaḥ sṛṣṭirjāyate līyate sadā |
tasmācchaktiḥ pradhānā ca śaktyā vyāptamidaṃ jagat ||

1.2.69

iti gandharvatantratṛtīyapaṭalavacanena maheśvaraḥ śaktyā eva sṛṣṭyādikartṛtvamabhyadhāt | evañca
yā brahmādibhirindrādibhiścārādhitā rūpaviśeṣaṃ parigṛhya sādhakānanugṛhya teṣāṃ bhogaṃ
mokṣañca nirvartayati sā prārthitā nūnamasmākaṃ maṅgalaṃ vidadhyādityabhiprāyaḥ |

1.2.70

6| evaṃ devīṃ prasādya śāstrasyāsyopāsanāparatayā tadupāsanānukūlāṃ mūrtiṃ
tadupāsanayogyasthānañca nirūpayan granthakṛt, nirvāṇatantre saptamapaṭale
dvādaśāramanāhatapadmamupakramyābhihitena -

1.2.71

maharlokamidaṃ bhadre pūjāsthānaṃ sureśvari |
atraiva mānasaṃ yāgaṃ kurute yogavittamaḥ ||

1.2.72

iti vacanena hṛtpadmasyaiva mānasayāgasthānatvābhidhānādāha - hṛdayeti | hṛdayakamalamadhye
prollasantī yā karṇikā tasyā antaḥ abhyantare sthitā yā pramuditaśivaśayyā
devīcaraṇasparśasukhānanditaśivarūpaśayyā tatra saṃsthitā | athavā prollasantīti mūrtiviśeṣaṇam |
atra yadyapi hṛtpadmamadhye bījakoṣaḥ, tataḥ ṣaṭakoṇamaṇḍalam, tato vāyumaṇḍalaṃ
maharlokāparaparyāyam, ityevaṃ kramastathāpi sāmānyato'bhihitamityavadheyam |

1.2.73

suravaraharamaulismeramuktāpradhānapravilasitapadābjā - muktāpradhāne pravilasite ca padābje
yasyāḥ sā, muktāmaṇipravālaiśca pādapadmavibhūṣitām iti vakṣyamāṇadhyānaikadeśena
yanmuktāvibhūṣitatvamuktam, tatra muktāśabdasya prathamamabhidhānānmuktāmaṇipravālānāṃ
pādabhūṣaṇatva sāmye'pi muktānāmeva prādhānyamityevāha - muktāpradhāneti padena | smerā

1.2.74

na pītaṃ nāpītaṃ nahi parimitaṃ nāparimitaṃ
na raktaṃ nāraktaṃ nahi dhavalitaṃ nādhavalitam |
nirākāraṃ nityaṃ triguṇarahitaṃ devamajaḍaṃ
tamātmānaṃ vande paramasukhasantānanilayam || 7 ||

1.2.75

----------------------------------------------------
cāsau muktāpradhānapravilasitapadābjā ceti karmadhārayaḥ | vakṣyamāṇatripurasundarīdhyāne
īṣatsahāsyavadanajitamādhuryasāgarām ityuktyā, smereti devīviśeṣaṇam | tataśca
suravaraharamaulisthitā cāsau smeramuktāpradhānapravilasitapadābjā ceti madhyapadalopī
karmadhārayaḥ | īdṛśī kāpi anirvācyasvarūpā mūrtirmāṃ mohakūpāt pātu |
tato'pagatamoho'haṃ granthanirmāṇaṃ nirvighnaṃ nirvartayeyamiti granthakṛto'bhiprāyaḥ |

1.2.76

7| athedānīṃ prāguktadevatopāsanāviśeṣeṇa nirmalamanasāṃ mumukṣūṇāṃ
caramajñānaviṣayaṃ paramaśivasvarūpaṃ nirūpayati | tatra -

