Pramāṇa · Search · About · API

Mantrabrahmana 2

Chāndogyamantrabhāṣya 2

Language
Sanskrit

2.1

yajuridamāgneyam prāyaścittahome viniyuktam | he ‘agne’ ! ‘enase’ enasaḥ asāṅgyayajñakṛtāt pāpāt ‘naḥ’ asmān ‘pāhi’ | enase iti pañcamyarthe caturthī

2.2

vaiśvadevyaṃ yajuḥ | he ‘viśva’ viśve devāḥ | ‘vedase’ vedasaḥ asāṅgayajñajanitapāpasambhū tāyā vedanāyāḥ sakāśāt ‘naḥ’ ‘pāhi’ | viśva iti sāmānyāpekṣāyāmekavacanam | vedase iti “vida vedanākhyānanivāsiṣu” “sarvadhātubhyo'sun” ( u0 4,188 ) | caturthī pūrvavat

2.3

vibhāvasurdevatā | he ‘vibhāvaso’ mayā kriyamāṇaṃ ‘yajñam’ asāṅgamapi ‘pāhi’

2.4

śatakraturdevatā | he ‘śatakrato’ ! ‘savyaṃ’ savo yāgaḥ tatra bhavaṃ phalaṃ ‘pāhi’ | viguṇe'pi yajñe yathoktaphalaprado bhava | savyamiti “bhave chandasi” ( pā0 4,4, 110 ) iti yat

2.5

anuṣṭubiyamāgneyī | he ‘agne’ he ‘vaso’ he ‘ūrjāmpate’ balavatāṃ śreṣṭha, tritayamapyetad vahnisambodhanam | ‘ekayā’ ‘girā’ āśīrvādarūpayā ‘naḥ’ asmān ‘pāhi’ | ‘uta’ prakārabhede ‘dvitīyayā’ tādṛśyā naḥ asmān ‘pāhi’ | tathā ‘tisṛbhiḥ’ | tathā ‘catasṛbhiḥ’ ‘gobhiḥ’

2.6

gāyatrīyam | he ‘agne’ ‘ūrjā’ balena māṃ prati deyatvena abhimatena ‘punaḥ’ ‘nivartasva’ mahyaṃ balaṃ dātuṃ nivartasva iti tātparyyam | ‘punaḥ’ ‘iṣāyuṣā’ icchatīti iṣaḥ “igupadha-jñā prī-kiraḥ kaḥ” (pā0 3,1,135) tasya āyuḥ iṣāyuḥ tena ekapuruṣāparentIdyuṣā deyatvena abhimatena māṃ prati nivartasva mahyam icchave āyurdātuṃ nivartasva iti tātparyyam | tathā ‘punaḥ’ asāṅgayajñakṛtāt ‘aṃhasaḥ’ pāpāt ‘naḥ’ asmān ‘pāhi’
paṅktiriyaṃ prājāpatyā| he ‘prajāpate’ jagatprabho yāni ‘etāni’ ‘viśvā’ viśvāni sarvāṇi tvattaḥ sakāśāt ‘jātāni’ jarāyujāṇḍajodbhijjāni tāni ‘tvat’ ‘anyaḥ’ kaścit ‘na’ ‘paritā’ pālayitā ‘babhūva’| yataḥ evambhūto bhavān ataḥ vayaṃ ‘yatkāmāḥ’ yadicchavaḥ santaḥ ‘te’ tvadarthaṃ ‘juhumaḥ’ tvāmuddiśya āhutiṃ nyasyāmaḥ¹ tasya phalaṃ ‘naḥ’ ‘astu’ tvatprasādena| kiñca ‘vayaṃ’ ‘rayīṇāṃ’ dhanānāṃ ‘patayaḥ’ ‘syāma’ bhavema | viśvā iti “śeśchandasi bahulam” (pā0 6,1,70) iti luk, num-pratyayalakṣaṇena dīrghatvam, na-lopaḥ || 9

