Rigvedabrahmana 25
Ṛgvedabrāhmaṇa 25
- Language
- Sanskrit
25.1
iti trayoviṃśo 'dhyāyaḥ samāptaḥ
abhijidabhijitā vai devā abhyajayannimāṃstrīṃllokāṃstasmātsa cyāvṛttaturadayo bhavati viśvajitājayannimāścatasro diśastasmātsa caturāvṛttyudayo bhavatyabhijidabhijitā vai devā abhyajayaṃstadu hānvivaiva² sasañjaya
yadajitaṃ paryaśiṣyata tadviśvajitājayanviśvamajaiṣmeti vāva³ viśvajittau
vā etāvindrāgnī eva yadabhijidviśvajitāvagnirevābhijiragnirhīdaṃ sarvamabhyajayadindro viśvajidindro hīdaṃ sarvaṃ viśvamajayatsa vā abhijitubhayasāmā sarvastomo bhavati tasmādubhayāni sūktāni śasyante bārhatarāthaṃtarāṇi tasya pra vo devāyānaye yadviāhiṣṭhaṃ tadamaya ityete ubhe
tadājyaṃ pra va iti tadrāthaṃtaraṃ rūpaṃ bṛhadarce vibhāvaso3 iti bṛhadvārhatamubhau mādhucchandasagārtsamadau praugau saṃpravayedvāyavyāṃ purorucaṃ śastvātho ubhe vāyavye tṛce aindravāyavīṃ purorucaṃ śastvātho ubhe¹ aindravāyave
tṛce atha purorucamathobhe tṛce atha purorucamathobhe tṛce evameva saṃpravayennādriyeta mādhucchandasānyeva pūrvāṇi tṛcāni karoti gārtsamadānyuttarāṇi tadu vā āhuḥ kiṃ tadubhau saṃpravayennādriyeta mādhucchandasa
eva prauge sati gārtsamadaṃ vaiśvadevamupariṣṭānmādhucchandasasya vaiśvadevasya
paryāharettadvā atraikaṃ² niruktabārhatam
25.2
viśve devāsa āgata śṛṇutā ma imaṃ havamedaṃ barhirniṣīdateti
barhiriti tadvārhataṃ rūpamatha mādhucchandasaṃ sārasvataṃ tasyaivottamayā paridadhyādityaikāhikaṃ prātaḥsavanaṃ syāditi sā sthitiraikāho vā abhijitpratiṣṭhā vā ekāhaḥ pratiṣṭhityai evā tvā rathaṃ yathotaya iti
marutvatīyasya pratipadidaṃ vaso sutamandha ityanucara eṣa eva nitya ekāhātānastasyoktaṃ brāhmaṇaṃ janiṣṭhā ugraḥ sahase turāyeti gaurivītīyaṃ
pūrvaṃ śastvendra piba tubhyaṃ suto madāyetyetasminbārhate pañcarce nividaṃ
dadhātīndrasya nu vīryāṇi pravocamiti hairaṇyastūpīyaṃ pūrvaṃ śastvā yā
ta ūtiravamā yā parametyetasminbārhate navarce nividaṃ dadhātyevaṃ nu
yadi rathaṃtaraṃ pṛṣṭhaṃ bhavati yadyu bṛhadvārhate pūrve śastvaikāhikayornivido
dadhyādityekasūkte niṣkevalyamarutvatīye syātāmiti sā sthitiḥ pibā
somamabhi yamugra tardastamu ṣṭuhi yo abhibhūtyojā ityubhe abhivatī
tadabhijito rūpamatha nityamevaikāhikaṃ tṛtīyasavanaṃ syāditi sā sthitirekāho vā abhijitpratiṣṭhā vā ekāhaḥ pratiṣṭhityai eva
25.3
svarbhānuhasura ādityaṃ tamasāvidhyattasyātrayastamo 'pajighāṃsanta
