Pramāṇa · Search · About · API

Aitareya 3: atha pañcamo'dhyāyaḥ

Aitareya 3

Language
Sanskrit

atha pañcamo'dhyāyaḥ

3.p1

athottaram

3.p2

ārambho'sya tadādhvaryuryaṃdā gharmadughāṃ hṛyet | atrādyāṃ tritaiva kuryādabhihiṃkāramañjasā

3.p3

upahvaye sudughāṃ dhenumetāṃ hiṅṅkṛṇvatī vasupatnī vasūnā'mabhi tvā deva savitaḥ samīvatsaṃ na mātṛbhiḥ saṃvatsa iva mātṛbhiryaste stanaśśaśayo yo mayobhūrgauramīmedanvatsaṃ miṣantaṃ namasedupasīdata saṃjānānā upasīdannabhijñu ādaśabhirvivasvate duhanti saptākām

3.p4

ityūca ekādaśa

3.p5

samiddho agniraśvinā samiddho agnivṛṣaṇā ratirdvivaḥ

3.p6

sutrapaṭhite ete

3.p7

tadu prayakṣatamamasya karmā tmanvannabho duhyate ghṛtaṃ paya ††uttiṣṭha brahmaṇaspate

3.p8

śeṣo'tra sūtra uktaḥ syādetāmuktvāvatiṣṭhate || || adhukṣat pipyuṣīmiṣam

3.p9

†upadrava payasā godhugoṣam

3.p10

‡ā sute siñcata śriyam

3.p11

§ā nūnamaśvinorṛṣiḥ

3.p12

¶samutye mahatīrapaḥ

3.p13

ityekaviṃśatirabhirūpāḥ || ṛcaḥ

3.p14

yad yajñe'bhirūpaṃ tat samṛddham | uduṣya devaḥ savitā hiraṇyayetyanūttiṣṭhati

3.p15

⁺praitu brahmaṇaspatirityanupraiti

3.p16

‡gandharva itthā padamasya rakṣatīti kharamavekṣate

3.p17

§nāke suparṇamupayatpatantamityupaviśati

3.p18

atha gharmasya yajeti preṣitaḥ, || tapto vāṃ gharmo nakṣati svahotomā pivatamaśvineti pūrvāhne yajati

3.p19

agne vīhītyanuvaṣaṭkaroti

3.p20

sviṣṭakṛdbhājanam

3.p21

†yadusriyāsvāhutaṃ ghṛtaṃ payo‡'sya pivatamaśvinetyaparāhne yajati

3.p22

agne vīhītyanuvaṣaṭkaroti sviṣṭakṛdbhājanam

3.p23

trayāṇāṃ ha vai haviṣāṃ sviṣṭakṛte na samavadyanti somasya dharmasya vājinasyeti sa yadanuvaṣaṭkarotyagnereva sviṣṭakṛto'nantarityai

3.p24

¶viśvā āśā dakṣiṇasāditi brahmā japati

3.p25

sūtrapaṭhiteyam | brahmā vaṣaṭkṛte japatyanuvaṣaṭkṛte ca

3.p26

†svāhākṛtaḥ śucirdeveṣu gharmaḥ

3.p27

§samudrādūrmimudiyarti veno ||drapsaḥ samudramabhi yajjigāti | ||sakhe sakhāyamabhyāvavṛtsva

3.p28

±ūrdhva ū ṣu ṇa ūtaya yaūrdhvo naḥ pāhyaṃhasaḥ §taṃ ghemityā namasvinaḥ

3.p29

4‘prāgārthīṃ pūrvāhṇe kāṇvīmaparāhne’ itihi1 sūtryate

3.p30

ityabhirūpāḥ

3.p31

yad yajñe'bhirūpaṃ tat samṛddham || pāvakaśoce tava hi kṣayaṃ parīti bhakṣamākāṅkṣate

3.p32

hutaṃ havirmadhu havirindratamame'sāvaśyām te deva gharma | madhumataḥ pitumato vājavato'ṅgirasvato namaste astu mā mā hiṃsīriti gharmasya bhakṣayati

3.p33

śyeno na yoniṃ sadanaṃ dhiyā kṛtaṃ mā yasmintsasa vāsavā iti saṃsādyamānāyānvāha

3.p34

havirhaviṣmo mahi sadma daivyamiti yadaharutsādayiṣyanto bhavanti

3.p35

†sūyavasād bhagavatī hi bhūyā ityuttamayā paridadhāti

3.p36

tadetad devamithunaṃ yad gharmaḥ

3.p37

sa yo gharmastacchiśnam

3.p38

yau śaphau tau śaphau

3.p39

yopayamanī te śroṇikapāle

3.p40

yat payastad retaḥ

3.p41

tadidamagnau devayonyāṃ prajanane retaḥ sicyate

3.p42

agnirve devayoniḥ

3.p43

so'gnerdevayonyā āhutibhyaḥ sambhavati

3.p44

ṛṅmayo yajurmayaḥ sāmamayo vedamayo brahmamayo'mṛtamayaḥ sambhūya devatā apyeti ya evaṃ veda

