Pramāṇa · Search · About · API

Rigvedabrahmana 9

Ṛgvedabrāhmaṇa 9

Language
Sanskrit

9.1

ityaṣṭamo 'dhyāyaḥ samāptaḥ
brahma vā agnistadyadupavasathe 'gniṃ praṇayanti brahma ṇaiva tadyajamānasya
pāpmānamapaghnanti purastādāhavanīyena paścādgārhapatyenottarata āgnīdhrīyeṇa dakṣiṇato mārjālīyena ye 'ntaḥsadasaṃ tairmadhyatastasmādupavasathe prāñcamagniṃ praṇayanti vi dhiṣṇyānharanti yajamānasyaiva pāpmano 'pahtyai
devā vai dīkṣiṣyamāṇā vācamupāsādayanta bahva tvamuccāvacaṃ nigacchasi
satyamayā u vayaṃ damamayā bubhūṣāma iti sā dīkṣāyāmābhaktimaicchata
tāṃ devāstanna nābhajanta sā prāyaṇīye tāmu tanna no eva sā kraye
tāmu tanna no eva sātithye tāmu tanna no eva so vā etadupasado nā canāgacchannirvidyeva tasmādu tatropāṃśu careyuryathaivaivaṃ mithaḥ saṃśṛṇvīrantso vā etadupavasathe 'gnau praṇīyamāna āgacchattāṃ devāstannābhajanta tasmādu tanna prathamata evoccairanubrūyādyathaināmāgatāmanubudhyerannābhaktāṃ yajñe

9.2

pra devaṃ devyā dhiyeti pravantaṃ tṛcaṃ prahriyamāṇāyānvāheḍāyāstvā
pade vayamitīyaṃ vā iḍāsyāṃ hīdaṃ sarvamīṭṭe jātavedo nidhīmahīti
nihitavatārdharcena nidhīyamānamanustautyagne viśvebhiḥ svanīka devaiḥ sīda
hotaḥ sva u loke cikitvānni hotā hotṛṣadane vidāna iti sannavatībhiḥ sannamanustauti tvaṃ dūtastvamu naḥ paraspā iti dūtavatyā paridadhātyabhirūpā anvāha yadyajñe 'bhirūpaṃ tatsamṛddhaṃ yajñasyaiva samṛddhai tā
vā aṣṭānvāhāṣṭākṣarā gāyatrī gāyatro vā agnirgāyatracchandāḥ svenaiva
tacchandasāgniṃ praṇayanti triḥ prathamayā triruttamayā dvādaśa saṃpadyante
dvādaśa vai māsāḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsarasyaivāptyai tāḥ samanūktā aṣṭādaśa
gāyatryaḥ saṃpadyanta āgneyameva cchandobhiryasyaṃ ha kasya ca ṣaṭsamānasya
cchandasastā gāyatrīmabhisaṃpadyante yasya sapta tā uṣṇikaṃ yasyāṣṭau tā
anuṣṭubhaṃ yasya nava tā bṛhatīṃ yasya daśa tāḥ paṅktiṃ yasyaikādaśa tāstriṣṭubhaṃ yasya dvādaśa tā jagatīm

9.3

vākca vai manaśca havirdhāne vāci ca vai manasi cedaṃ sarvaṃ hitaṃ
tadyaddhavirdhāne pravartayanti sarveṣāmeva kāmānāmāptyai dve havirdhāne bhavataśchadistṛtīyamabhinidadhati tairyatkiṃca trividhamadhidaivatamadhyātmaṃ tatsarvamāpnoti pretāṃ yajñasya śaṃbhuveti pravatīṃ pravartyamānābhyāmanvāha dyāvā
naḥ pṛthivī imaṃ tayorihutavatpaya ityāśīrvatī pūrvātho dvidevatyā dvayorhavirdhānayoryāmadhvaryurvartmanyāhutiṃ juhoti tāṃ pūrvayānuvadati yaddhavirdhāne pravartayanti taduttarayā yame iva yatamāne yadaitamityābhirūpayā
havirdhāne anustauti pra vāṃ bharanmānuṣā devayanta iti bahavo hyene
harantyadhi dvayoradadhā ukthyaṃ vaco viśvā rūpāṇi pratimuñcate kaviriti yacchadistṛtīyamabhinidadhati tatpūrvayānuvadati yaddhavirdhāne pariśrayanti taduttarayā

