Pramāṇa · Search · About · API

Tattvacintamani of Purnananda 3.5

Tattvacintāmaṇi 3.5

Language
Sanskrit

3.5.1

109-110 | prāsādeti | hauṃ viyadadhipataye sadāśivāya mahāpretapadmāsanāya nama iti
prayogaḥ |

3.5.2

111 | preteti | pretabījaṃ hasauriti | tathā ca hasauḥ sadāśivamahāpretapadmāsanāya nama iti
prayogaḥ |

3.5.3

aṣṭādaśaḥ prakāśaḥ

3.5.4

[sāmānyārghyasthāpanādivisarjanāntasaparyākramaḥ]

3.5.5

[sāmānyārghyasthāpanam (tatra maṇḍalam)]

3.5.6

vidhāya vāmabhāge tu trikoṇavṛttabhūpuram |
athavā caturasrantu jalena parikalpayet || 1 ||

3.5.7

caturasrantu tat kuryāttrikoṇadvayasaṃyutam |

3.5.8

[śaṅkhādhārasthāpanam]

3.5.9

ādhāraṃ tatra saṃsthāpya pūjayed vahnimaṇḍalam || 2 ||

3.5.10

ādhāreṇa vinā pūjā niṣphalā parikīrtitā |

3.5.11

[ādhārabhedāḥ]

3.5.12

ādhāraṃ vividhañcaiva ṣaṭpadaṃ vā catuṣpadam || 3 ||

3.5.13

1 | evaṃ pūrvaprakāśe cakrasaṅketamabhidhāya pūjāsaṅketamabhidadhānaḥ prathamaṃ
sāmānyārghyasthāpanaparipāṭīmāha-vidhāyetyādinā | trikoṇeti | ādau trikoṇaṃ tadbahirvṛttaṃ
tadbahirbhapuraṃ caturasramityarthaḥ | atra trikoṇamadhomukhaṃ kāryaṃ śaktiviṣayatvāt | taduktaṃ
tārārahasyadhṛtarudrayāmale -

3.5.14

yatra yatra mahāvidyā śaktividyā upāsitā |
tatra tatra trikoṇañca adhomukhamudīritam |
devatrikoṇe kartavye ūrddhvaṃ tat parikīrtitam |

3.5.15

iti | kalpāntaramāha - athaveti | jalena caturasraṃ parikalpya tadantastrikoṇadvayaṃ kuryādityarthaḥ |

3.5.16

p. 592) athavā vartulākāraṃ trikoṇaṃ vā samācaret |
suvarṇarūpyaracitaṃ tripadaṃ vā'pi pūjayet || 4 ||

3.5.17

[mantropadeśaḥ]

3.5.18

bījoktau tadanuktau vā māyāśrīpūrvamarcanam |
mantrānuktau nāmamantraṃ sarvatraivopayojayet || 5 ||

3.5.19

[pādukāmantraprayogaḥ]

3.5.20

śrīpādukākhyamantrantu dadyādante yathākramam || 6 ||

3.5.21

[vahnerdaśakalāḥ]

3.5.22

dhūmrā ca nīlavarṇā ca kapilā visphuliṅginī |
jvālā haimavatī kavyavāhinī havyavāhinī |
raudrī saṅkarṣiṇī vahneretāḥ kalāḥ parā yathā || 7 ||

3.5.23

5 | tripadaṃ vā'pi pūjayedityuktaṃ tatpūjāmantraṃ nirdiśati - bījoktāviti | māyābījaṃ hrīṃ,
śrībījaṃ śrīṃ | tathā ca hrīṃ śrīṃ maṃ vahnimaṇḍalāya daśakalātmane
arghyapātrādhārāya nama iti prayogaḥ | tantrasārakārastu niruktamāyābījāt pūrvaṃ
vāgbhavabījasyāpi yojanayā tritārīprayogamupadideśa | tripurārcanarahasye tu mūlamantrānantaraṃ
śrīmahātripurasundarīsāmānyārghyādhāramaṇḍalāya nama iti maṇḍalaṃ saṃpūjya oṃ
daśakalātmane'gnimaṇḍalāya śrīmahātripurasundarīsāmānyārghyādhārāya nama
ityarghyādhārapūjākrama uktaḥ, tatra māyā-śrībījayorullekho na dṛśyate | mantrānuktāviti |
nāmamantraṃ tattaddevatānāmarūpaṃ mantramityarthaḥ | atra viśiṣyānuktāvapi nāmnaḥ
praṇavapūrvakatvamavagantavyam | vyaktamāha durgāpūjātattvadhṛtayogiyājñavalkya-
brahmapurāṇayoḥ -

3.5.24

dhyātvā praṇavapūrvantu daivatantu samāhitaḥ |
namaskāreṇa puṣpādi vinyasettu pṛthak pṛthak ||

3.5.25

tathā-

3.5.26

oṃkārādisamāyuktaṃ namaskārāntakīrtitam |
svanāma sarvadevānāṃ mantra ityabhidhīyate || iti |

3.5.27

6 | śrīpāduketi | prathamaṃ devatānāma tataḥ śrīpādukāṃ pūjayāmi nama iti
pādukāmantraḥ |