3.p45

yaścaivaṃ vidvānetena yajñakratunā yajate

3.p46

catvāriṃśattataścāśca ṛcaḥ śatamabhiṣṭave

3.p47

devāsurā vā eṣu lokeṣu samayatanta

3.p48

te vā asurā imāneva lokān puro'kurvata

3.p49

yathaujiyāṃso balīyāṃsa evam

3.p50

‡te vā ayasmayīmevemāmakurvata

3.p51

rajatāmantarikṣam

3.p52

hariṇīṃ divam

3.p53

te tathemām̐llom̐kān puro'kurvata

3.p54

te devā abruvan

3.p55

puro vā ime'surā imām̐llom̐kānakrata

3.p56

pura imām̐llom̐kān pratikaravāmahā iti

3.p57

tatheti

3.p58

te sada evvāsyāḥ pratyakurvata

3.p59

āgnīdhramantarikṣāt

3.p60

havirdhāne divaḥ

3.p61

te tathemāṃllokān puraḥ pratyakurvata

3.p62

te devā abruvan

3.p63

upasada upāyāma

3.p64

upasadā vai mahāpuraṃ jayantīti

3.p65

tatheti

3.p66

te yāmeva prathamāmupasadamupāyaṃstayaivainānasmāllokādanudanta

3.p67

yāṃ dvitīyāṃ tayāntarikṣāt

3.p68

yāṃ tṛtīyāṃ tayā divaḥ

3.p69

tāṃstathaibhyo lokebhyo'nudanta

3.p70

te vā ebhyo lokebhyo nuttā asurā ṛtūnaśrayanta

3.p71

te devā abruvannupasada evopāyāmeti

3.p72

tatheti ta imāstisraḥ satīrupasado dvirdvirekaikāmupāyan

3.p73

tāḥ ṣaṭ samapadyanta | ṣaḍvā ṛtavaḥ | tānvā ṛtubhyo'nudanta

3.p74

te vā ṛtubhyo nuttā asurā māsānaśrayanta

3.p75

te devā abruvannupasada evopāyāmeti | tatheti ta imāḥ ṣaṭ satīrupasado dvirdvirekaikāmupāyan | tā dvādaśa samapadyanta | dvādaśa vai māsāḥ

3.p76

tān vai māsebhyo'nudanta | te vai māsebhyo nuttā asurā ardhamāsānaśrayanta | te devā abruvannupasada evopāyāmeti | tatheti ta imā dvādaśa satīrupasado dvirdvirekaikāmupāyan

3.p77

tāścaturviṃśatiḥ samapadyanta | caturviṃśatirvā ardhamāsāḥ | tān vā ardhamāsebhyo'nudanta | te vā ardhamāsebhyo nuttā asurā ahorātre aśrayanta | te devā abruvannupasadāvevopāyāmeti | tatheti te yāmeva pūrvāhṇa upasadamupāyaṃstayaivainānahno'nudanta yāmaparāhṇe tayā rātreḥ

3.p78

tāṃstathobhābhyāmahorātrābhyāmantarāyan

3.p79

tasmāt supūvāhṇa eva pūrvayopasadā pracaritavyam

3.p80

svaparāhṇe parayā

3.p81

tāvantameva tad dviṣate lokaṃ pariśinaṣṭi

3.p82

ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ

3.p83

jitayo vai nāmaitā yadupasadaḥ

3.p84

asapatnaṃ vā etābhirdevā vijitiṃ vyajayanta

3.p85

asapatnāṃ vijitiṃ vijayate ya evaṃ veda

3.p86

yāṃ devā eṣu lokeṣu yāmṛtuṣu yāṃ māseṣu yāmardhamāseṣu yāmahorātrayorvijitiṃ vyajayanta tāṃ vijitiṃ vijayate ya evaṃ veda

3.p87

te devā abibhayuḥ

3.p88

asmākaṃ vipremāṇamanvidamasurā ā bhaviṣyantīti

3.p89

te vyutkramyāmantrayanta

3.p90

agnirvasubhirudakrāmat

3.p91

indro rudraiḥ

3.p92

varuṇa ādityairbṛhaspatirviśverdevaiḥ'

3.p93

te tathā vyutkramyāmantrayanta te'bruvan

3.p94

hanta yā eva na imāḥ priyatamāstanvastā asya varuṇasya rājño gṛhe sannidadhāmahai