etaṃ saptadaśastomaṃ tryahaṃ purastādviṣuvata upāyaṃstasya purastāttamo 'pajaghnustatpurastādasīdatta etameva tryahamupariṣṭādviṣuvata upāyaṃstasya parastāttamo 'pajaghnustadya evaṃ vidvāṃsa etaṃ saptadaśastomaṃ tryahamubhayato viṣuvantamupayantyubhābhyāmeva te lokābhyāṃ yajamānāḥ pāpmānamapaghnate tānvai svarasāmāna ityācakṣata etairha vā atraya ādityaṃ tamaso 'paspṛṇvata tadyadapaspṛṇvata tasmātsvarasāmānastadetadṛcābhyuditam
25.4
yaṃ vai sūryaṃ svarbhānustamasāvidhyadāsuraḥ | atrayastamanvavindanna hyanye
aśaknuvanniti svarasāmāno ha vā etenābhyuktāḥ kadvanti marutvatīyāni
bhavanti kadvanto niṣkevalyeṣu pragāthāḥ ko vai prajāpatiḥ prajāpatiḥ
svarasāmāna ānuṣṭubhāni nividdhāni bhavantyāpo vā anuṣṭubāpaḥ
svarasāmāno 'ṅgirhīdaṃ sarvamanustabdhamubhayato hyamumādityamāpo 'vastāccopariṣṭācca tadetadṛcābhyuditam
25.5
yā rocane parastātsūryasya yāścāvastādupatiṣṭhanta āpa ityā yajairdevaṃ
martya iti prathamasya svarasāmna ājyamāvadrāthaṃtaraṃ bṛhadvayo hi bhānava
iti dvitīyasya bṛhadvārha tamagra ojiṣṭhamābhareti tṛtīyasyāvadrathaṃtaraṃ
mādhucchandasaḥ prathamasya svarasāmnaḥ praugo gārtsamado dvitīyasyauṣṇiha
ātreyastṛtīyasya teṣāmuktaṃ brāhmaṇamanvāyattā marutvatīyānāṃ pratipadanucarā anvāyattā brāhmaṇaspatyāstryaharūpeṇa teṣāmuktaṃ brāhmaṇaṃ kva sya vīraḥ
ko apaśyadindramiti prathamasya svarasāmno marutvatīyaṃ kveti kadvatkayā
śubhā savayasaḥ sanīḍā iti dvitīyasya kayeti kadvadrāyatsāma nabhanyaṃ
yathā veriti tṛtīyasya tā karmāṣatarāstā iti karmeti kadvatko vai
prajāpatiḥ prajāpatiḥ svarasāmāno yajjāyathā apūrvyetyetasmiṃstu haike
bṛhatī tṛtīye stotriye 'nvahaṃ svarākhyānāyātayanti te yadi tathā kuryuuretāveva stotriyānurūpāveṣā dhāyyā kannavyo atasīnāmiti kadvānpragāthastasyoktaṃ brāhmaṇam
25.6
atha rathaṃtarasya yonirryamindra dadhiṣe tvamiti dṛco naikapātitāyai nedasau bṛhatyekākinīva śastāsaditīndra tubhyaminmaghavannabhūmeti vijñātatraiṣṭubhaṃ savanadharaṇaṃ tasyoktaṃ brāhmaṇaṃ yaste sādhiṣṭho 'vasa ityānuṣṭubhaṃ
niṣkevalyamindra kratuṣṭamābharetyāvadrārthaṃtaraṃ kadrū nvasyākṛtamiti kadvānvagāthastasyoktaṃ brāhmaṇam
25.7
atha bṛhatò yoniḥ svaranti tvā sute nara iti dṛco naikapātitāyai nedasau bṛhatyekākinīva śastāsadityadhvaryo vīra pra mahe sutānāmiti vijñātatraiṣṭubhaṃ savanadharaṇaṃ tasyoktaṃ brāhmaṇaṃ gāyanti tvā gāyatriṇa ityānuṣṭubhaṃ niṣkevalyamuddaṃśamiva yemira ityuddhārhatamimā u