3.5.28

7 | evamādhāraṃ tatretyādinā vahnimaṇḍalapūjāmupadiśya tatraiva vahnikalārcāmupadiśati -
dhūmrā cetyādinā | yoginīhṛdayaṭīkādhṛtasvacchandasaṃgrahe'pi -

3.5.29

p. 593) [tatra kalpāntaram]

3.5.30

dhūmrārciruṣmā jvalinī jvālinī visphuliṅginī |
suśrīḥ surūpā kapilā havyakavyavahe tathā |
ābhirvā pūjayed vahniṃ yādikṣāntādibhiḥ kramāt || 8 ||

3.5.31

ṣaṭkoṇāntastrikoṇe tu vahnibimbaṃ kalāyutam |
āvāhyā''dhārato devi pūjayenmantravittamaḥ ||

3.5.32

ityuktam | yadyapyatra vacane ṣaṭkoṇāntastrikoṇa ityanena viśeṣārghyasthāpana eva
vahnyādikalānāmarcanamupadiṣṭaṃ na tu sāmānyārghyasthāpanāvasare, tripurārcanarahasya-
kaulāvalīnirṇaya-tantrasārādiṣvapi tathaiva dṛśyate, tathā'pi mūle tadvaiparītyena
sāmānyārghyasthāpana eva vahnyādikalāpūjanopadeśād viśeṣārghye
tadanabhidhānāccā'gamāntarasammato'yaṃ kramo mūlakṛdbhiḥ paramahaṃsapādaiḥ parigṛhīta iti
pratibhāti | dhūmreti | dhūmrādisaṅkarṣiṇyantā vahnerdaśa kalā ityarthaḥ |

3.5.33

8 | kalpāntaramāha-dhūmrārciriti | tathācaitatkalpe dhūmrārcirādyāḥ kavyavahāntā daśa kalā
ityarthaḥ | atra tantrasārādiṣu nāmnāṃ kramabhedaḥ svarūpabhedaśca dṛśyete | ābhirveti |
vāśabdaḥ kalpāntarabodhakaḥ | ābhirdhūmrādibhiḥ dhūmrārcirādibhirveti sambandhaḥ | ābhiriti
viśeṣayati-yādikṣāntādibhiriti | yakārādikṣakārāntadaśavarṇānāmekaikamādau niyojya
namo'ntena pūjayedityarthaḥ | atra yakārādivarṇāḥ sabindukā grāhyāḥ | tathā ca
kaulāvalīnirṇaye ṣaṣṭhollāse dhūmrārcirityādyabhidhāya -

3.5.34

yādisendukṣakārāntā abjādyāḥ parikīrtitāḥ |
ṅe-yutā vai namo'ntāśca kalā vahneritīritāḥ ||

3.5.35

ityanenānusvārayuktatvaṃ yakārādīnāmuktam, abjādyā ityanena śrībījapūrvakatvamapyuktam,
etenaitanmate śrīṃ yaṃ dhūmrāyai nama iti prayogakramaḥ paryavasyati | mūlakṛnmate tu bījoktau
tadanuktau vā māyāśrīpūrvamarcanam iti prāguktavacanānusāreṇa hrīṃ śrīṃ yaṃ dhūmrāyai
nama ityādirūpaḥ prayoga iti pratibhāti | tantrasārakṛtā tu yādīnāṃ pūrvaṃ tritārīprayoga
uktaḥ | yoginīhṛdayaṭīkādhṛtasvacchandasaṃgrahe'pi -

3.5.36

p. 594) [kalānāmāsāṃ svarūpam]

3.5.37

taruṇāruṇasaṅkāśā varābhayakarā imāḥ |

3.5.38

[tatra sakala-vahnimaṇḍalārcākramaḥ]

3.5.39

udarārṇa vāgbhavaṃ vā dattvā tanmaṇḍalaṃ yajet || 9 ||

3.5.40

yādikṣāntātmavarṇāni kalā vahnermaheśvari |
etāḥ kalāḥ samabhyarcya svasvavarṇairyathāvidhi ||
svabījādyāścaturthyantā nāmamadhyā namo'ntikāḥ |
proktā vahnikalā mantranāmāni śṛṇu sāmpratam ||
dhūmrārcirnīlaraktā ca kapilā visphuliṅginī |
jvālāmālinyarciṣmatī tadūrdhvaṃ havyavāhinī |
aṣṭamī kavyavāhā ca raudrī saṃvāhinī tathā ||

3.5.41

iti vacane svabījādyā ityanena śrībījādyaṃ vā māyāśrībījādyaṃ vā vāgbhava-
māyāśrībījarūpatritārīpūrvakatvaṃ vā'bhipretamiti saṃkṣepaḥ |

3.5.42

9 | niruktānāṃ vahnikalānāṃ svarūpamāha - taruṇeti | navoditasūryasavarṇāḥ |
varābhayakarāḥ ekena kareṇa varamapareṇa cābhayaṃ dadhatya ityarthaḥ | pūrvaṃ pūjayed
vahnimaṇḍalam ityuktam, tadvahnimaṇḍalapūjākramamupadiśati-udarārṇamityādinā | udarārṇaṃ
maṃ vāgbhavaṃ aiṃ iti bījaṃ vā dattvā tanmaṇḍalaṃ vahnimaṇḍalaṃ yajedityarthaḥ | evañca
niruktayorbījayoranyataraduccārya vahnimaṇḍalāya daśakalātmane arghyapātrādhārāya namaḥ
ityanena pūjayediti bodhyam | vyaktamāha kaulāvalīnirṇaye ṣaṣṭhapaṭale -