3.p95

tābhireva naḥ sa na saṅgacchātai yo na etadatikrāmād ya ālulobhayiṣāditi

3.p96

tatheti

3.p97

te varuṇasya rājño gṛhe tanūḥ saṃnyadadhata

3.p98

te yad varuṇasya rājño gṛhe tanūḥ saṃnyadadhata tat tānūnaptramabhavat | tat tānūnaptrasya tānūnaptratvam3

3.p99

tasmādāhurna sa tānūnaptriṇe drogdhavyamiti

3.p100

tasmāddhidamasurā nānvābhavanti

3.p101

śiro vā etad yajñasya yadātithyaṃ grīvā upasadaḥ

3.p102

samānabarhiṣī bhavataḥ

3.p103

samānaṃ hi śirogrīvam

3.p104

‡iṣuṃ vā etāṃ devāḥ samaskurvata yadupasadaḥ

3.p105

tasyā agniranīkamāsīt somaḥ śalyaḥ

3.p106

viṣṇustejanaṃ varuṇaḥ parṇāni

3.p107

tāmājyadhanvāno vyasṛjan

3.p108

tayā puro bhindanta āyan

3.p109

tasmādetā ājyahaviṣo bhavanti

3.p110

caturo'gre ⁺stanān ‡vratamupaityupasatsu

3.p111

caturasandhirhīṣuḥ

3.p112

anīkaṃ śalyastejanaṃ parṇāni | trīṃścastanān vratamupaityupasatsu | triṣandhirhīṣuḥ

3.p113

anīkaṃ śalyastejanam

3.p114

dvau stanau vratamupaityupasatsu dviṣandhirhīṣuḥ śalyaśca hyeva tejanaṃ ca

3.p115

ekaṃ stanaṃ vratamupaityupasatsu | ekā hyeveṣurityākhyāyate

3.p116

ekayā vīryaṃ kriyate

3.p117

parovarīyāṃso vā ime lokā arvāgaṃhīyāṃsaḥ

3.p118

tataśca, || parastādarvācīrupasada upaiti

3.p119

etacca, || eṣāmeva lokānāmabhijityai

3.p120

atra ca, || †upasadyāya mīḷhuṣa ‡imāṃ me agne samidhamimāmupasadaṃ vaneriti tisrastisraḥ sāmidhenyo rūpasamṛddhāḥ

3.p121

etadvai yajñasya samṛddhaṃ yad rūpasamṛddhaṃ yat karma kriyamāṇamṛgabhivadati

3.p122

pradhānānāmāha|| jagnivatīryājyānuvākyāḥ kuryāt

3.p123

agnirvṛtrāṇi jaṅghanad †ya ugra iva śaryahā ‡tvaṃ somāsi satpatirgayasphāno amīvahā idaṃ viṣṇurvicakrame ||trīṇi padā vicakrama ityetāḥ

3.p124

viparyastābhiraparāhne yajati

3.p125

ghnanto vā etābhirdevāḥ puro bhindanta āyan yadupasadaḥ

3.p126

sacchandasaḥ kartavyāḥ

3.p127

na vicchandasaḥ

3.p128

yad vicchandasaḥ kuryād grīvāsu tad gaṇḍaṃ dadhyāt

3.p129

īśvaro glāvo janitoḥ

3.p130

tasmāt sacchandasa eva kartavyā na vicchandasaḥ

3.p131

tadu ha smāhopāvirjānaśruteya‡ upasadāṃ kila vai tad brāhmaṇe

3.p132

yasmādapyaślīlasya śrotriyasya mukhaṃ vyeva jñāyate tṛptamiva rebhatīvetyājyahaviṣo hyupasado grīvāsu mukhamadhyāhitam

3.p133

tasmāddha sma tadāha

3.p134

aṣṭamaḥ khaṇḍaḥ

3.p135

devavarma vā etad yat prayājāścānuyājāśca

3.p136

aprayājamananuyājaṃ bhavati

3.p137

iṣvai saṃśityai

3.p138

apratiśarāya

3.p139

sakṛdatikramyāśrāvayati

3.p140

yajñasyābhikāntyai

3.p141

anapakramāya

3.p142

svīkāraḥ syādabhikrāntiḥ parityāgastvapakramaḥ'

3.p143

tadāhuḥ krūramiva vā etat somasya rājño'nte caranti

3.p144

yadsya ghṛtenānte caranti

3.p145

⁺ghṛtena hi vajreṇendro vṛtramahan

3.p146

tadyadaṃśuraṃśuṣṭe deva somāpyāyatāmindrāyaikadhanavid ā tubhyamindraḥ pyāyatāmā tvamindrāya pyāyasvāpyāyayāsmān sakhīn santyā medhayā svasti te deva soma sutyāmudṛcamaśīyeti