2.7

he ‘agne’ ‘viśvataḥ pari’ viśvaṃ parityajya ‘ṛjā’ ṛjutvena deyatvena abhimatena saha māṃ prati ‘nivartasva’ mahyaṃ ṛjutāṃ dātuṃ nivartasva iti tātparyyam | tato ‘viśvapasnyā’ deyatvena agnisambandhinyā dhārayā ghṛtadhārayā ‘pinvasva’ prīṇīhi arthāt ātmānameva | ṛjā iti ‘supāṃ suluka’ (pā0 7, ,36) ityādinā tṛtīyaikavacanasya ḍādeśaḥ, ṭilopaḥ | pinvasva iti “piḍi āpyāyane” ityasmād dhātoḥ vyatyayena dvivikaraṇatayā śnaḥ śasya yagādeśaḥ hrasvatvañca | viśvapasnyā iti viśvaṃ psāti bhakṣayati iti “śvan-ukṣan-pūṣan-plīhan-kledansnehan-mūrdhan-majjannaryyaman-viśvapsan parijman-mātariśvan-maghavanniti” (u0 1,160) iti kaninnanto viśvapsan-śabdo'gnivācī tato dhārāyāmarthe “ṛnnebhyo ṅīp” (pā0 4,1,51) iti ṅīp, upadhālopaḥ | viśvataḥ pari iti parivarjane karmapravacanīyasaṃjñakasya yoge “pañcamya-
pāṅ paribhiḥ” (pā0 2,3,10) iti pañcamī, pañcamyāstasil, “kupvoḥ ≍ka ≍pau ca” (pā0 8,3,37) ityupadhmānīyaḥ

2.8

anuṣṭubiyamāgneyī| śrutvā yatra yat niyuktaṃ tat ājñātam| anyat anājñātam| asya ‘yajñasya’ ‘yat’ ‘ājñātaṃ’ yacca ‘anājñātaṃ’ ‘mithu’ anyonyam atra niyuktam anyatra anyatra niyuktam atra ‘kriyate’ ‘tat’ ‘asya’ yajñasya he ‘agne’ tvaṃ ‘kalpaya’ samarthaya yathāyogaṃ prāpaya | ‘hi’ yasmāt ‘tvaṃ ‘yathāyathaṃ’ yathāsvaṃ ‘vettha’ jānāsi

2.10

‘savitā’ ādityaḥ ‘āyāti’ āgacchati | ‘devaḥ’ dānādiguṇayuktaḥ | kena ? ‘rathena’ | kimbhūtena ? ‘hiraṇyayena’ suvarṇamayena | kiṃ kurvan ? ‘bhuvanāni paśyan’ bhuvanavartino manuṣyān prakāśāprakāśapāpakartṝn sākṣivannirīkṣamāṇaḥ | tathā ‘niveśayan’ sveṣu sveṣu vyāpāreṣu samāveśayan | kam ? ‘amṛtaṃ martyañca’ devān manuṣyāṃśca | sūryodaye manuṣyāḥ sveṣu karmasu vartamānā devān prīṇayanti, prītāśca devā vṛṣṭyādinā manuṣyānāpyāyayanti, tena devamanuṣyāṇāṃ parasparopasaṃśleṣaḥ | kimbhūtaḥ savitā ? ‘rajasā’ rātrikālena tacca ‘kṛṣṇena’ malinena ‘āvartamānaḥ’ anudinaṃ parāvartamānaḥ | prāyeṇa rātrikālasya rāgajanakatvāt rajastvam, puṇyakarmaṇāmavarodhācca kṛṣṇatvam | ayamarthaḥ—yaḥ savitā deva-manuṣyavyāpāraṃ vyavasthāpakaḥ, yaśca karmabhūmivartināṃ pāpa-puṇyasākṣī pratyahaṃ samāyāti, tasmai vayamarcanāṃ kurmaḥ | āvartamānaḥ, āyāti, iti vyavahitopasargasambandhaḥ | hiraṇyayena iti “ṛtvyavāstvya”tyādinā (pā0 6,4,175) hiraṇyayaśabdaḥ chandasi nipātitaḥ

2.11

he ‘soma’ ‘vṛṣṇyaṃ’¹ vṛṣṭibhavaṃ jalaṃ² ‘te’ tava ‘sametu’ saṅgacchatāṃ tvat-
sānnidhyaṃ yātu | atastvaṃ ‘viśvataḥ’ viśvam ‘āpyāyasva’ | ata eva ‘vājasya’ artha ‘saṅgathe’ saṅgame ‘bhavā’ bhava | “vṛṣṭerannam” iti smṛteḥ | candrastutireṣā | āpyāyasva ityantarbhāvitaṇyarthaḥ sakarmakaḥ | viśvata ityādyāditvena dvitīyāntāttasiḥ | vṛṣṇyamiti vṛṣṇo vāsavāṅgatvoti “bhavecchandasi” (pā0 4,4,110) iti yat, chāndasa upadhālopa̍ḥ | bhavā iti “dvyaco'tastiṅaḥ” (pā0 6,3,135) iti dīrghaḥ | saṅgathaśabdaḥ saṅgamavācī