1.2.77

sa eka eva sadrūpaḥ satyo'dvaitaḥ parāt paraḥ |
svaprakāśaḥ sadā pūrṇaḥ saccidānandalakṣaṇaḥ ||
nirvikāro nirādhāro nirviśeṣo nirākulaḥ |
guṇātītaḥ sarvasākṣī sarvātmā sarvadṛga vibhuḥ ||

1.2.78

gūḍhaḥ sarveṣu bhūteṣu sarvavyāpī sanātanaḥ |
sarvendriyaguṇābhāsaḥ sarvendriyavivarjitaḥ |
lokātīto lokaheturavāṅmanasagocaraḥ ||

1.2.79

ityādi mahānirvāṇatantradvitīyapaṭalavacanena paramaśivasya
saccidānandādvaitanirvikārasvaprakāśanirguṇatvādisvarūpa-tvābhidhānād granthakāreṇa ca
prathamaprakāśe asti satyaṃ paraṃ brahmetyādinā tathaiva vakṣyamāṇatvān
nirviśeṣabrahmarūpaparamaśivasvarūpamāha - na pitamityādi | ātmātra nirviśeṣabrahma | brahma
pītamiti nirūpayituṃ na śakyate prakāśasvarūpatvāṃśe nirguṇatvāt, apītamityapi nirūpayituṃ na
śakyate vimarśāṃśe saguṇatvāt, ataḥ pītāpītādivilakṣaṇamanirvācyasvarūpaṃ brahmetyuktaṃ
bhavati | evamuttaratrāpi yojyam |

1.2.80

evañcet tat kiṃsvarūpaṃ brahmetyāha - nirākāramiti | yat pratyakṣeṇa nopalabhyate
tasyāstitve kiṃ mānamityata āha - nityamiti | prāgukta-mahānirvāṇavacanastha-sanātana-

1.2.81

(granthopakramaḥ)

1.2.82

atha khalu duranta-dustara-ghoratarasaṃsārasāgarāntaruddāma-śokasantāna-
prabalabaḍavānalajvālājāla-kavalana-vikalasakala-paśujanavrātātmavijñānadattamanāḥ paramakāruṇiko
bhagavān paramaśivaḥ paradevatārādhanarahasyapratipādanaparānekaśatakoṭivistāratantra-

1.2.84

padena tasya nityatvāvagamāt | atha vayamiva sukhaduḥkhamohādibhirūpagataṃ kathaṃ na syādityata
āha - triguṇarahitamiti | evañcet pravṛttyanupapatteḥ kasyāpi nopakārāyālaṃ kiṃ tenāsmākamityata
āha - devamiti | nirguṇo'pi paramātmā svarūpaśaktimāśritya dīvyati jīvānāṃ prīṇanāya
svāntaḥsthaṃ prapañcajātam udgīrya nigīrya ca krīḍatīti devastamityarthaḥ | athavā devaṃ
dyotanaśīlaṃ viśvaprakāśakamityarthaḥ | nanu devanaṃ cetanagato dharmaḥ, pūrvapūrvaviśeṣaṇaistu
tasya caitanyasvarūpatvaṃ na pratīyata ityata āha - ajaḍamiti | caitanyasvarūpamityarthaḥ | prāgukta-
mahānirvāṇavacanastha-saccidānandalakṣaṇa-padena tasya citsvarūpatvāvagamāt | etena devanaṃ tasya
līlāmātramityuktam | nanu bhavatvevaṃsvarūpaṃ brahma tathāpi nirguṇatvena sukhasvarūpatvābhāvāt
tatsvarūpatvāvāptyā nāsmākaṃ sukhodayaḥ sambhavatīti cettatrāha - paramasukhasantānanilayamiti |
nirguṇatve'pi saccidānandalakṣaṇa iti padena tasyānandasvarūpatvamavagamyate |
nanvānando'smākamapi vartate, tat ko'sya viśeṣa ityāśaṅkānirāsārthaṃ sukhasya parameti
viśeṣaṇam | paramaṃ duḥkhāsambhinnaṃ sukhaṃ tatra vartata iti viśeṣaḥ | tadapi sukhaṃ
niravacchinnamityāha-santāneti | asmadādīnāṃ sukhaṃ kṣaṇikam, paramaśivasya tu sukhaṃ
dhārāvāhikamityayameva viśeṣaḥ, ataḥ saccidānandasvarūpatāvāptaye tamātmānaṃ paramaśivaṃ
vande iti tātparyam |

