Mandalabrahmana 3
Maṇḍalabrāhmaṇa 3
- Language
- Sanskrit
3.1
'atha ha yājñavalkya ādityamaṇḍalapuruṣaṃ papraccha | bhagavannantarlakṣyādikaṃ bahudhoktaṃ; mayā tanna
jñātaṃ; tadbrūhi mahyam
'tamu hovāca | pañcamahābhūtakāraṇaṃ taḍitkūṭābhaṃ
taccatuṣpīṭham | tanmadhye tattvaprakāśo bhavati
so'tigūḍhaḥ, avyaktaśca | tat jñānapravādhirūḍhena jñeyam | tadbāhyābhyantaralakṣyam | tanmadhye jagallīnam | tannādabindukalātītamakhaṇḍamaṇḍalam | tatsaguṇanirguṇasvarūpam | taṃ jñātvā vimuktaḥ
'ādāvagnimaṇḍalam, tadupari sūryamaṇḍalam,
tanmadhye sudhācandramaṇḍalam, tanmadhye'khaṇḍabrahmatejomaṇḍalam, tadvidyullagnāvacchuklabhāsvaraṃ, tadeva
śāmbhavīlakṣaṇam
taddarśane tisro dṛṣṭayaḥ amā pratipatpūrṇimā
ceti | nimīlitadarśanamamādṛṣṭiḥ | ardhonmīlitaṃ
pratipat | sarvonmīlanaṃ pūrṇimā bhavati | tāsu
pūrṇimābhyāsaḥ kartavyaḥ | tallakṣyaṃ nāsāgram | tadā
tālumūle gāḍhatamaṃ dṛśyate | tadabhyāsādakhaṇḍamaṇḍalākārajyotirdṛśyate | tadeva saccidānandaṃ
brahma bhavati | evaṃ sahajānande yadā mano līyate
tadā śāmbhavī bhavati | tāmeva khecarīmāhuḥ | tadabhyāsānmanaḥsthairyam | tato vāyusthairyam
"taccihnāni-ādau tārakavaddṛśyate | tato vajradarpaṇaṃ, tataḥ paripūrṇacandramaṇḍalaṃ, tato navaratnaprabhāmaṇḍalaṃ, tato madhyāhnārkamaṇḍalaṃ, tato vahniśikhāmaṇḍalaṃ kramāddṛśyate
tadā paścimābhimukhaḥ prakāśaḥ | sphaṭikadhūmravindunādakalānakṣatrakhadyotadīpasuvarṇanavaratnādiprabhā
dṛśyante | tadeva praṇavasvarūpam
3.1-2
prāṇāpānayoraikyaṃ kṛtvā dhṛtakumbhako nāsāgraoṅkāramamṛtaṃ brahmetyāpo jyotismayathalaṃ śivam
viṣṇoḥ paraṃ padaṃ ceti prāhurbrahmavido janāḥ
3.2
prāṇāpānayoraikyaṃ kṛtvā dhṛtakumbhakaḥ sthirabhāvanayā śrotranetranāmādarśanadṛḍhabhāvanayā dvikārāṅgulībhiṣaṇmukhīkaraṇena
praṇavadhvaniṃ niśamya manastatra līnaṃ bhavati | tasya na karmalepaḥ | raverudayāstamayayoḥ kila karma
kartavyam | evaṃvidaścidādityasyodayāstamayābhāvātsarvakarmābhāvaḥ | śabdakālalayena divārātryatīto bhūtvā sarvaparipūrṇajñānenonmanyavasthāvaśena
brahmaikyaṃ bhavati | unmanyā amanaskaṃ bhavati
tasya niścintatā dhyānaṃ, sarvakarmanirākaraṇamāvāhanaṃ, niścayajñānamāsanaṃ, unmanībhāvaḥ pādyaṃ, sadāmanaskamarghyaṃ, sadādīptirācamanam, apārāmṛtavṛttisnānaṃ, sarvātmabhāvanā gandhaḥ, dṛksvarūpāvasthānamakṣatāḥ, cidāptiḥ puṣpaṃ, cidagnisvarūpaṃ dhūpaḥ, cidādityasvarūpaṃ dīpaḥ, paripūrṇacandrāmṛtasyaikīkaraṇaṃ
naivedyaṃ, niścalatvaṃ pradakṣiṇa, so'hambhāvo namaskāraḥ, maunaṃ stutiḥ, sarvasantoṣo visarjanamiti, ya
evaṃ veda
3.3
evaṃ triputyāṃ nirastāyāṃ nistaraṅgasamudravanirvātasthitadīpavadacalasampūrṇabhāvābhāvavihīnakaikalyajyotirbhavati
jāgrannidrāntaparijñānena brahmavidbhavati
'suṣuptisamādhyormano layāviśeṣe'pi mahadastyubhayorbhedaḥ, tamasi līnatvānmuktihetutvābhāvācca
samādhau mṛditatamovikārasya tadākārākāritākhaṇḍākāravṛttyātmakasākṣicaitanye prapañcalayassampadyate, prapañcasya manaḥkalpitatvāt tato bhedābhāvāt,
kadācidbahirgate'pi mithyātvabhāvanātū
4 sakṛdvibhātamadānandānubhavaikagocaro brahmavinmadeva bhavati
yasya saṅkalpanāśassyāttasya muktiḥ kare sthitā
tasmādbhāvābhāvau parityajya paramātmadhyānena mukto
bhavati | punaḥpunaḥ sarvāvasthāsu jñānajñeyau dhyānadhyeyau lakṣyālakṣye dṛśyādṛśye cohāpohādi parityajya jīvanmukto bhavet | ya evaṃ veda
3.4
'pañcāvasthāḥ jāgratsvapnasuṣuptiturīyaturīyātītāḥ
'jāgrati pravṛtto jīvaḥ pravṛttimārgāsaktaḥ | pāpaphalanarakādi māstu. śubhakarmaphalasvargaphalamastviti kāṅkṣate
'sa eva svīkṛtavairāgyātkarmaphalajanmamalaṃ saṃsārabandhanamalīmati vimuktyabhimukhanivṛttimārgapravṛtto bhavati
natadākārākāritaparabrahmākāramuktimārgama buildārūḍhaḥ paripakko bhavati | saṅkalpādikaṃ manobandhahetuḥ
tadvimuktaṃ mano mokṣāya bhavati | tadvān cakṣurādibāhyaprapañcoparataḥ vigataprapañcagandhassarvaṃ jagadātmatvena paśyan tyaktāhaṅkāro brahmāhamasmīti cintayannidaṃ sarvaṃ yadayamātmeti bhāvayan kṛtakṛtyo bhavati
3.5
'sarvaparipūrṇaturīyātītabrahmabhūto yogī bhavati
taṃ brahmeti stuvanti | sarvalokastutipātrasarvadeśasañcāraśīlaḥ
paramātmagagane binduṃ nikṣipya śuddhādvaitajāḍyasahajāmanaskayoganidrākhaṇḍānandapadānuvṛttyā jīvanmukto bhavati | tannānandasamudramagnā yogino
bhavanti | tadapekṣayā indrādayassvalpānandāḥ | evaṃ
prāptānandaḥ paramayogī bhavatītyupaniṣat
Linked texts (7)
- Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Maṇḍalabrāhmaṇopaniṣad — Sanskrit
- Maṇḍalopaniṣad — Sanskrit
- Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Maṇḍalabrāhmaṇa of Śuklayajurveda — Sanskrit
- Aṣṭottaraśatopaniṣad — Sanskrit
- Mahāvākyaratnāvalī — Upaniṣadbrahmayogin 1715, Sanskrit