2.12

‘ayaṃ’ bhaumaḥ ‘agniḥ mūrdhā’ atyantatejorūpatayā nitāntalohitatvādaṅgeḥ pradhānabhūta iva | tathā ‘divaḥ’ ākāśasya ‘kakut’ cihnaṃ bhūṣaṇamityarthaḥ | vṛṣṭikartṛtvāt ‘apāṃ’ jalānāṃ ‘patiḥ’ ata eva ‘pṛthivyāḥ’ ‘retāṃsi’ bījāni ‘jinvati’ prīṇāti saphalīkarotītyarthaḥ | agniriti “supāṃ sulukū” (pā0 7,1,36) ityādinā ṅasaḥ suḥ | “jivi prīṇanārthaḥ” ityasya numi śapi tipi jinvatīti rūpam

2.13

he ‘agne’ ! ‘jātavedaḥ’ smārtta-śrautāgnisambodhanam | ‘tvam’ ‘uṣarbudhaḥ’ asi uṣasi budhyase prātarāhutigrahaṇāya jāgarṣi, ata eva tvaṃ budharūpo'si, so'pi uṣasi budhyate, ādityānugatatvāt tasya | etena budharūpitvaṃ vahnerdarśitam | evañca ‘devān’ pradhānakarmabhūtān ‘adyāḥ’ ²adyān prātarāhutau prayujyamānān bhakṣyagaṇān ‘āvaha’ prāpaya | kimbhūtastvaṃ budhyasva ? ‘rādhaḥ’ ārādhanīyaḥ, ‘amartyaḥ’ devasvarūpaḥ |
kimartham āvaha ? ‘vivasvat’ vivasvate sūryārtham | “agnau prāstāhutiḥ samyagādityamupatiṣṭhate” iti smaraṇāt| vahninā sūryārtham ūr̤hām āhutiṃ devā adanti | kimbhūtāya vivasvata ? ‘uṣasaḥ’ upasi ‘citraṃ’ rūpam ‘ādāśuṣe’ upāttavate | vivasvaditi subluk | uṣasaḥ iti “caturthyarthe bahulaṃ chandasi” (pā0 1,3,66) iti bahulavacanāt saptamyarthe ṣaṣṭhī | rādhaḥ iti karmaṇi ghañ | ādāśuṣe iti “dāśva dāne” āṅpūrvaḥ, liṭaḥ kvasuḥ, “dāśvān sāhvān mīḍhvāṃśca” (pā 6,1,12) iti advitvam aniṭtvañca, caturthyekavacane “vasoḥ samprasāraṇam” (pā0 6,4, 131), “śāsivasighasīnāñca” (pā0 8,3,60) iti ṣatvam | vahā iti “chandasi pare'pi” (pā0 1,4,81) ityāṅaḥ paraprayogaḥ | adyā iti “kṛtyalyuṭo bahulam” (pā0 3,3,113) iti ṇyadviṣaye yat, vyatyayena śaso jas¹ | devā iti “doṣorṇuṭi samānapāde” (pā0 8,3,6) iti rutvam, “āto'ṭi nityam” (pā0 8,3,3) ityanunāsikaḥ, rephasya yatvaṃ yalopaśca² | uṣarbudha iti pṛṣodarāditvāt sakārasya rephaḥ | budhasvarūpitvamagneḥ prakaṭayanto budharcanaṃ yujyate ṛgdvayam

2.14

he ‘bṛhaspate’ ! tvaṃ ‘rathena’ ‘paridīyāḥ’ paryeṭa ! ‘amitrāt’ śatrūn ‘apabādhamānaḥ’ | kimbhūtastvam ? ‘rakṣohā’ rākṣasahantā| tathā ‘prabhañjatāṃ’ vimarddaṃ kurvatāṃ daityānāṃ ‘senāḥ’ sainyāni⁵ ‘yudhā’ yuddhena
‘pramṛṇo’ prakṣipa¹ | tathā ‘jayan’ san² ‘asmākaṃ’ ‘rathānām’ ‘avitā’ ‘edhi’ pālako bhava iti devaiḥ stūyate | paridoyāḥ iti “doṅ kṣaye” paripū‌rvvaḥ, āśiṣi liṅ, vyatyayena parasmaipadam, sip, yāsuṭ | amitravām̐ iti pūrvavat rutvādi | pramṛṇo iti “ḍumikṣa prakṣepaṇe” suḥ, “vā chandasi” (pā0 3,4,88) iti heḥ apittvasya vikalpitatvāt ḍittvābhāve sati guṇaḥ, ikārasya varṇavyatyayena ṛkāraḥ³