3.5.43

pūrvavanmaṇḍalaṃ kṛtvā saṃpūjya tena vartmanā |
ādau senduṃ mahākālaṃ vahnimaṇḍalaṃ ṅeyutam |
hṛdantaṃ mantramuccārya ādhāre pūjayettataḥ |

3.5.44

iti | mahākālaṃ makāram | tatrāpi jñānārṇave caturdaśapaṭale -

3.5.45

vahniṃ tatra vicintyātha pūjayed yantrikāmayam |

3.5.46

ityabhidhānād arghyapātrādhārāya nama ityādhārapātrapadollekhaḥ kāryaḥ |
tripurārcanarahasyādiprāmāṇikapūjāprayogeṣvapi tathaiva dṛśyate |

3.5.47

p. 595) [sakala-sūryamaṇḍalārcā]

3.5.48

pātraṃ nidhāya tatraiva kalābhiḥ sūryamarcayet |

3.5.49

[dvādaśa saurakalāḥ]

3.5.50

tapinī tāpinī cānyā vibudhā bodhinī tathā || 10 ||

3.5.51

kalinī ṣoḍaśī caiva vāruṇyākarṣiṇī tathā |
māyā viśvāvatī hema(a)*prabhā etāḥ kalā raveḥ || 11 ||

3.5.52

[tatra prakārāntaram]

3.5.53

tapinī tāpinī dhūmrā marīcirjvālinī ruciḥ |
suṣumṇā bhogadā viśvā bodhinī dhāriṇī kṣamā |
yajedābhiḥ kalābhirvā tattanmantreṇa sādhakaḥ || 12 ||

3.5.54

10-11 | atha sakala-sūryamaṇḍalapūjanamupadiśati-pātramityādinā | tatraiveti
prāguktaṣaṭpadādyanyatamādhāre ityarthaḥ | vyaktamāha kaulāvalīnirṇaye ṣaṣṭhollāse -

3.5.55

eṣāmanyatamaṃ pātraṃ sthāpayettripadopari |

3.5.56

iti | atrāpi pūrvavanmaṇḍalamālikhya saṃpūjya ca sūryamaṇḍalamarcayediti jñeyam |
tathācoktaṃ tatraiva viśeṣārghyaprakaraṇe -

3.5.57

pūrvavanmaṇḍalaṃ kṛtvā pūjayet pūrvavartmanā |
sūryasya maṇḍalaṃ tatra cintayitvā'tha pūjayet ||

3.5.58

iti | dvādaśa sūryakalā nirūpayati-tapinītyādinā | tāpinyādyāḥ prabhāntā raverdvādaśa
kalāḥ |

3.5.59

12 | kalpāntaramāha-tapinītyādinā | kalpe'smiṃstapinyādyāḥ kṣamāntā dvādaśa

3.5.60

p. 596) [kalārcākramaḥ]

3.5.61

kādi-ṭhāntān binduyutān bhādi-ḍāntān sabindukān |
anyo'nyakramayogeṇa kalādau yojayet kramāt || 13 ||

3.5.62

[kalānāṃ svarūpam]

3.5.63

varābhayakarāḥ sarvā atasīpuṣpasodarāḥ |

3.5.64

[sauramaṇḍalārcākramaḥ]

3.5.65

lalāṭaṃ kāmabījaṃ vā saṃyojya maṇḍalaṃ raveḥ || 14 ||

3.5.66

sūryakalāḥ | kaulāvalīnirṇaye ṣaṣṭhaprakāśe'yameva kramaḥ parigṛhīto dṛśyate | yajediti
tapinyādiprābhāntābhiḥ tapinyādikṣamāntābhirvā yajedityarthaḥ | tattanmantreṇeti
pūrvavanmāyā-śrībījādipūrvakamantreṇetyarthaḥ |

3.5.67

13 | tatrā'dau varṇayojanamāha-kādītyādinā | kādi-ṭhāntān kakārādiṭhakārāntān tathā
bhādi-ḍāntān bhakārādi-ḍakārāntān vilomaparipaṭhitān binduyuktān niruktānāṃ
dvādaśakalānāmādau yojayedityarthaḥ | evañca prāguktakrameṇa bījamuccārya kaṃ bhaṃ
tapinyai namaḥ, khaṃ maṃ tāpinyai nama ityādirūpaḥ prayogakramaḥ paryavasyati | vyaktamāha
yoginīhṛdayaṭīkādhṛtasvacchandasaṃgrahe -

3.5.68

astraprakṣālitaṃ śaṅkhaṃ sthāpayitvā tathopari |
hṛdayāt sūryabimbañca samāvāhya svamantrataḥ ||
kādi-ṭhāntaṃ bhādi-ḍāntaṃ varṇajātaṃ kramotkramāt |
dvayaṃ dvayaṃ prayoktavyaṃ kalāśca tadanantaram ||

