Pramāṇa · Search · About · API

Rigvedabrahmana 4

Ṛgvedabrāhmaṇa 4

Language
Sanskrit

4.1

iti tṛtīyo 'dhyāyaḥ samāptaḥ
anunirvāpyayā vai devā asurānapāghnata tatho evaitadyajamāno
'nunirvāpyayaiva dviṣato bhrātṛvyānapahate sa vā indrāya vimṛdha ekādaśakapālaṃ puroḍāśaṃ nirvapatīndro vai mṛdhāṃ vihantā sa evāsya mṛdho
vihantyatho āmāvāsyamevaitatpratyāharati yatpaurṇamāsyāmindraṃ yajatyatra
saṃsthitadarśapūrṇamāso yajamāno yadyaparapakṣe bhaṅgaṃ nīyānnāsya yajñavikarṣaḥ
syādatha yadamāvāsyāyāmaditiṃ yajati yajñasyaiva sabhāratāyai sā saṃyājyāto vimṛddhatī bhavati

4.2

athāto 'bhyuditāyā eti ha vā eṣa yajñapathādyasyopavasathe
purastāccandro dṛśyate so 'gnaye dātre 'ṣṭākapālaṃ puroḍāśaṃ nirvapatyagnirvai
dātā sa evāsmai yajñaṃ dadātīndrāya pradātre sāyaṃ dohitaṃ dadhīndro
vai pradātā sa evāsmai yajñaṃ prayacchati viṣṇave śipiviṣṭāya prātardohite payasi caruṃ yajño vai viṣṇuḥ sa evāsmai yajñaṃ dadāti tadyadetā
devatā yajati nedyajñapathādayānīti tisṛdhanvaṃ dakṣiṇā tatsvastyayanasya rūpaṃ

4.3

athāto 'bhyudṛṣṭāyā 1 eti ha vā eṣa yajñapathādyasyopavasathe
paścāccandro dṛśyate so 'gnaye pathikṛte 'ṣṭākapālaṃ puroḍāśaṃ nirvapatyagnirve pathikṛtsa evainaṃ punaryajñapathamapipāthayatī2ndrāya vṛtraghna ekādaśakapālamindro vai vṛtrahā sa evainaṃ punaryajñapathamapipāthayati2 vaiśvānarīyaṃ
dvādaśakapālamasau vai vaiśvānaro yo 'sau tapratyeṣa evainaṃ punaryajñapathamapipāthayati 2 tayadetā devatā yajati nedyajñapathādayānīti daṇḍopānahaṃ dakṣiṇā tadabhayasya rūpaṃ

4.4

athāto dākṣāyaṇayajñasya dākṣāyaṇayajñenaivyanphālgunyāṃ paurṇamāsyāṃ
prayuṅkte mukhaṃ vā etatsaṃvatsarasya yatphālgunī paurṇamāsī tasmāttasyāmadīkṣitāyanāni prayujyante 'tho dakṣo ha vai pārvatiretena yajñeneṣṭvā sarvānkāmānāpa tayaddākṣāyaṇayajñena yajate sarveṣāmeva kāmānāmāptyai nāśūne kāmamāpeti3 somaṃ rājānaṃ candramasaṃ bhakṣayāmīti manasā dhyāyannaśnīyāttadasau vai somo rājā vicakṣaṇaścandramāstametamaparapakṣaṃ devā
abhiṣunvanti tayadaparapakṣaṃ dākṣāyaṇayajñasya vratāni carati devānāmapisomapītho 'sānītyatha yadupavasathe 'gnīṣomīyamekādaśakapālaṃ puroḍāśaṃ
nirvapati ya evāsau somasyopavasathaṃ 'gnīṣomīyastameva tenāpnotyatha
yatprātarāmāvāsyena yajata aindraṃ vai sutyamahastatsutyamaharāpnotyatha yadamāvāsyāyāmupavasatha aindrāgnaṃ dvādaśakapālaṃ puroḍāśaṃ nirvapatyaindrāgnaṃ vai
sāmatastṛtīyasavanaṃ tattṛtīyasavanamāpnotyatha yanmaitrāvaruṇī payasyā maitrāvaruṇī vā anūbandhyā tadanūbandhyāmāpnoti sa eṣa somo haviryajñānupraviṣṭastasmāddīkṣito dīkṣitavrato bhavati

4.5

athāta iḍādadhasyeḍādadhenaivyannetasyāmeva paurṇamāsyāṃ prayuṅkte tasyā
uktaṃ brāhmaṇaṃ sa eṣa paśukāmasyānnādyakāmasya yajñastena paśukāmo
'nnādyakāmo yajeta tatra tathaiva vratāni carati dākṣāyaṇayajñasya hi
samāsaḥ

4.6

athātaḥ sārvaseniyajñasya sārvaseniyajñeneṣyannetasyāmeva paurṇamāsyāṃ
prayuṅkte tasyā uktaṃ brāhmaṇaṃ sa eṣa prajātikāmasya yajñastena prajātikāmo yajeta sayaddhvaryurhavīṃṣi prajanayati tatprajātyai rūpaṃ

4.7

athātaḥ śaunakayajñasya śaunakayajñeneṣyannetasyāmeva paurṇamāsyāṃ prayuṅkte tasyā uktaṃ brāhmaṇaṃ sa eṣa tustūrṣamāṇasya yajñastena tustūrṣamāṇo yajeta sa ya iccheddviṣantaṃ bhrātṛvyaṃ stṛṇvīyyeti so 'nena yajeta
stṛṇute ha