3.p147

rājānamāpyāyayanti yaddevāṃsya tat krūramiṃvānte caranti taddevāsyaitenāpyāyayanti

3.p148

atho enaṃ vardhayantyeva

3.p149

dyāvāpṛthivyorvā eṣa garbho yat somo rājā

3.p150

tad yadeṣṭā rāya eṣṭā vāmāni preṣe bhagāya | ṛtamṛtavādibhyo namo dive namaḥ pṛthivyā iti prastare nihnavate dyāvāpṛthivībhyāmeva tannamaskurvanti'

3.p151

atho ene vardhayantyeva vardhayantyeva

3.p152

‡somo vai rājā gandharveṣvāsīt

3.p153

taṃ devāśca ṛṣayaścābhyadhyāyan

3.p154

kathamayamasmān somo rājāgacchediti

3.p155

sā vāgabravīt

3.p156

strīkāmā vai gandharvāḥ

3.p157

mayaiva striyā bhūtayā paṇadhvamiti

3.p158

neti devā abruvan | kathaṃ vayaṃ tvadṛte syāmeti

3.p159

tataḥ, || sābravīt

3.p160

krīṇītaiva yahim̐ vāva vo mayārtho bhavitā tarhyeva vo'haṃ punarāgantāsmīti

3.p161

tatheti

3.p162

tayā mahānagnya‍ā bhūtayā somaṃ rājānamakrīṇan

3.p163

tāmanukṛtimaskannā vatsatarīmājanti somakrayaṇīm

3.p164

tayā somaṃ rājānaṃ krīṇanti

3.p165

tāṃ punarniṣkīṇīyāt

3.p166

‡punarhi sā tānāgacchat

3.p167

§tasmādupāṃśu vācā caritavyaṃ some rājani krīte¹

3.p168

gandharveṣu hi tarhi vāg bhavati

3.p169

agnaye praṇīyamānāyānubrūhītyāhādhvaryuḥ

3.p170

pradevaṃ devyā dhiyā bharatā jātavedasam | havyā no vakṣadānuṣagiti gāyatrīṃ brāhmaṇasyānubrūyāt

3.p171

gāyatro vai brāhmaṇaḥ

3.p172

tejo vai brahmavarcasaṃ gāyatrī

3.p173

tejasaivairna tad brahmavarcasena samardhayati

3.p174

imaṃ mahe vidathyāya śūṣamiti triṣṭubhaṃ rājanyasyānubrūyāt

3.p175

traiṣṭubho vai rājanyaḥ

3.p176

ojo vā indriyaṃ vīryaṃ triṣṭup | ojasaivairna tadindriyeṇa vīryeṇa samardhayati

3.p177

śaśvatkṛtva īḍyāya prajabhruriti | svānāmevainaṃ tacchraiṣṭhyaṃ gamayati

3.p178

śṛṇotu no damyebhiranīkaiḥ śṛṇotvagnirdivyairajasra iti

3.p179

ājarasaṃ hāsminnajasro dīdāya

3.p180

asmin rājanye | ājarasaṃ sarvamāyuḥ | ajasro'kṣīṇaḥ | dīdāya dīpyate'gniḥ || || ya evaṃ veda

3.p181

ayamiha prathamo dhāyi dhātṛbhiriti jagartī vaiśyasyānubrūyāt

3.p182

jāgato vai vaiśyaḥ

3.p183

jāgatāḥ paśavaḥ paśubhirevainaṃ tat samardhayati

3.p184

vaneṣu citraṃ vimvaṃ viśe viśa ityabhirūpā

3.p185

yad yajñe'bhirūpaṃ tat samṛddham

3.p186

ayamu ṣya pra devayuriti

3.p187

anuṣṭubhi vācaṃ visṛjate

3.p188

vāg vā anuṣṭup

3.p189

vācyeva tad vācaṃ visṛjate

3.p190

ayamu ṣya iti yadāhāyamu syāgamaṃ yā purā gandharveṣvavātsamityeva tad vāk prabrūte

3.p191

ayamagniruruṣyatīti

3.p192

ayaṃ vā agniruruṣyati

3.p193

amṛtādiva janman ityamṛtatvamevāsmiṃstad dadhāti

3.p194

sahasaścit sahīyān devo jīvātuve kṛta iti

3.p195

devo hyeṣa etajjīvātave kṛto yadagniḥ

3.p196

¶iḷāyāstvā pade vayaṃ nābhā pṛthivyā adhīti

3.p197

etad vā iḷāyāspadaṃ yaduttaravedī nābhiḥ

3.p198

jātavedo nidhīmahīti

3.p199

nidhāsyanto hyenaṃ bhavanti

3.p200

agne havyāya voḷhava iti

First 200 of 2,545 passages. Read on

Linked texts (11)