tvā puruvaso iti pragāthaḥ pāvakavarṇāḥ kavaṇā iti kadvāṃstasyoktaṃ
brāhmaṇam
25.8
atha rathaṃtarasya yoniratha bṛhato dānā mṛgo na vāraṇa iti
dṛco naikapātitāyai nedasau bṛhatyekākinīva śastāsaditīdaṃ tyatpātramindrapānamiti vijñātatraiṣṭubhaṃ savanadharaṇaṃ tasyoktaṃ brāhmaṇamindraṃ viśvā
avīvṛdhannityānuṣṭubhaṃ niṣkevalyaṃ tvāmabhipraṇonuma ityabhivattadrārthaṃtaraṃ
rūpaṃ tadāhūrnānuṣṭupsu nividaṃ dadhyānamohayati kḷptacchandaso madhyaṃdinamānuṣṭubhāni pūrvāṇi śastvā kāmasyopāptyai traiṣṭubheṣu nividaṃ dadhāti
tathā yathāyathaṃ nividdhīyate sainānyathāyathaṃ dhīyamānā sarveṣu ca lokeṣu sarveṣu ca kāmeṣu yathāyathaṃ dadhātyarvāgrathaṃ viśvavāraṃ ta ugra iti
prathame 'hnāvati rāthaṃtare 'pādita udu ṣyanniścatama iti dvitīya
udvati bārhate saṃ ca tve jagmurgira indra pūrvīriti tṛtīye gatavatyantarūpe yadi svarāṇi pṛṣṭhāni bhavanti bṛhadrathaṃtare eva tarhi sāmagāḥ
pavamāneṣu kurvanti yadyu bṛhadrathaṃtare pṛṣṭhe syātāṃ svarāṇi tveva tarhi
sāmagāḥ pavamāneṣu kurvanti svarāṇi tveva pṛṣṭhāni syuriti ha smāha
kauṣītakiḥ svarasāmāno hyete pṛṣṭhairvai devāḥ svargaṃ lokamaspṛkṣantsvarāṇi
pṛṣṭhāni bhavanti svargasyaiva lokasya spṛtyai
25.9
pṛṣṭhyasya ṣaḍahasya samūḍhasya yāḥ pūrvasya tryahasya vaiśvadevānāṃ pratipadastāḥ pratipado yānyuttarasya tryahasya tṛtīyasavanāni tāni tṛtīyasavanāni sānucarāṇi tadyāni tatra vaiśvadevāni bhavanti tānyuddhṛtyānyāni prājāpatyānyaniruktāni parokṣavaiśvadevānyavadhīyante pra vaḥ pāntaṃ
raghumanyavo 'ndhasaṃ pratnathā pūrvathā viśvathemathā kaditthā nṝṃḥ pātraṃ devayatāmiti pratinābhānediṣṭhastadvai khalu pratyakṣaṃ vaiśvadevānyevāvadhīyerannagnirindro varuṇo mitro aryameti prathame 'hnyaṃ skambhitvīti kadvadbṛhadvānbruve bṛhacchravasaḥ svastaya iti dvitīye jyotiṣkṛta iti kadvaduṣāsānaktā bṛhatī supeśaseti tṛtīye naktoti kadvatko vai prajāpatiḥ prajāpatiḥ svarasāmānaste 'gniṣṭomā vokthyā vā saṃtiṣṭhante 'gniṣṭomā iti
paiṅgyaṃ brahmavarcasino bhavanti ye 'gniṣṭomānupayantyukthyā syuriti ha smāha
kauṣītakiḥ sa vai yajñakratuḥ samṛddho ya ukthyaḥ pañcadaśa hyasya stotrāṇi
bhavanti pañcadaśa śastrāṇi tāni triṃśatstutaśastrāṇi sa virājamabhisaṃpadyate śrīrvirāḍannādyaṃ śriyo virājo 'nnādyasyopāptyai śriyo virājo
'nnādyasyopāptyai
Linked texts (3)
- Kauṣītakibrāhmaṇa — Kauṣītaki, Sanskrit
- Śāṅkhāyanaśrautasūtra — Śāṅkhāyana, Sanskrit
- Ṛgvedaśāṅkhāyanīyabrāhmaṇa — Sanskrit