3.5.69

iti | atrāpi kaulāvalīnirṇaya-yoginīhṛdayādiṣu pūrvavat kalānāṃ nāmabhedaḥ svarūpabhedaśca
dṛśyete |

3.5.70

14 | kalānāmāsāṃ svarūpamāha-varābhayeti | sarvā eva ekena hastena varamapareṇa
cābhayaṃ dadhatyaḥ | atasīpuṣpasodarāḥ atasīpuṣpasavarṇāḥ | pūrvaṃ kalābhiḥ
sūryamarcayedityuktam, tatkramamupadiśati-lālāṭamiti | lālāṭam aṃ, kāmabījaṃ klīṃ |
bījayoretayoranyataramādau saṃyojya ravermaṇḍalaṃ pūjayedityarthaḥ | pūjākramamāha
kaulāvalīnirṇaye ṣaṣṭhapaṭale -

3.5.71

p. 597) [arghyapātrāpūraṇam]

3.5.72

tīrthodakena śuddhena pūrayenmūlamuccaran |

3.5.73

[somakalārcopadeśaḥ]

3.5.74

praṇavena gandhapuṣpe dattvā somakalārcanam || 15 ||

3.5.75

[ṣoḍaśa somakalāḥ]

3.5.76

amṛtā mānasī tuṣṭiḥ puṣṭiḥ prītī ratistathā |
śrīśca hrīśca svadhā rātrirjyotsnā haimavatī tathā || 16 ||

3.5.77

chāyā'nyā pūrṇimā vidyā amāvāsyā ca ṣoḍaśī |
ābhirvā pūjayet somaṃ parābhirvā yathākramāt || 17 ||

3.5.78

maṇḍalaṃ pūrvavat kṛtvā pūjayet pūrvavartmanā |
sūryasya maṇḍalaṃ tatra cintayitvā'tha pūjayet |
svarādyaṃ bindusahitamarkamaṇḍalaṃ ṅeyutam |
namo'ntaṃ mantramuccārya pūjayitvā'rghyapātrakam |
kalāḥ saṃpūjayettatra bhānordvādaśasaṃjñakāḥ |

3.5.79

iti | evañca lalāṭakāmabījayoranyataramuccārya aṃ arkamaṇḍalāya dvādaśakalātmane
arghyapātrāya nama iti prayogaḥ |

3.5.80

15 | athārghyapātrasyā'pūraṇādikamāha-tīrthetyādinā | pūrayet arghyapātramiti śeṣaḥ |
mūlamuccarannityantarbhūtaṇyarthaḥ uccārayannityarthaḥ | tatastatra praṇavena gandhapuṣpādikaṃ
nikṣipya somakalārcanaṃ somamaṇḍalārcanaṃ kuryādityarthaḥ | taduktaṃ svacchandasaṃgrahe -

3.5.81

elālavaṅgakakkolajātīphalasusaṃyutān |
sugandhikusumairdravyaiḥ saha tasmiñ jale kṣipet |
navayoniṃ samālikhya pūrvavajjalamadhyataḥ |
niśuddhitaḥ samāvāhya candramaṇḍalamarcayet | iti |

3.5.82

16-17 | atha ṣoḍaśa somakalāstatpūjanañcopadiśati-amṛtetyādinā | amṛtādyā amāvāsyāntāḥ
ṣoḍaśa kalāḥ | ābhirniruktābhiḥ kalābhiḥ | kalpāntaramavatārayati-parābhirveti,
vakṣyamāṇābhirvetyarthaḥ |

3.5.83

p. 598) [tatra prakārāntaram]

3.5.84

amṛtā mānadā pūṣā tuṣṭiḥ puṣṭī ratidhṛtiḥ |
śaśinī candrikā kāntirjyotsnā śrīḥ prītiraṅgadā || 18 ||

3.5.85

pūrṇā pūrṇāmṛtā kāmadāyinyaḥ svaragāḥ kalāḥ |

3.5.86

[somakalānāṃ svarūpam]

3.5.87

taruṇāruṇasaṅkāśā varābhayakarāḥ smṛtāḥ || 19 ||

3.5.88

[kalārcākramaḥ]

3.5.89

paścimādikrameṇāpi kalāḥ sarvāḥ prapūjayet |

3.5.90

[somamaṇḍalārcā]

3.5.91

śaktyarṇaṃ dakṣakarṇaṃ vā niyojya maṇḍalaṃ vidhoḥ || 20 ||

3.5.92

[ānandabhairavayoḥ pūjanam]

3.5.93

ānandabhairavaṃ devamānandabhairavīmapi |

3.5.94

18-20 | tā evā'ha-amṛteti | kalpe'smin amṛtādyāḥ pūrṇāmṛtāntāḥ kāmadāyinyaḥ
vāñchitārthapradāḥ ṣoḍaśa kalāḥ, etāḥ pūjayedityarthaḥ | ayameva kalpaḥ
samānānupūrvīkavacanena pratipāditaḥ kaulāvalīnirṇaye | svaragāḥ akārādi-ṣoḍaśa-svaragatāḥ
kalā ityarthaḥ | atra svarajāḥ kalā ityuktaṃ kaulāvalīnirṇaye |
evañcākārādiṣoḍaśasvarāṇāmekaikamādau niyojya ekaikamarcayediti bodhyam | vyaktamāha
yoginīhṛdayaṭīkādhṛtasvacchandasaṃgrahe -