2.15

he ‘ahanī’ ! yuvāṃ ‘śukraṃ yajatam’ śukrārcanaṃ prati adhikaraṇabhāvam upāgacchatam | tayoraṅgormadhye he ‘svadhāvan’ | ‘te’ tava ahaḥ ‘anyat’ tvadarcanaprayuktatvāt | tathā he ‘pūṣan !’ ‘te’ tava ahaḥ ‘anyat’ bhavadārādhanaprayuktatvāt | ayaṃ bhāvaḥ—yasmin ahani svadhāvā arcyate na tatra pūṣā, yatra ca pūṣā na tatra svadhāvā ; śukraḥ punarubhayatrāpi arcyate, ekasmin ahani svadhātrā saha, aparasmin ahani pūṣṇā saha, ataeva he ‘ahanī’ ‘viṣurūpe’¹ nānārūpadhāriṇau | tena dinadvayasādhye yāge ahnoḥ sambodhanapūrvaka ādeśo'yam | tathā he ‘svadhāvan’ ! svadhayā śrāddhakarmopalakṣyate, sā yasyāsti sa sambodhyate he svadhāvan ! śrāddhadeva ! sūrya ! tvaṃ ‘dyauriva asi’ ākāśa iva vyāpako bhavasi | tathā ‘hi’ yasmāt ‘viśvāḥ’ ‘māyāḥ’ ‘avasi’— āvidyakatvāt saṃsārasya māyārūpatvam—jagadrūpā māyāḥ gopāyasi | “ādityājjāyate vṛṣṭirvṛṣṭerannaṃ tataḥ prajāḥ” iti smṛteḥ sūrya eva
jagataḥ pālayitā | tathā he ‘pūṣan’ ! ‘iha’ yajñe ‘bhadrā’ śubhapradā ‘rātiḥ’ āśīrvādarūpaṃ te tava dānam astu | sūryya-pūṣa-śukrāṇām anukīrtanāt śukrārcane'pi upayuktā ṛgiyam | svadhāvan iti “chandasīvanipau ca vaktavyau” (vā0—pā0 5,2,122) iti matvarthe vanip

2.16

āpaḥ ‘naḥ’ asmākaṃ ‘śaṃ’ kalyāṇyo ‘bhavantu’ | kimbhūtāḥ ? ‘devīḥ’ devyaḥ stutyādiviṣayāḥ | kimartham ? ‘abhiṣṭaye’ upacayārtham, ‘pītaye’ pānāya ca | kiñca ‘naḥ’ asmān ‘abhisravantu’ | kimartham ? ‘śaṃyoḥ’ kalyāṇayogāya | āpaḥ asmākam upacayāya pānāya kalyāṇasaṃyogāya ca bhavantu ityāśaṃsāvākyārthaḥ| śaniranena pūrvaṃ grahatve'bhiṣikta iti tanmantro'yam | devīḥ iti “vā chandasi” (pā0 6, 1,106) iti pūrvasavarṇaḥ | abhiṣṭaye iti “ṣyai styai śabda-saṅghātayoḥ” abhipūrvaḥ, kvip, “styaḥ prapūrvasya” (pā0 6,1,23) iti yogavibhāgāt samprasāraṇam, tādarthye caturthī | śaṃyoḥ iti śaṃśabdāt “kaṃśaṃbhyām” (pā0 5,2,138) ityādinā yus, caturthyarthe ṣaṣṭhī
ityādi pūrvaṃ ( 1,16) vyākhyātam