1.2.85

atredamavadheyam - prāguktamahānirvāṇavacanaiḥ śarīrakañcukitaḥ śivo jīvo niṣkañcukaḥ
paramaśivaḥ (1|5) iti paraśurāmakalpasūtreṇa ca paramaśivasya yat svarūpamuktaṃ
tadevopaniṣaduktaṃ nirviśeṣabrahmeti | prathamaślokena tasya śrīgurusvarūpatvamabhihitam, na
pītamityādinā tu nirviśeṣasvarūpatvamiti | etannirviśeṣasvarūpatvaṃ granthakāraḥ svayameva vakṣyati
kintāvadātmavastvityādinā |

1.2.86

sāramupanyastavān | tatra ca nirantarabhāvanāvagāhya-duravagāhya-vividhatantra-svatantrasiddhānta-
śuddhibodha-vidhura-mahālasavrajodvega-samudvignamanāḥ śrīmat-paramahaṃsaparivrājaka-
śrīgurubrahmānandamukhāravindanisyandamāna-paramarahasyātirahasya-nigama-makaranda-sandoha-
tundilānandaḥ śrīpūrṇānandaparamahaṃsaḥ śrītattvacintāmaṇiṃ caturdaśaśatādhika-navanavati-
śakābde vitanoti |

1.2.87

(paramātmajīvātmanoḥ svarūpam)

1.2.88

nanu kintāvadātmavastu? paraṃbrahma viśvāyatanasthūlasūkṣmarahita-
nityaśuddhabuddhamuktasvarūpajāgrat-svapna-suṣuptyādiprapañcaprakāśaka-guṇatrayātīta-
nirākārābādhitādimadhyāntarahitamevātmavastu, tadaṃśā jīvasaṃjñakāsta evānādyavidyopahatāḥ
śarīramāsthāya nānāvidha-sukhaduḥkhabhogaṃ kurvantīti | tadāśrayā tadviṣayā'nādyavidyā yathā
garbhāgāramandhakārasya viṣayāśrayau, tadāśrayatvatadviṣayatvabalenāvaraṇavikṣeparūpaṃ prāpya
tamātmānamācchādya vikṣipati | yadyapyavastvavidyā tathāpyātmasattāsphūrtiṃ prāpya
vastuvadbhāti, yathā nirmaladarpaṇasannikarṣasthavastuprativimbamanivāritaṃ jāyate, tadvat
kūṭasthacidābhāso'pi sattvādiguṇatrayātmikāyāmavidyāyāṃ pratiphalati |

1.2.89

(tatra sattvopahitasyeśvarasaṃjñā)

1.2.90

tanmadhye kāraṇabhūtasattvāṃśaprativimbito yaścidābhasaḥ so'hamiti sthirādhyāsādīśvara
ityucyate | tasya sattvaguṇopādhitvāt sarvajñatvaṃ sarveśvaratvaṃ sarvakāryakartṛtvañca |

1.2.91

(rajastamobhyāmupahitasya jīvasaṃjñā)

1.2.92

sattvaguṇapradhāna-kāraṇarūpamāyāyāḥ kāryabhūtarajastamoṃ'śopādhitaḥ pratibimbito
yaścidābhāsaḥ sa yadā karmanimittavaśāddeśakālavastutrividhaparicchedaṃ gṛhītvā svarūpaṃ
pūrṇaṃ vihāya sajātīya-vijātīya-svagatabhedaṃ prāpya ahaṃ mametyadhyāso bhavati tadā jīva
ityucyate | asya kāryopādhitvājjāḍyam | tenāhaṃ kartā ahaṃ bhoktā ahaṃ sukhī ahaṃ duḥkhī
māmahaṃ na jānāmīti manyate |

