Taittirīya Āraṇyaka 3.10
Taittirīyāraṇyaka (complete text) 3.10
- Language
- Sanskrit
3.10
dātā puruṣamāpaḥ pratigrahītre nava ca ||
3.10.p1
20 suvarṇaṃ gharmaṃ pariveda venam | indrasyātmānaṃ daśadhā carantam | antassamudre manasā carantam | brahmā'nvavindaddaśahotāramarṇe | antaḥ praviṣṭaḥ śāstā janānām | ekassanbahudhā vicāraḥ | śataṃ śukrāṇi yatraikaṃ bhavanti | sarve vedā yatraikaṃ bhavanti | sarve hotāro yatraikaṃ bhavanti | sa mānasīna ātmā janānām ||
3.10.p2
21 antaḥ praviṣṭaḥ śāstā janānāṃ sarvātmā | sarvāḥ prajā yatraikaṃ bhavanti | caturhotāro yatra sampadaṃ gacchanti devaiḥ | sa mānasīna ātmā janānām | brahmendramagniṃ jagataḥ pratiṣṭhām | diva ātmānaṃ savitāraṃ bṛhaspatim | caturhotāraṃ pradiśo'nuklṛptam | vāco vīryaṃ tapasā'nvavindat | antaḥ praviṣṭaṃ kartārametam | tvaṣṭāraṃ rūpāṇi vikurvantaṃ vipaścim ||
3.10.p3
22 amṛtasya prāṇaṃ yajñametam | caturhotṛṇāmātmānaṃ kavayo nicikyuḥ | antaḥ praviṣṭaṃ kartārametam | devānāṃ bandhu nihitaṃ guhāsu |
amṛtena klṛptaṃ yajñametam | caturhotṛṇāmātmānaṃ kavayo nicikyuḥ | śataṃ niyutaḥ pariveda viśvā viśvavāraḥ | viśvamidaṃ vṛṇāti |
indrasyātmā nihitaḥ pañcahotā | amṛtaṃ devānāmāyuḥ prajānām ||
3.10.p4
23 indraṃ rājānaṃ savitārametam | vāyorātmānaṃ kavayo nicikyuḥ | raśmiṃ raśmīnāṃ madhye tapantam | ṛtasya pade kavayo nipānti | ya āṇḍakośe bhuvanaṃ bibharti | anirbhiṇṇaḥ sannatha lokān, vicaṣṭe | yasyāṇḍakośaṃ śuṣmamāhuḥ prāṇamulbam | tena klṛpto'mṛtenāhamasmi | suvarṇaṃ kośaṃ rajasā parīvṛtam |
devānāṃ vasudhānīṃ virājam ||
3.10.p5
24 amṛtasya pūrṇāṃ tāmu kalāṃ vicakṣate | pādaṃ ṣaḍḍhoturna kilā vivithse | yenartavaḥ pañcadhota klṛptāḥ | uta vā ṣaḍdhā manasota klṛptāḥ | taṃ ṣaḍḍhotāramṛtubhiḥ kalpamānam | ṛtasya pade kavayo nipānti |
antaḥ praviṣṭaṃ kartārametam | antaścandramasi manasā carantam |
sahaiva santaṃ na vijānanti devāḥ | indrasyātmānaṃ śatadhā carantam ||
3.10.p6
25 indro rājā jagato ya īśe | saptahotā saptadhā viklṛptaḥ |
pareṇa tantuṃ pariṣicyamānam | antarāditye manasā carantam |
devānāṃ hṛdayaṃ brahmā'nvavindat | brahmaitadbrahmaṇa ujjabhāra | arka2ṃścotantaṃ sarirasya madhye | ā yasminthsapta peravaḥ |
mehanti bahulāg śriyam | bahvaśvāmindra gomatīm ||
3.10.p7
26 acyutāṃ bahulāg śriyam | sa harirvasuvittamaḥ | perurindrāya pinvate |
bahvaśvāmindra gomatīm | acyutāṃ bahulāg śriyam | mahyamindro niyacchatu | śataṃśatā asya yuktā harīṇām | arvāṅāyātu vasubhī raśmirindraḥ | pramaṃhamāṇo bahulāg śriyam | raśmirindrassavitā me niyacchatu ||