4.8

athāto vasiṣṭhayajñasya vasiṣṭhayajñeneṣyanphālgunyāmamāvāsyāyāṃ prayuṅkte brahma vai paurṇamāsī kṣatramamāvāsyā kṣatramivaiṣa yajñaḥ kṣatreṇa śatrūntsahā iti vasiṣṭho 'kāmayata hataputraḥ prajāyeya prajayā paśubhirabhi
saudāsānbhaveyamiti sa etaṃ yajñakratumapaśyadvasiṣṭhayajñaṃ tamāharattenāyajata
teneṣṭvā prājāyata prajayā paśubhirabhi saudāsānabhavattatho evaitadyajamāno yadvasiṣṭhayajñena yajate prajāyate prajayā paśubhirabhi dviṣato bhrātṛvyānrbhavati

4.9

athātaḥ sākaṃprasthāyyasya sākaṃprasthāyyeneṣyannetasyāmevāmāvāsyāyāṃ
prayuṅkte tasyā uktaṃ brāhmaṇaṃ sa eṣa śraiṣṭhyakāmasya pauruṣakāmasya yajñastena
śraiṣṭhyakāmaḥ pauruṣakāmo yajeta tadyatsākaṃ saṃpratiṣṭhante sākaṃ saṃprayajante
sākaṃ bhakṣayante tasmātsākaṃprasthāyyaḥ

4.10

athāto munyayanasya munyayanenaiṣyannetasyāmeva paurṇamāsyāṃ prayuṅkte
tasyā uktaṃ brāhmaṇaṃ sa eṣa sarvakāmasya yajñastena sarvakāmo yajeta

4.11

athātasturāyaṇasya turāyaṇenaiṣyannetasyāmeva paurṇamāsyāṃ prayuṅkte tasyā uktaṃ brāhmaṇaṃ sa eṣa svargakāmasya yajñastena svargakāmo yajetātha
yatkṛṣṇājinaṃ pratimuñcate brahma vai kṛṣṇājinaṃ brahmaṇaiva tadyajñaṃ samardhayati
tāni vai trīṇi havīṃṣi bhavanti trayo vā ime lokā imāneva
tallokānāpnoti

4.12

athāta āgrayaṇasyāgrayaṇenānnādyakāmo yajeta varṣāsvāgate śyāmākasasye śyāmākānuddhartavā āha sā yā tasminkāle 'māvāsyopasaṃpadyeta tayeṣṭrāyaitayeṣṭyā yajeta yadi paurṇamāsyetayeṣṭvā paurṇamāsena yajeta
yadyu nakṣatramupepset¹ pūrvapakṣe nakṣatramudīkṣya yasminnakṣatre² kāmayeta tasminyajeta tasyai saptadaśa sāmidhenyaḥ saddantāvājyabhāgau virājau saṃyājye
tasyoktaṃ brāhmaṇaṃ saumyaścaruḥ somo vai rājauṣadhīnāṃ tadenaṃ svayā viśā
prīṇātyatha yanmadhuparkaṃ dadātyeṣa hyāraṇyānāṃ rasaḥ

4.13

atha vasanta āgate pakkeṣu veṇuyaveṣu veṇuyavānuddhartavā āha tasyā
etadeva parvettattantrameṣā devataiṣā dakṣiṇetadbrāhmaṇaṃ tāṃ haika āgneyoṃ vā
vāruṇīṃ vā prājāpatyāṃ vā kurvantyetattantrāmevaitadbrāhmaṇam

4.14

atha vrīhisasye vā yavasasye vāgata āgrayaṇīyānuddhartavā āha
tasyā etadeva parvettattantramatha yadaindrāgno dvādaśakapāla indrāgnī vai
devānāṃ mukhaṃ mukhata eva taddevānprīṇātyatha yadvaiśvadevaścarurete vai sarve
devā yadviśve devāḥ sarveṣāmeva devānāṃ prītyā atha yadyāvāpṛthivīya
ekakapālo dyāvāpṛthivī vai sasyasya sādhayitryau pratiṣṭhā pṛthivyo'nāsāma³nuveda tayadetā devatā yajatyetābhirdevatābhiḥ śāntamannamatsyāmītyatha yatprathamajaṃ gāṃ dadāti prathamakarma hyetadyadyetasyai glāyātpaurṇamāsaṃ vāmāvāsyaṃ vā haviḥ kurvīta navānāmubhayasyāptyā api vā
paurṇamāse vāmāvāsye vā havīṃṣyanuvartayeddevatānāmaparihāṇāyāpi vā
yavāgvaiva sāyaṃ prātaragnihotraṃ juhuyānnavānāmubhayasyāptyā api vā sthālīpākameva gārhapatye śrapayitvā navānāmetābhya āgrayaṇadevatābhya āhavanīye juhuyātsviṣṭakṛccaturthībhyo 'muṣyai svāhāmuṣyai svāheti devatānāmaparihāṇāyāpi vā'gnihotrīmeva navānādāyitvā tasyai dugdhena sāyaṃprātaragnihotraṃ juhuyādubhayasyāptyā eta etāvantaḥ pātāsteṣāṃ yena kāmayeta tena yajeta trihavistu sthitā trayo vā ime lokā imāneva
tallokānāpnotīmāneva tallokānāpnoti

Linked texts (4)