1.2.93

śrutirapi - kāryopādhirayaṃ jīvaḥ kāraṇopādhirīśvaraḥ iti | jagatsṛṣtyādipratipādana
īśvaraḥ kalpito vedānte |

1.2.94

(īśvarakṛtasṛṣṭyādi)

1.2.95

īśvarastūpādhiguṇatrayabhedena brahmaviṣṇurudrādirūpeṇāvidyāyā
āvaraṇavikṣeparūpadvayaṃ prāpyābrahmastambaparyantaṃ navavidhasaṃsāraṃ sṛjatyavati saṃharatīti
ca |

1.2.96

(atra paryanuyogaḥ)

1.2.97

nanu kevalāsaṅgodāsīna-nityamuktaśuddhabuddha-
guṇātītāhaṅkāramamakārecchādveṣaprayatnarahitasya paramātmano naraviṣāṇavat katha-

1.2.98

māvaraṇa-vikṣepau sambhāvyete ? yathā gaganāravindaṃ surabhotyukta gaganāravindamevāsat tasya
surabhitvaṃ kutaḥ ?

1.2.99

(samādhānam)

1.2.100

satyaṃ etat sarvamāvidyakaṃ tatkāryamāvaraṇavikṣeparūpaṃ vastugatyā nāstyeva,
kintvajñātātmano'vivekād bhramamātrasiddham | yadā svapnāvasthito janastadā kiṃ taṃ prati
svāpno vyavahāraḥ satyatayā na pratibhāti, aindrajālikasya vā | punarapi svapne nivṛtte
aindrajālikamāyānivṛttau ca sarvaṃ mithyaiva jānāti, idantu sarveṣāmanubhavasiddham |
tadvajjñānotpatteḥ prāk satyameva niścinoti, tadanantaraṃ mithyātve jñāte ajñānaṃ
tatkāryañcāvaraṇavikṣeparūpaṃ sutarāṃ naśyatīti |

1.2.101

(sādhanaprakāranirūpaṇapratijñā)

1.2.102

athedānīṃ mumukṣoḥ puruṣārthasiddhāvanādyavidyāpratibandhanivṛttyarthaṃ
sādhanaprakārā ucyante, - yato vaidikakarmānuṣṭhānāt

1.2.104

pūrvaṃ nanvityādinā asaṅgatvādihetubhiḥ
paramātmanyāvaraṇavikṣepāderasambhavamupapādya yathā gaganāravindamityādinā
dṛṣṭāntañcopadarśya pūrvapakṣasyottaramāha satyamityādinā | aindrajālikasya veti | aindrajāliko
yadā picchikābhramaṇāditattatkriyānuṣṭhānena māyāmuṇḍādinānāvidhavicitranirmāṇavaidagdhyaṃ
pradarśayati, tadā kimaindrajālikasya sa vyavahāraḥ satyatayā na pratibhāti iti sambandhaḥ | punarapīti
parantvityarthaḥ | svapne nivṛtta iti, - svapnāvasthitasya svapne nivṛtte svapnānubhūtaṃ
suvarṇāṭṭālikāvāsādikam, aindrajālikasya ca aindrajālikamāyānivṛttau
aindrajālikaprakriyādaśānubhūtaṃ māyāmuṇḍādikaṃ mithyaiva jānātītyarthaḥ | evaṃ
dṛṣṭāntamupadarśya dārṣṭāntikapradarśanamukhena phalitamāha - tadvaditi |

1.2.105

puṇyopacayapāpakṣayād rajastamonivṛttidvārā rāgadveṣanirākaraṇam | yathā vṛkṣasya bījaṃ
kāraṇaṃ bījasyāpi vṛkṣaḥ kāraṇam, rajastamasi pāpabuddheḥ pāpabuddhirapi rajastamasoriti
parasparānubandhitvādekasyāpi nāśe itarasyāpi nāśa ityetadanyadapi
śrutyāgamapurāṇasatsampradāyānugatyā samāsataḥ ślokabandhena vistāryate -