2.17

‘citre’ cayanakarmaṇi prayojakaḥ indraḥ ‘kayā ūtī’ ūtyā kena tarpaṇena ‘naḥ’ asmākaṃ ‘sadāvṛdhaḥ’ sarvadā vṛddhikāro ‘ābhuvat’ bhūyāt ? ‘kayā’ ca ‘āvṛtā’ kriyayā citreṇa ‘sakhā’ mitram ābhuvat bhūyāt ? kimbhūtayā āvṛtā ? ‘śaciṣṭhayā’, śacīti karmaṇo nāma, iṣṭhan, sātiśayakarmavatyā | kena tarpaṇena kayā vā kriyāparipāṭyā indraḥ asmākaṃ vṛddhikāro sakhā ca bhūyāt iti praśno vākyārthaḥ | tvayā kathite vayaṃ tat anutiṣṭhāmaḥ | pūrvam anena rāhurabhiṣiktaḥ iti tatpriyo'pyayaṃ mantraḥ | ūto iti “ūti-yūti-jūti” (pā0 3,3,67) ityādinā ktin, tṛtīyekavacanam, “supāṃ suluka” (pā0 7,1,36) ityādinā pūrvasavarṇaḥ | ābhuvat iti āśaṃsāyāṃ liṅarthe leṭ, “leṭo'ḍāṭau” (pā0 3,4,84) iti aṭi dhātoruvaṅ, “itaśca” (pā0 3,4,17) ityādinā ikāra lopaḥ| vṛdhaḥ iti “igupadhajñāprīkiraḥ kaḥ” (pā0 3,1,135)

2.18

he ‘keto’ ! dhvajarūpa ! tvaṃ ‘samajāyathāḥ’ sañjāto bhava| kairjanyamānaḥ ? ‘uṣadbhiḥ’ vasadbhiḥ gṛhasthairityarthaḥ | kiṃ kurvan ? ‘maryāḥ’ martyebhyaḥ ‘ketu’ jñānaṃ ‘kṛṇvan’ kurvan | na kevalaṃ jñānam, api tu ‘peśaḥ’ kurvan, peśaḥśabdena suvarṇaṃ saundaryaṃ vā abhidhīyate, tathā ca śārīrabrāhmaṇam—“peśaskārī peśaso mātrāmupādāya” ityādi | kimbhūtebhyo manuṣyebhyaḥ ? ‘aketave’ ajñānebhyaḥ, tathā ‘apeśase’ nirdhanebhyaḥ kurūpebhyo vā | ketum iti “kita jñāne” ityasya rūpam | apeśase iti vyatyayena bahuvacanasyaikavacanam | maryāḥ iti “nityaṃkro” di॰(pā0 3,1,123) sūtreṇa nipātitaḥ, vyatyayena caturthyāḥ sthāne prathamā | uṣadbhiḥ iti vyatyayena samprasāraṇam | samajāyathāḥ iti vyavahitopasargasambandhaḥ

2.22

abhyarthitā adityādayaḥ pūrvvam ; samprati tadevānūdyate | he ‘adite’ ! tvaṃ yasmāt ‘anvamaṃsthāḥ’ tasmāt mama idaṃ karma sāṅgaphaladāyi bhavatu iti | tathā he ‘anumate’ ! he ‘sarasvati !’ 20—22

2.23

yajuridaṃ darbhatṛṇābhyañjane viniyuktam | vayo devatā | he ‘vayaḥ’ ! pakṣiṇaḥ ! idaṃ darbhatṛṇam ‘aktaṃ’ ghṛtena abhyaktaṃ 1 ‘rihāṇāḥ’ āsvādayantaḥ ‘vyantu’ khādantu2 | rihāṇāḥ iti “liha āsvādane” varṇavyatyayena lakārasya rephaḥ3 | vyantu iti “vo gatiprajanakāntyasanakhādaneṣu” loṭ, jhiḥ, “bahulaṃ chandasi” (pā0 2,4,73) iti śapo luk

2.24

anuṣṭubiyaṃ rudradevatā darbhajūṭikāhome viniyuktā | ‘yaḥ’ ‘paśūnāṃ’ gavādīnām ‘adhipatiḥ’ svāmī, ‘rudraḥ’ pareṣāṃ rodayitā, ‘tanticaraḥ’ antarīkṣasthānagaḥ, ‘vṛṣā’ varṣayitā parjanyarūpaḥ | adhunā sa eva pratyakṣīkṛtya4 ucyate—he rudra ! sa tvaṃ ‘paśūn’ gavāśvādīn ‘asmākaṃ’ sambandhino ‘mā hiṃsīḥ’ | ‘etat’ ‘hutaṃ’ ‘tava’ ‘astu’, prītaye iti śeṣaḥ