3.5.95

ādikādyantikāḥ saumyāḥ kalāḥ ṣoḍaśa kīrtitāḥ |

3.5.96

iti | bījayogaśca pūrvavat | evañca pūrvavad bījamuccārya aṃ amṛtāyai namaḥ | āṃ
mānadāyai nama ityādirūpaḥ prayogakramaḥ paryavasyati | kalānāmāsāṃ svarūpamāha -
taruṇeti | spaṣṭam | paścimādikrameṇa vṛttākāreṇa pūjayet | tantrasāre'pyevameva |

3.5.97

atha candramaṇḍalapūjākramamāha-śaktyarṇamiti | śaktyarṇaṃ sauḥ iti, dakṣakarṇam uṃ
| bījayogaḥ pūrvavat | evañca niruktabījamuccārya uṃ somamaṇḍalāya ṣoḍaśakalātmane
arghyapātrāmṛtāya nama iti prayogaḥ |

3.5.98

21-22 | athā'nandabhairavānandabhairavyostatra pūjāmupadiśati - ānandetyādinā |

3.5.99

p. 599) [ānandabhairavamantraḥ]

3.5.100

śivasomau mātṛkāntaṃ kālabhūvaruṇānalam || 21 ||

3.5.101

vāmakarṇasamāyuktaṃ vāyumardhendumaṇḍitam |
ānandabhairavāyeti śikhāmantraṃ tato vadet || 22 ||

3.5.102

ānandabhairavaḥ soma(?) ānandabhairavīṃ śṛṇu |

3.5.103

[ānandabhairavīmantraḥ]

3.5.104

pūrvavad varṇamālikhya candraṃ hitvādimaṃ nayet || 23 ||

3.5.105

karṇe vāmākṣi saṃyojya sudhādevyai manuṃ dṛśoḥ |

3.5.106

[arghye japakramaḥ]

3.5.107

asyopari japenmūlaṃ tāraṃ vā saptadhā budhaḥ || 24 ||

3.5.108

ādāvānandabhairavaṃ tata ānandabhairavīṃ, prapūjayediti pūrveṇa sambandhaḥ |
tatrā'nandabhairavamantramāha-śivetyādinā | śivo hakāraḥ, soma"scandrabījaṃ sakāraḥ,
mātṛkāntaṃ kṣakāraḥ, kālo makāraḥ, bhūḥ pṛthvībījaṃ lakāraḥ, varuṇabījaṃ vakāraḥ,
analaṃ vahnibījaṃ rakāraḥ, vāyubījaṃ yakāraḥ, tacca vāyubījaṃ vāmakarṇena ṣaṣṭhasvareṇa
samāyuktaṃ tathā ardhendunā anusvāreṇa maṇḍitam | evañca ha sa kṣa ma la va ra yūṃ iti
prāptam | tata ānandabhairavāyeti | tataśca śikhāmantraṃ vaṣaṭ iti | eva~ca ha sa kṣa ma la
va ra yūṃ ānandabhairavāya vaṣaḍityānandabhairavamantraḥ paryavasyati |

3.5.109

23-25 | ānandabhairavamantramupasaṃharati-ānandeti | atra soma iti prāmādikaḥ pāṭhaḥ, prokta
ityeva samīcīna iti pratibhāti | athā'nandabhairavīmantramāha-ānandabhairavīmityādinā |
pūrvavadānandabhairavakrameṇa hakārādivarṇāṣṭakamālikhyetyarthaḥ | candraṃ hitvā
dvitīyavarṇaṃ sakāraṃ ullaṅghya ādimaṃ hakāraṃ nayet dvitīyākṣarāt sakārāt parataḥ
prayuñjītetyarthaḥ, anena ha sa ityatra sa ha iti prāptam | tathā karṇe niruktamantrastha
vāmakarṇasthāne vāmākṣi caturthasvaraṃ saṃyojya | anena yūṃ ityatra yīṃ iti prāptam |
tataḥ sudhādevyai iti | tataśca dṛśormanuṃ vauṣaḍiti padaṃ yojayediti śeṣaḥ | evañca ha sa
kṣa ma la va ra yīṃ

3.5.110

p. 600) [upasaṃhāraḥ]

3.5.111

sāmānyārghyamidaṃ proktaṃ

3.5.112

[viśeṣārghyanirūpaṇapratijñā]

3.5.113

viśeṣārghyamathocyate || 25 ||

3.5.114

[śrīpātrakalpanā]

3.5.115

gṛhītvājñāṃ mahādevyāḥ śrīpātraṃ parikalpayet |

3.5.116

[maṇḍalanirmāṇam]

3.5.117

ātmaśrīcakrayormadhye maṇḍalaṃ racayed yathā || 26 ||

3.5.118

īkāreṇānvitaṃ tryasraṃ ṣaḍasraṃ vṛttabhūpure |
tryasrabāhye'thavā vṛttaṃ tadabhyukṣettadambunā || 27 ||