3.10.p8
27 ghṛtantejo madhumadindriyam | mayyayamagnirdadhātu | hariḥ pataṅgaḥ paṭarī suparṇaḥ | divikṣayo nabhasā ya eti | sa na indraḥ kāmavaraṃ dadātu | pañcāraṃ cakraṃ parivartate pṛthu | hiraṇyajyotiḥ sarirasya madhye | ajasraṃ jyotirnabhasā sarpadeti | sa na indraḥ kāmavaraṃ dadātu |
sapta yuñjanti rathamekacakram ||
3.10.p9
28 eko aśvo vahati saptanāmā | trinābhi cakramajaramanarvam |
yenemā viśvā bhuvanāni tasthuḥ | bhadraṃ paśyanta upaseduragre | tapo dīkṣāmṛṣayaḥ suvarvidaḥ | tataḥ, kṣatraṃ balamojaśca jātam | tadasmai devā abhisannamantu | śvetaṃ raśmiṃ bobhujyamānam | apānnetāraṃ bhuvanasya gopām | indraṃ nicikyuḥ parame vyoman ||
3.10.p10
29 rohiṇīḥ piṅgalā ekarūpāḥ | kṣarantīḥ piṅgalā ekarūpāḥ | śataṃ sahasrāṇi prayutāni nāvyānām | ayaṃ yaḥ śveto raśmiḥ | pari sarvamidaṃ jagat | prajāṃ paśūndhanāni | asmākaṃ dadātu | śveto raśmiḥ pari sarvaṃ babhūva | suvanmahyaṃ paśūn, viśvarūpān | pataṅgamaktamasurasya māyayā ||
3.10.p11
30 hṛdā paśyanti manasā manīṣiṇaḥ | samudre antaḥ kavayo vicakṣate | marīcīnāṃ padamicchanti vedhasaḥ | pataṅgo vācaṃ manasā bibharti | tāṃ gandharvo'vadadgarbhe antaḥ | tāṃ dyotamānāg svaryaṃ manīṣām | ṛtasya pade kavayo nipānti | ye grāmyāḥ paśavo viśvarūpāḥ | virūpāssanto bahudhaikarūpāḥ | agnistāṃ agre pramumoktu devaḥ ||
3.10.p12
31 prajāpatiḥ prajayā saṃvidānaḥ | vīta2ṃ stukestuke | yuvamasmāsu niyacchatam | prapra yajñapatintira | ye grāmyāḥ paśavo viśvarūpāḥ | virūpāssanto bahudhaikarūpāḥ | teṣāṃ saptānāmiha rantirastu |
rāyaspoṣāya suprajāstvāya suvīryāya | ya āraṇyāḥ paśavo viśvarūpāḥ |
virūpāssanto bahudhaikarūpāḥ ||
3.10.p13
32 vāyustāṃ agre pramumoktu devaḥ | prajāpatiḥ prajayā saṃvidānaḥ |
iḍāyai sṛptaṃ ghṛtavaccarācaram | devā anvavindanguhāhitam | ya āraṇyāḥ paśavo viśvarūpāḥ | virūpāssanto bahudhaikarūpāḥ | teṣāṃ saptānāmiha rantirastu | rāyaspoṣāya suprajāstvāya suvīryāya ||
Commentaries (2)
- Taittirīyāraṇyakabhāṣya (Sāyaṇa) — Sāyaṇa, Sanskrit
- Vedārthaprakāśa — Sāyaṇa alias Mādhava, Sanskrit
Linked texts (7)
- Taittirīyasaṃhitā — Sanskrit
- Taittirīyāruṇa — Sanskrit
- Cittiprapāṭhaka — Sanskrit
- Prayogadarpaṇa (Vīrarāghava) — Vīrarāghava, Sanskrit
- Pūjāprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Yallājīya — Yallāji, Sanskrit
- Pañcamāṣṭaka — Sanskrit