Rigvedabrahmana 1
Ṛgvedabrāhmaṇa 1
- Language
- Sanskrit
1.1
asminvai loka ubhaye devamanuṣyā āsuste devāḥ svargaṃ lokaṃ
yanto 'gnimūcustvaṃ no 'sya lokasyādhyakṣa edhīti tānagniruvācātha yaddbo
'haṃ ghorasaṃsparśatamo 'syanapacāyitāro manuṣyāḥ kathaṃ vastaddbhaviṣyati
yanmanuṣyeṣviti te devā ūcustasya vai te vayaṃ ghorāstanūrvinidhāsyāmo
'tha yaiva te śivā śagmyā yajñiyā tanūstayeha manuṣyebhyo bhaviṣyasīti
tasyāpsu pavamānāmadadhurvāyau pāvakāmāditye śucimatha yaivāsya śivā
śagmyā yajñiyā tanūrāsīttayeha manuṣyebhyo 'tapadetā vā agnestanūstadyadetā devatā yajatyagniḥ sāṅgaḥ satanūḥ prīto bhavati tā vai tisro
bhavanti trayo vā ime lokā imāneva tallokānāmāpnoti paurṇamāsaṃ
prathamāyai tantraṃ bhavatyāmāvāsyaṃ dvitīyāyai tena hāsya darśapūrṇamāsāvanvārabdhau bhavata īlitavatyau havyavāḍūtyau prathamāyai saṃyājye tatsaṃyājẏārūpaṃ dvyagnī dvitīyāyai dvau hyagnī yajati saptadaśasāmidhenīkā tṛtīyā saptadaśasāmidhenīkā vā iṣṭipaśubandhāstadiṣṭipaśubandhānāpnoti
sadvantāvājyabhāgau bhavato 'sānīti vā agnī'nādhatte syāmiti kāmayate sa yadiha vā api straiṣā vīra iva sannagnīnādhatte kṣipra eva
saṃbhavati kṣipre bhogyatāmaśnute yaḥ sadvantau kurute virājau saṃyājye śrīrvirāḍannādyaṃ śriyo virājo 'nnādyasyopāptyai tā vai gāyatryo bhavanti
gāyatro vā agnirġāyatacchandāḥ svenaiva tacchandasāgnīnādhatte tā vā
upāṃśu bhavanti retaḥsiktirvā agnyādheyamupāṃśu vai retaḥ sicyate 'bhirūpā bhavanti yadyajñe 'bhirūpaṃ tatsamṛddhaṃ yajñasyaiva samṛddhai dvādaśa dadyāddvādaśa vai māsāḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsarasyaivāptyā aśvaṃ trayodaśaṃ dadāti
yastrayodaśo māsastasyāptyai
1.2
devāmurā vā eṣu¹ lokeṣu saṃyattā āsaṃstebhyo 'gnirapākrāmatsa
ṛtūṃnprāviśatte devā hatvāsurānvijityāgnimanvaicchaṃstaṃ yamaśca varuṇaścānvapaśyatāṃ tamupāmantrayanta tamajñapayaṃstasmai varamadaduḥ sa haitaṃ varaṃ vavre
prayājānme anuyājāṃśca kevalānghṛtaṃ cāpāṃ puruṣaṃ cauṣadhīnāmiti tasmādāṅgirāgneyāḥ prayājānuyājā āgneyamājyamiti tato vai devā abhavanparāsurā bhavatyātmanā parāsya dveṣyo ya evaṃ veda
1.3
tadāhuḥ kasminnṛtau punarādadhīteti varṣāsviti haika āhurvarṣāsu
vai sarve kāmāḥ sarveṣāmeva kāmānāmāptyai madhyāvarṣe punarvasū nakṣatramudīkṣya
punarādadhīta punarmā vasu vittamupanamatvityatho punaḥkāmasyopāptyai tadvai
na tasminkāle pūrvapakṣe punarvasubhyāṃ saṃpadyate yaivaiṣāṣāḍhyā upariṣṭādamāvāsyā bhavati tasyāṃ punarādadhīta sā punarvasubhyāṃ saṃpadyata upāpto
'māvāsyāyāṃ kāmo bhavatyupāpto varṣāsūpāntaḥ punarvasvostasmāttasyāṃ punarādadhīta pañcakapālaḥ puroḍāśo bhavati pañcapadā paṅktiḥ pāṅkto vai
yajño yajñasyaivāptyai
1.4
vibhaktibhiḥ prayājānuyājānyajatyṛtavo vai prayājānuyājā ṛtubhya
enaṃ tatsamāharatyagna āyāhi vītaye 'gniṃ dūtaṃ vṛṇīmahe 'gnināgniḥ
samidhyate 'gnirbṛtrāṇi jaṅghanadagne stomaṃ manāmahe 'gnā yo martyo duva
ityetāsāmṛcāṃ pratīkāni vibhaktayastā vai ṣaḍ bhavanti ṣaḍvā ṛtava
ṛtubhya evainaṃ tatpunaḥ samāharatīti yathāyathamuktamau prayājānuyājau
tathā hāsya prayājānuyājebhyo 'nitaṃ bhavati vārtraghnaḥ pūrva ājyabhāgaḥ
pāpmana eva vadhāyātho hāsya paurṇamāsāttantrādanitaṃ bhavatyagniṃ stomena
bodhayetyagnaye buddhimate pūrvaṃ kuryāditi haika āhuḥ svapitīva vā etasyāgniyoṃ 'gnimudvāsayate tadevainaṃ tatpunaḥ prabodhayatīti vārtraghnastveva
sthito 'gna āyūm̐ṣi pavasa ityuttarasya puronuvākyā pavasa iti tatsaumyaṃ
rūpaṃ kevalāgneyo hi yajñakratustadyatpavamānasya kīrtayati tathā hāsya
saumyādājyabhāgādanitaṃ bhavati padapaṅktayo yājyānuvākyāḥ pañcapadā
paṅktiḥ pāṅkto vai yajño yajñasyaivāptyai
1.5
vyatiṣaktā bhavanti vyatiṣaktā iva vā ime prāṇā ātmānaṃ bhuñjantīti sā sarvaiva sasāmidhenīkopāṃśu bhavatyā pūrvābhyāmanuyājābhyāmājyato vibhaktayo 'nuprotā bhavantyatho sarve vai kāmā vibhaktiṣu tasmādupāṃśu bhavanti sarveṣāmeva kāmānāmāptyā uccaistvevottamanānuyājena
yajatyuccaiḥ sūktavākaśaṃyorvākāvāha tadyathāvidmityāvirnaṣṭaṃ kuryādevaṃ tadāviṣkāmānkarotyāpamiti cayamu haika upāṃśu kurvanti vibhaktīruttaramājyabhāgaṃ havirityetāvadyāgantu bhavatīti sā vā upāṃśu niruktā
bhavati dvayaṃ vā agne rūpaṃ niruktaṃ cāniruktaṃ ca tadevāṃsya tenāpnoti
sarvāgneyaṃ haike kurvanti na tathā kuryāttasyai punarutyūto jaratsaṃvāyaḥ
punaḥsaṃskṛtaḥ kadrayo 'naḍvāhiraṇyaṃ vā dakṣiṇā punaḥkarma hyetadādityā
dvitīyā pratiṣṭhā vā aditiḥ pratiṣṭhityai eva pratiṣṭhityai eva
Linked texts (3)
- Kauṣītakibrāhmaṇa — Kauṣītaki, Sanskrit
- Ṛgvedaśāṅkhāyanīyabrāhmaṇa — Sanskrit
- Śrautakośa — Sanskrit