3.5.119

sudhādevyai vauṣaḍityānandabhairavīmantraḥ paryavasyati | asyeti | asya sāmānyārghyasyopari
mūlamantraṃ tāraṃ praṇavaṃ vā saptadhā japedityarthaḥ | sāmānyārghyamupasaṃharati-
sāmānyeti |
evaṃ sāmānyārghyaparipāṭīmabhidhāya viśeṣārghyasthāpanaprakriyāmabhidhatte -
viśeṣārghyamityādinā |

3.5.120

26-27 | atha pātrasthāpanayogyamaṇḍalanirmāṇasthānamupadiśati-ātmeti | ātmaśrīcakrayormadhye
ātmanaḥ śrīcakrarūpāyā devatāyāśca madhyavartinyāṃ bhūmau maṇḍalaṃ
vakṣyamāṇakrameṇa racayedityarthaḥ | taduktaṃ kaulāvalīnirṇaye ṣaṣṭhapaṭale -

3.5.121

ātmadevīdvayormadhye bhūmau cakraṃ likhettataḥ |

3.5.122

iti | maṇḍalaracanāparipāṭīmāha - īkāreṇeti | īkāreṇānvitamīkāragarbhaṃ trikoṇam |
kaulāvalīnirṇaye ṣaṣṭhapaṭale'pi -

3.5.123

madhye māyāṃ samālikhya prokṣayettadanantaram |

3.5.124

iti | tatrāpi māyāpadena caturthasvara eva bodhyaḥ | evañca caturthasvaragarbhaṃ trikoṇaṃ
tadbahiḥ ṣaṭkoṇaṃ tadbahirvṛttaṃ tadbahiścaturasrarūpaṃ bhūpuram ityeko maṇḍalaracanākalpaḥ |
kalpāntaramāha-tryasreti | athavā prāguktatryasrabāhye vṛttaṃ vidadhīta | evañcātra kalpe
ādāvīkāragarbhaṃ trikoṇaṃ tadbahirvṛttaṃ tadbahiḥṣaṭkoṇaṃ tadbahiścaturasramiti viśeṣaḥ |
evaṃ maṇḍalaracanāyāṃ kalpadvayamanyatrāpi dṛśyate | yathā kaulāvalīnirṇaye ṣaṣṭhapaṭale-

3.5.125

p. 601) [tatra pīṭhacatuṣṭayādyarcā]

3.5.126

caturasre pūrṇaśailamuḍḍīyānābhidhaṃ param |
jālandharaṃ kāmarūpaṃ ṣaṭkoṇeṣu ṣaḍāsanam || 28 ||

3.5.127

[ṣaṭkoṇārcāyāṃ vikalpaḥ]

3.5.128

ṣaḍaṅgaṃ pūjayed vā'pi tattanmantramudīrayan |

3.5.129

[trikoṇādyarcā]

3.5.130

trikoṇañca tribhiḥ kūṭairmadhya ādhāraśaktikām || 29 ||

3.5.131

ātmadevīdvayormadhye bhūmau cakraṃ likhettataḥ |
trikoṇañcaiva ṣaṭkoṇaṃ vṛttaṃ bhūgṛhasaṃyutam ||

3.5.132

iti | vacanamidaṃ pūrvakalpapratipādakam | tathā jñānārṇave caturdaśapaṭale-

3.5.133

trikoṇavṛttaṣaṭkoṇaṃ caturasrantu maṇḍalam |

3.5.134

iti | vacanamidamuttarakalpapratipādakam | evañca tantrabhedena kalpabhedadarśanāt
svasvagurusaṃpradāyānusāreṇaikataraḥ pakṣaḥ samāśrayaṇīya iti dik | taditi | tanmaṇḍalaṃ
tadambunā sāmānyārghyajalenābhyukṣedityarthaḥ | vyaktamuktaṃ kaulāvalīnirṇaye ṣaṣṭhapaṭale-

3.5.135

madhye māyāṃ samālikhya prokṣayettadanantaram |
astrāntamūlamantreṇa sāmānyārghyajalena ca ||

3.5.136

iti |

3.5.137

28 | atha prāguktamaṇḍale caturasrādikrameṇa pūjanamupadiśati-caturasra ityādinā | caturasre
pūrṇaśailādipīṭhacatuṣṭayamarcayet | pūjanañca pūrvādikrameṇa, taduktaṃ kaulāvalīnirṇaye
ṣaṣṭhapaṭale -

3.5.138

caturasre pūrṇaśailamuḍḍīyānaṃ jalandharam |
pūjayet kāmarūpañca pūrvādikramayogataḥ |

3.5.139

iti | atha niruktacaturasrāntaḥṣaṭkoṇe pūjanamāha -ṣaḍiti | ṣaṭkoṇeṣu ṣaḍāsanaṃ pūjayediti
pareṇa sambandhaḥ | ṣaḍāsanāni ca amṛtārṇavāsana-
potāmbujāsanātmāsanacakrāsanasarvamantrāsanasādhyasiddhāsanāni tripurārcanarahasye
vyaktamuktāni veditavyāni | prayogastu hrīṃ śrīmiti dvitārīṃ aiṃ hrīṃ śrīmiti tritārīṃ voccārya
amṛtārṇavāsanāya namaḥ ityādirūpaḥ |