1.2.106

(paramātmajīvātmanoḥ svarūpam)

1.2.107

asti satyaṃ paraṃbrahmasvarūpo niṣkalaḥ śivaḥ |
sarvajñaḥ sarvakartā ca sarveśo nirmalo'dvayaḥ || 1 ||

1.2.108

svayaṃjyotiranādyanto nirvikāraḥ parāt paraḥ |
nirguṇaḥ saccidānandastadaṃśā jīvasaṃjñakāḥ || 2 ||

1.2.109

anādyavidyopahatā yathāgnau visphuliṅgakāḥ |
sarve hyupādhisaṃbhinnāste karmabhiranādibhiḥ || 3 ||

1.2.110

sukhaduḥkhamayaiḥ svīyaiḥ puṇyapāpairniyantritāḥ |
sthāvarāḥ pakṣiṇaścaiva kīṭāśva paśavo narāḥ |
jāyante ca mriyante ca saṃsāre duḥkhasāgare || 4 ||

1.2.111

(dehiṣu manuṣyāṇāmutkarṣaḥ)

1.2.112

pradhānaḥ sarvajantūnāṃ sukṛtī mānuṣo janaḥ |
jñānī bhūtvā yato dhīro labhenmuktiṃ caturvidhām |
mānuṣaṃ saphalaṃ janma saraśāstreṣu gocaram || 5 ||

1.2.114

5| sukṛtino mānuṣasya prādhānye hetumāha - jñānītyādi | muktiṃ caturvidhāmiti -

1.2.115

caturaśītilakṣeṣu śarīreṣu śarīriṇām |
na mānuṣyaṃ vinā'nyatra tattvajñānantu vidyate || 6 ||

1.2.116

kadācillabhyate janma mānuṣyaṃ puṇyasañcayāt |
sopānabhūtaṃ mokṣasya mānuṣyaṃ janma durlabham || 7 ||

1.2.117

(dehasambandhamantareṇa puruṣārthāvāptirna bhavati)

1.2.118

vinā dehena kasyāpi puruṣārtho na labhyate |
tasmāccharīraṃ saṃrakṣya nityaṃ karma prasādhayet || 8 ||

1.2.119

(ātmano dehasambandharakṣārthamahitānnivṛttyarthañca prayatnaḥ samāśrayaṇīyaḥ )

1.2.120

rakṣet sarvātmanātmānamātmā sarvasya bhājanam |
rakṣārthaṃ yatnamātiṣṭhejjīvan bhadrāṇi paśyati || 9 ||

1.2.121

ātmanā yadi nātmānamahitebhyo nivārayet |
ko'nyo hitakarastasmādātmānaṃ tārayiṣyati || 10 ||

1.2.122

(vartamānajanmanyeva pāpapratīkāra ādheyaḥ)

1.2.123

ihaiva narakavyādheścikitsāṃ na karoti yaḥ |
gatvā nirauṣadhaṃ deśaṃ vyādhitaḥ kiṃ kariṣyati || 11 ||

1.2.124

yāvattiṣṭhati deho'yaṃ tāvattattvaṃ samāśrayet || 12 ||

1.2.126

brāhmaṇo nirvāṇam, kṣatriyaḥ sāyujyam, vaiśyaḥ sārūpyam, śudraḥ sālokyaṃ labhetetyarthaḥ |
taduktaṃ nirvāṇatantre dvitīyapaṭale -

1.2.127

brāhmaṇasya mahāmokṣaṃ sāyujyaṃ kṣatriyasya ca |
sārūpyañcorujātasya śūdrasya sahalaukikam || iti ||

1.2.128

yāvannāśrayate duḥkhaṃ yāvannāyānti cāpadaḥ |
yāvannendriyacāpalyaṃ tāvacchreyaḥ samāśraya || 13 ||

1.2.129

(saṃsārāsaktirhitaṃ pratibadnāti)