2.25

virāḍiyamaindrī yaśaskāmasya yajanoyaprayoge viniyuktā¹| 'pūrṇahomaṃ' pūrṇasruveṇa agnau havyatyāgam ahaṃ hotā 'juhomi' niṣpādayāmi| kimartham ? 'yaśase' kīrtyartham| mantreṇaivāsya stutimāha²'yaḥ' kaścit 'asmai' 'yaśase' 'juhoti', 'varam' abhimataphalam 'asmai' hotre² yaśaḥ kartṛ dadāti| yasmādevam, ataḥ ahaṃ 'varaṃ' 'vṛṇe' ahaṃ prārthaye| he yaśaḥ! tvayā 'yaśasā' ahaṃ 'loke' 'bhāmi' tejasvī bhavāmi ityarthaḥ³

2.26

ityuktārtho⁵ grahahome (2, 17)
gāyatrāstisraḥ [triṣṭubhakā] indradevatyāḥ śāntikarmaṇi viniyuktāḥ mahāvāmadevadṛṣṭāḥ | he ‘indra’ ! ‘kaḥ’ rasaḥ ‘tvā’ tvāṃ ‘matsat’ mattaṃ karoti | kasya rasaḥ ? ‘andhasaḥ’ andhasya somasya iti yāvat | kimbhūto rasaḥ ? ‘satyaḥ’ somayāge kriyamāṇe avaśyambhāvī | punaḥ kimbhūtaḥ ? ‘madānāṃ’ surādīnāṃ madhye ‘maṃhiṣṭhaḥ’ atiśayena madajanakaḥ | yena madena mattaḥ tvaṃ ‘vasu’ vasūni dhanāni ‘āruje’ bhañjayasi | kimbhūtāni dhanāni ? ‘dṛr̤hā cit’ dṛr̤hānyapi suvarṇaprabhṛtīni dhanāni yāgakartṛbhyo dātuṃ bhañjayasi | tvayā kathite vayaṃ tat anatiṣṭhāmaḥ | maṃhiṣṭhaḥ iti “maṃhi vṛddhau” tṛjantāt “tuśchandasi” (pā0 5,3,56) iti iṣṭhan “turiṣṭhemeyaḥsu” (pā0 6,4,154) iti tṛco lopaḥ | matsat iti “madī harṣe” ṇyantāt leṭ, tip, “sibbahulaṃ leṭi” (pā0 3,1, 34) iti sip, ṇilopaḥ | dṛr̤hā iti “śeśchandasi bahulam” (pā0 6,1,70) iti śasaḥ śelopaḥ | āruje iti ‘tiṅāṃ tiṅo bhavanti’ iti sip-sthāne uttamaikavacanamiṭ | vasu iti “supāṃ suluka”— (pā0 7,1,36) iti śaso luk || 27 he indra ! ‘naḥ’ asmākaṃ, tathā ‘sakhīnāṃ’ mitrāṇāṃ, tathā ‘jaritṛṇām, ‘avitā’ pālayitā ‘bhavasi’ bhava | ‘abhī’ ‘ābhimukhyena’, tathā ‘su’ suṣṭhu yathā syāt | kimbhūtaḥ san ? ‘śataṃ’ svayaṃ śatadhā bhūtvā ityarthaḥ | kimartham avitā bhava ? ‘ūtaye’ bahuprakārarakṣaṇāya |
'naḥ' asmabhyam 'indraḥ' 'svasti' śāntiṃ 'dadhātu' | kimbhūtaḥ ? 'vṛddhaśravāḥ' vṛddhavākyakārī | tathā 'pūṣā', 'viśvavedāḥ' sarvajñaḥ, tathā 'tārkṣyaḥ', 'ariṣṭanemiḥ' avyāhatagatiprasaraḥ, tathā 'bṛhaspatiḥ' | svasti naḥ dadhātu | “etāścatasro gātavyā vā” iti gṛhyam
iti chāndogyamantrabhāṣye dvitīyaṃ khaṇḍam |

2.28

'abhā ṣu ṇi' iti “ikaḥ suji” (pā0 6,3,134) iti dīrghaḥ, “suñaḥ” (pā0 8,3,107) iti ṣatvaṃ, “nasa chātasyoruṣubhyaḥ” (pā0 8,4,27) iti ṇatvam | jaritṝṇām iti dhātūnāmanekārthatvāt joṣeḥ stutirarthaḥ | bhavāti iti leṭ āṭ

Other recensions (1)

Linked texts (2)