3.5.140

29 | kalpāntaramāha - ṣaḍaṅgamiti | vyaktamāha jñānārṇave caturdaśapaṭale -

3.5.141

p. 602) trikoṇavṛttaṣaṭkoṇamādhāraṃ pūrvameva vā |

3.5.142

[maṇḍale'rghyādhārasthāpanakramaḥ]

3.5.143

hṛdā prokṣitamādhāraṃ sthāpayenmaṇḍalopari || 30 ||

3.5.144

[ādhārārcā]

3.5.145

bālātribījaṃ tripurasundaryarghyāsanaṃ vadet |
sādhayāmi namo'ntena manunādhāramarcayet || 31 ||

3.5.146

prapūjya pūrvavad vahneḥ kalāntamantramuccaran |
syād vahnimaṇḍalāyeti rūpaṃ daśakalātmane || 32 ||

3.5.147

arghyapātrāsanāyeti hṛdādhāre samarcayet |
ṣaṭkoṇeṣu ṣaḍaṅgāni vyastairmadhye śivāṃ manoḥ || 33 ||

3.5.148

dvirāvṛttyā ṣaḍaṅgāni ṣaṭkoṇeṣu prapūjayet |

3.5.149

iti | evañcāgnyādikrameṇa prathamaṃ vāgbhavakūṭaṃ tataḥ kāmarājakūṭaṃ tataḥ
śaktikūṭaṃ punarapi niruktavāgbhavādikūṭatrayamuccārya pūjayedityarthaḥ | tantrasārakārairapi
agnyādikrameṇa ṣaṭkoṇe mūlavidyayā dvirāvṛttyā ṣaḍaṅgāni pūjayedityuktam |
tripurārcanarahasye'pyevameva | tattanmantramudīrayannityasyāpyayamevābhiprāyo
jñānārṇavatantrasārādisaṃvādenāvagamyate | antastrikoṇapūjanamāha-trikoṇeti | tribhiḥ
kūṭairvyastakūṭatrayeṇetyarthaḥ | jñānārṇave caturdaśapaṭale'pi -

3.5.150

vyastakūṭairyajettatra trikoṇe parameśvari |

3.5.151

ityuktam | madhya iti | trikoṇamadhye ādhāraśaktiṃ pūjayedityarthaḥ |

3.5.152

30 | hṛdā nama ityanena |

3.5.153

31 | athārghyapātrādhārārcāmantramāha - bāleti | tathāca aiṃ klīṃ sauḥ
tripurasundaryarghyāsanaṃ sādhayāmi nama iti mantraḥ paryavasyati |

3.5.154

32-33 | pūrvavaditi | sāmānyārghyoktakrameṇa vahnerdaśakalāḥ saṃpūjya vahnimaṇḍalāya
daśakalātmane arghyapātrāsanāya nama ityādhāre samarcayedityarthaḥ |

3.5.155

p. 603) [arghyapātranirṇayaḥ]

3.5.156

pātraṃ kāñcanakācarūpyajanitaṃ muktākapālodbhavaṃ
viśvāmitramayañca kāmadamidaṃ haimaṃ priyaṃ sphāṭikaṃ |
tāmraṃ prītidamaṣṭasiddhijanakaṃ śrīnārikelodbhavaṃ
kāpālaṃ sphuṭamantrasiddhijanakaṃ muktipradaṃ mauktikam || 34 ||

3.5.157

śaṅkham alāvupātrañca tathā puṇyatarūdbhavam |
mṛnmayaṃ tāmrajaṃ vā'pi tathā lohasamudbhavam || 35 ||

3.5.158

purā vai nirmitaṃ pātraṃ viśvāmitreṇa dhīmatā |
viśvāmitrakapālañca sarvapātrottamottamam || 36 ||

3.5.159

brahmahatyādipāpāni tathā viśvāsaghātakam |
dṛṣṭvā pātraṃ nārikelaṃ sarvapāpaṃ praṇaśyati || 37 ||

3.5.160

kalpakoṭipradānāni tathā hemaśatāni ca |
yo dadāti munīndrāya rāhugraste niśākare || 38 ||

3.5.161

tatphalāt koṭiguṇitaṃ nārikelārghyapātrataḥ |
abhāve tasya pātrasya pātramanyat prakalpayet || 39 ||

3.5.162

dṛṣṭvārghyapātraṃ paramaṃ brahmādyā devatāḥ sadā |
nṛtyanti sarvayoginyaḥ prītyā siddhiṃ dadātyalam || 40 ||

3.5.163

[kāmanābhedena pātrabhedāḥ]

3.5.164

vaśyākarṣaṇakārye tu hemapātraṃ praśasyate |
śāntike pauṣṭike caiva rājataṃ kārayed budhaḥ || 41 ||

3.5.165

41 | pātrabhedena phalabhedamāha haratattvadīdhitidhṛtaśivarahasye -

3.5.166

hemapātrāṇi sarvāṇi gṛhītāni bhavantu me |
arghyaṃ dattvā tu raupyeṇa loke pūjyasutā/llabhet ||