1.2.130

kālaśca jāyate(?) nānākāryaiḥ saṃsārasambhavaiḥ |
na vetti hitamātmānaṃ sukhaduḥkhavibhūtibhāk || 14 ||

1.2.131

loko mohasurāṃ pītvā na vetti hitamātmanaḥ || 15 ||

1.2.132

(sampadādīnāmasthāyitvam)

1.2.133

sampadaḥ svapnasaṅkāśā yauvanaṃ kusumopamam |
taḍiccapalamāyuśca kasyāpyajñānato dhṛtiḥ || 16 ||

1.2.134

(dehināṃ jīvanaṃ vṛthaivātivahati)

1.2.135

śataṃ jīvati marttyaśca nidrā syādarddhahāriṇī |
bālyarogajarāduḥkhairarddhaṃ tadapi niṣphalam || 17 ||

1.2.136

(kāryākāryavicāramūḍhā vipadyante)

1.2.137

prārabdhavye nirudyogo jāgartavye suṣuptimān |
viśvāsavān bhayasthāne hā naraḥ ko na hanyate || 18 ||

1.2.138

jalarekhāsamudrormmisahodarakalevaraḥ |
anityapriyasaṃsāre kathaṃ tiṣṭhati nirbhayaḥ || 19 ||

1.2.140

16| ajñānataḥ sampadāmasthāyitvajñānābhāvād dhṛtiḥ santoṣaḥ | mūḍho naśvarīsvapi
sampatsvatimātraṃ ramata ityarthaḥ |

1.2.141

(jīvānāṃ mugdhatvam)

1.2.142

paśyannapi praskhalati śṛṇvannapi na budhyate |
pratibimbasamaḥ kālaḥ kṣīyamāṇo na labhyate || 20 ||

1.2.143

(kālaḥ sarvaṃ hanti)

1.2.144

pṛthivī dahyate'nena meruścāpi viśīryate |
śuṣyate sāgarajalaṃ śarīre hanta kā kathā || 21 ||

1.2.145

apatyaṃ me kalatraṃ me dhanaṃ me bāndhavāśca me |
lapanti matihīnāstu hanta kālavṛkecchayā || 22 ||

1.2.146

(śreyaḥ sādhane kṛtye kālaharaṇamanucitam)

1.2.147

śvaḥkāryamadya kurvīta pūrvāhṇe cāparāhṇikam |
na hi pratīkṣate mṛtyuḥ kṛtamasya na vā kṛtam || 23 ||

1.2.148

(sarveṣāmeva mṛtyuravyabhicārī)

1.2.149

bālāṃśca yauvanasthāṃśca vṛddhān garbhagatānapi |
sarvānādiśate mṛtyurevaṃbhūtamidaṃ jagat || 24 ||

1.2.150

brahmaviṣṇumaheśādi devatā bhūtajātayaḥ |
nāśamevātra dhāvanti tasmācchreyaḥ samāśraya || 25 ||

1.2.151

(āyuḥkṣayakāraṇam)

1.2.152

ātmavarṇāśramācārahīna-hīnapratigrahāt |
parastrīdhanalobhācca nṛṇāmāyuḥkṣayo bhavet || 26 ||

1.2.153

vedaśāstrādyanabhyāsāttathaiva guruvañcanāt |
nṛṇāmāyuḥkṣayo bhūyādindriyāṇāmanigrahāt || 27 ||

1.2.154

(saṅgaḥ sarvathā parityājyaḥ)

1.2.155

niḥsaṅga eva mokṣaḥ syāddoṣāḥ sarve ca saṅgamāt |
tasmāt saṅgaṃ parityajya tattvaniṣṭhaḥ sukhībhava || 28 ||

1.2.156

(tadasambhave satsaṅga evopādeyaḥ)

1.2.157

saṅgaḥ sarvātmanā tyājyaḥ sa cettyaktuṃ na śakyate |
sa sadbhireva kartavyaḥ satāṃ saṅgo hi bheṣajam || 29 ||

1.2.158

(satsaṅgavivekayoḥ prakarṣaḥ)

1.2.159

satsaṅgaśca vivekaśca nirmalaṃ nayanadvayam |
yasya nāsti naraḥ so'ndhaḥ kathaṃ na syādamārgagaḥ || 30 ||

1.2.160

(jīvātmanaḥ svāśraye dehe'pi sambandhaḥ kṣaṇikaḥ kā kathā strīputrādiṣu)

1.2.161

svadehamapi jīvo'yaṃ tyaktvā yāti kuleśvari |
strīputrapitṛmātrādisambandhaḥ kena hetunā || 31 ||

1.2.162

(kaḥ sukhī ko vā duḥkhī)

1.2.163

duḥkhamūlaṃ hi saṃsāraḥ sa yasyāsti sa duḥkhitaḥ |
tasya tyāgaḥ kṛto yena sa sukhī nātra saṃśayaḥ || 32 ||

1.2.164

(tyāginaḥ svarūpam)

1.2.165

tyajet karmaphalaṃ yo hi sa tyāgītyabhidhīyate |
ālayaṃ sarvapāpānāṃ saṃsāraṃ varjayet sudhīḥ || 33 ||

1.2.167

31| svadehetyādipādacatuṣṭayātmakaṃ vacanaṃ kulārṇavaprathamollāse dṛśyate | tatra
kuleśvarīti devīṃ pratīśvarakṛtaṃ sambodhanam | tadeva vacanamatrāvikalamāhṛtamiti kuleśvarīti
padamapi na parivartitaṃ granthakṛteti sambhāvyate |

1.2.168

(saṃsārasya heyatvaṃ tattvajñānasyopādeyatvañca)

1.2.169

ādimadhyāvasāneṣu sarvaduḥkhamidaṃ jagat |
tasmāt santyajya saṃsāraṃ tattvaniṣṭhaḥ sukhī bhava || 34 ||

1.2.170

(tattvaniṣṭhasya puṇyapāpakarmabhirananuṣaṅgaḥ)

1.2.171

aśvamedhaśatenāpi brahmahatyāśatena vā |
puṇyapāpairna lipyante yeṣāṃ brahma hṛdi sthitam || 35 ||

1.2.172

(indriyavṛttipāratantryameva karmaṇāṃ hetustasya parityāge na karmodayaḥ)

1.2.173

pṛthivyāṃ yāni karmāṇi jihvopastha-nimittakam |
jihvopasthaparityāgī karmaṇā kiṃ kariṣyati || 36 ||

1.2.174

(ke narakagāminaḥ)

1.2.175

hitāhitaṃ na jānanto nityamunmārgagāminaḥ |
kukṣipūraṇaniṣṭhā ye te janā nārakāḥ smṛtāḥ || 37 ||

1.2.176

(jñānavatāṃ prakarṣo bhogamātrasārāṇāṃ paśutulyatvañca)

1.2.177

nidrābhīmaithunāhārāḥ sarveṣāṃ prāṇināṃ samāḥ |
jñānavān mānuṣaḥ prokto jñānahīno mahāpaśuḥ || 38 ||

1.2.178

(saṃsāriṇaḥ svasvakṛtyākulatayā nirantaraṃ pīḍāviśeṣamanubhavanti)

1.2.179

prabhāte malamūtrābhyāṃ madhyāhne kṣutpipāsayā |
rātrau madananidrābhyāṃ bādhyante mānavāḥ kila || 39 ||

1.2.180

(mūḍhā viṣayiṇaḥ punaḥ punarjanmamaraṇānubandhino bhavanti)

1.2.181

svadehaputradārādinirbharāḥ sarvajantavaḥ |
jāyante ca mriyante ca hā hantājñānamohitāḥ || 40 ||

1.2.182

(na hi varṇāśramācāraparipālanenaivātmalābhaḥ)

1.2.183

svasvavarṇāśramācāraniratāḥ sarvamānavāḥ |
na jānanti paraṃ brahma mūrkhā naśyanti niścitam || 41 ||