3.5.167

p. 604) lauhapātraṃ vijānīyānmāraṇoccāṭane tathā |
stambhakāryeṣu pāṣāṇaṃ vidveṣe lauhamṛnmayam || 42 ||

3.5.168

kulotsādanakāryeṣu kācapātraṃ praśasyate |
kāṣṭhapātraṃ vijānīyānmantrārādhanakarmaṇi || 43 ||

3.5.169

[sarvatra viśvāmitrapātrasya prāśastyam]

3.5.170

sarvakāryeṣu kartavyaṃ viśvāmitra manuttamam |

3.5.171

[pātrabhedena phalabhedāḥ]

3.5.172

śaṅkhaṃ jñānapradaṃ proktamalāvu sarvasiddhidam || 44 ||

3.5.173

uktaṃ mahārājatantramataṃ paramadurlabham |

3.5.174

[arghyapātraparimāṇam]

3.5.175

ṣoḍaśāṅgulamānaṃ tat pātraṃ sarvasamṛddhidam || 45 ||

3.5.176

tāmrapātreṇa saubhāgyaṃ dharmaṃ manmayasambhave |
sarvālābhe tu māheyaṃ svahastaghaṭitaṃ yadi ||

3.5.177

ā(mala ? sana)ñcārghyapātrañca bhagnamāsādayenna tu |
sarvatra svarṇavattāmramarghyapātre tato'dhikam ||

3.5.178

pātrāṇāmādaraḥ kāryaḥ pātrāṇyevottamāni tu |
bahirhomakriyāyāntu vinā pātraṃ na sidhyati || iti |

3.5.179

adhikāribhedena pātrabhedamāha gandharvatantre dvādaśapaṭale -

3.5.180

śaṅkhaśuktirajatasvarṇairdivyānāṃ pātramiṣyate |
mahāśaṅkhaistu vīrāṇāṃ phalajaṃ vanavāsinām || iti |

3.5.181

arghyādau tāmrapātrasya prāśastyamāha -

3.5.182

pūjārghyapātraṃ naivedyādyādhārapānapātrakam |
sarvaṃ tāmramayaṃ kuryād yatkiñcidiha pūjane ||
tāmre devāḥ pramodante tāmre devāḥ sthitāḥ sadā |
devīprītikaraṃ tāmraṃ tasmāttāmraṃ prayojayet ||

3.5.183

p. 605) dvādaśāṅgulamānaṃ vā vasvaṅgulamathāpi vā |
etannyūnañca yat pātraṃ tat pātramadhamaṃ smṛtam || 46 ||

3.5.184

[varjanīyapātranirūpaṇam]

3.5.185

atyantasthūlapātrantu sūkṣmapātrantu varjayet |
eteṣāmācaredekaṃ pāthasā sādhakottamaḥ || 47 ||

3.5.186

[pātrasthāpanakramaḥ]

3.5.187

astramantreṇa prakṣālya sthāpayed yantrikopari |

3.5.188

45-47 | arghyapātrasya parimāṇamāha - ṣoḍaśetyādinā |

3.5.189

viśiṣyā'ha kaulāvalīnirṇaye ṣaṣṭhapaṭale -

3.5.190

ukteṣveteṣu pātreṣu pātramekaṃ prakalpayet |
ṣoḍaśāṅgulavistāraṃ ṣaḍaṅgulasamucchrayam ||
athavā'pi tadardhaṃ syāttadardhaṃ vā'pi kārayet |
ekāṅgulaṃ tathā sārdhaṃ ṣaṭkañcaiva pramāṇataḥ ||
atisūkṣmamatisthalaṃ sacchidraṃ parivarjayet |
na yojayed bhagnapātraṃ svapnādeśaṃ praśasyate ||

3.5.191

iti | śivārcanacandrikādhṛtaśivarahasye'pi -

3.5.192

ṣaṭtriṃśadaṅgulaṃ pātramuttamaṃ parikīrtitam |
madhyamantu tribhāgonaṃ kaniṣṭhaṃ dvādaśāṅgulam ||
vasvaṅgulavihīnantu na pātraṃ kārayet kvacit ||
nābhīvivarayuktāni puṇḍarīkākṛtīni ca |
drākṣānīlotpalādīni pātrāṇi parikalpayet ||

3.5.193

iti | tathā haratattvadīdhitidhṛtaśyāmārcanacandrikāyām -

3.5.194

bhagnaṃ vasvaṅgulinyūnaṃ kṣīṇaṃ sacchidrameva ca |
vijātīyañca deveśi varjayet sarvathā priye || iti |

3.5.195

p. 606) [pātrapratiṣṭhāpanamantraḥ]

3.5.196

bālābījatrayasyānte tatastripurasundarī || 48 ||

3.5.197

viśeṣārghyapadāt pātraṃ pratiśabdādanantaram |
sthāpayāmīti manunā pratiṣṭhāpya kalā raveḥ || 49 ||

3.5.198

[tatra sūryakalāmaṇḍalārcā]

3.5.199

prapūjya vidhivad vidvān syāt sūryamaṇḍalāya ca |
dvādaśeti kalātmane cārghyapātrāya hṛnmanuḥ || 50 ||

3.5.200

[maṇḍalavidhiḥ]

First 200 of 2,736 passages. Read on

Linked texts (15)