1.2.184

(kecinmūḍhā brahmacaryādyāḍambarairlokān pratārayanti, tato'pi nātmalābhaḥ)

1.2.185

kriyāyāsaparāḥ kecid brahmacaryādisaṃyutāḥ |
ajñānasaṃvṛtātmānaḥ sañcaranti pratarakāḥ || 42 ||

1.2.186

(na hyupavāsādiniyamairevātmalābhaḥ)

1.2.187

ekabhuktyupavāsādyairniyamaiḥ kāyaśoṣaṇaiḥ |
mūḍhāḥ parokṣamicchanti mahāmāyāsamāvṛtāḥ || 43 ||

1.2.188

dehadaṇḍanamātreṇa kā muktiravivekinām || 44 ||

1.2.189

(pratārakāṇāṃ prakāraḥ)

1.2.190

dhanadārajanāsaktā abhikā veśadhāriṇaḥ |
bhramanti jñānivalloke bhrāmayanti janānapi || 45 ||

1.2.191

sāṃsārikasukhāsaktaṃ brahmajño'smīti vādinam |
tyajettaṃ satataṃ dhīraścaṇḍālamiva dūrataḥ || 46 ||

1.2.192

(na hi gṛhāraṇyasāmyāvrīḍatvadigambaratvādi-jñānisādharmmyādeva jñānī bhavati)

1.2.193

gṛhāraṇyasamā loke gatavrīḍā digambarāḥ |
caranti gardabhādyāśca viviktāste bhavanti kim || 47 ||

1.2.194

tṛṇaparṇodakāhārāḥ satataṃ vanavāsinaḥ |
hariṇādimṛgāścaiva tāpasāste bhavanti kim || 48 ||

1.2.196

45 | abhikāḥ kāmukāḥ | veśadhāriṇaḥ raktavastramālākamaṇḍaluprabhṛtibhiḥ
sannyāsijanocitaveśadharāḥ |

1.2.197

śītavātātapasamā bhakṣyābhakṣyasamā api |
tiṣṭhanti śūkarādyāśca vratinaste bhavanti kim || 49 ||

1.2.198

ājanmamaraṇāntantu gaṅgāditaṭinīsthitāḥ |
maṇḍūkamatsyapravarā vratinaste bhavanti kim || 50 ||

1.2.199

(jñānameva sākṣānmuktikāraṇaṃ na karma)

1.2.200

tasmādityādikaṃ karma lokarañjanakāraṇam |
mokṣasya kāraṇaṃ sākṣāttattvajñānaṃ na cānyathā || 51 ||

1.2.201

(na hi ṣaḍdarśanānuśīlanenaivātmalābhaḥ)

1.2.202

ṣaḍdarśanamahākūpapatitāḥ paśavaḥ sadā |
paramārthaṃ na jānanti paśupāśaniyantritāḥ || 52 ||

1.2.203

(na hi vedādivido'pyatattvajñasya vākyamupakārāya kalpate)

1.2.204

vedāgamapurāṇajñaḥ paramārthaṃ na vetti yaḥ |
viḍambakasya tasyāpi tatsarvaṃ kākabhāṣitam || 53 ||

1.2.205

(paratattvaparāṅmukhāṇāṃ nirantaraśāstrānuśīlanenāpi nātmalābhaḥ)

1.2.206

idaṃ jñānamidaṃ jñeyamiti cintāsamākulāḥ |
paṭhantyaharniśaṃ śāstraṃ paratattvaparāṅmukhāḥ || 54 ||

1.2.207

(śāstrādijñānaṃ sulabhaṃ tātparyajñānaṃ tu na tathā)

1.2.208

śiro vahati puṣpāṇi gandhaṃ jānāti nāsikā |
paṭhanti vedaśāstrāṇi durlabho bhāvabodhakaḥ || 55 ||

1.2.209

(prajñāvataḥ śāstrānuśīlanamupakārāya bhavati netarasya)

First 200 of 289 passages. Read on

Linked texts (13)