9.4

atho rarāyāmevottarayā te yadā manyetānna neṅgayiṣyantīti
yadainè nabhyasthe kuryu̱rathā vāmupasthamadruheti yadā vai kṣemo 'thopasthaḥ
pari tvā girvaṇo gira iti parivṛtyā paridadhātyābhirūpā anvāha
yadyajñe 'bhirūpaṃ tatsamṛddhaṃ yajñasyaiva samṛddhai tā vā aṣṭau bhavantyetābhirvai
devāḥ sarvā aṣṭīrāpnuvata tatho evaitadyajamāna etābhireva sarvā aṣṭīraśnute triḥ prathamayā triruttamayā dvādaśa saṃpadyante dvādaśa vai māsāḥ
saṃvatsaraḥ saṃvatsarasyaivāptyai yadveva triḥ prathamāṃ triruttamāṃ yajñasyaiva taddharsī' nahyati kṣeme 'visraṃsāya tadu hotāramabhibhāṣante yathā hotarabhayamamattathā kurviti saṃpraiṣitaḥ purarcaḥ prativadanāddakṣiṇasya pādasya
prapadena pratyañcaṃ logamapāsyatyapeto janyaṃ bhayamanyajanyaṃ ca vṛtrahannapa cakrā
avṛtsatetyata u ha cakrāṇāmabhyācārastata u ha tasmā adhvāyābhayaṃ bhavati sa prācaṃ dakṣiṇasya havirdhānasyottaraṃ vartmopaniśśrayetāyaṃ vai loko
dakṣiṇaṃ havirdhānaṃ pratiṣṭhā vā ayaṃ lokaḥ pratiṣṭhāyāmanucchitto 'sānīti yatra tiṣṭhannatidadhyāttata iti veti veyādvastata iti veti
veyādyastaṃ tatra brūyācchoṣyata iti tathā ha syātparidhāya dakṣiṇaṃ bāhumanvāvṛtya vāca̍yamo yathetaṃ¹ pratyetya yatra tiṣṭhanprathamāmanvavocattatsthitvātra cāgnipraharaṇe cātha yathāvasathamabhyupeyāt

9.5

brahma vā agniḥ kṣatraṃ somastadyadupavasathe 'gnīṣomau praṇayanti brahmakṣatrābhyāmeva tadyajamānasya pāpmānamapaghnanti tadu vā āṅgurāsīna eva
hotaitāṃ prathamāmanubrūyātsarvāṇi ha vai bhūtāni somaṃ rājānaṃ praṇīyamānamanu pracyavante tadyadāsīno hotaitāmṛcamanvāha tat² sarvāṇi bhūtāni
yathāyathaṃ³ niyacchatīti⁴ sāvīrhi deva prathamāya pitra iti sāvitrīṃ
prathamāmanvāha savitṛprasūtatāyai savitṛprasūtasya ha vai na kācana riṣṭirbhavatyariṣṭyā uttiṣṭha brahmaṇaspata ityutthāpayati praitu brahmaṇaspatiriti
praṇayati brāhmaṇaspatye abhirūpe anvāha brahma vai brahmaṇaspatirbrahmaṇaiva
tadyajñaṃ samardhayati hotā devo amartya upa tvāgne dive diva iti kevalāmagneyīṃ tṛcāvanvāhāgniṃ hi pūrvaṃ⁵ haranti tau vā itavantau bhavato
hriyamāṇaṃ hyagniṃ stauti sa yatropādhigaccheddūtānāṃ garbhamādadha iti
tadgarbhakāmāyai garbhaṃ dhāyāllabhate ha garbhamathāmnīdhrīye 'gniṃ nidadhati⁶
yada⁷dhvaryurāhutiṃ juhoti tāṃ saṃpratyetāmanubrūyādagne juṣasva pratiharya tadvaca
iti tasyā evaiṣā yājyā juṣasva pratiharyetyabhirūpā

9.6

atha kevalaṃ somaṃ prāñcaṃ haranti tasmātkevalīḥ saumauranvāha somo jigāti gātuviditītavattṛcamanubruvannanusametyathādhvaryurāhavanīye punarāhutiṃ juhoti tāṃ saṃpratyetāmanubrūyādupa priyaṃ panipratamiti tasyā
evaiṣā yājyāhutīvṛdhamityabhirūpātha pūrvayā dvārā rājānaṃ prapādayanti
tasminprapādyamāne tamasya rājā varuṇastamaśvineti vrajaṃ ca viṣṇoḥ sakhivām̐ aporṇuta ityabhirūpāṃ prapādyamānāyānvāhāntasya prāgā aditirbhavvāsīti pravarto prapannāya śyeno na yoniṃ sadanaṃ dhiyā kṛtaṃ gaṇānāṃ tvā gaṇapatiṃ havāmahe 'stabhnādyāmasuro viśvavedā iti saptavatībhiḥ saptamanustautyevā vandasva varuṇaṃ bṛhantamityāśīrvatyā paridadhātyabhirūpā anvāha yadyajñe 'bhirūpaṃ tatsamṛddhaṃ yajñasyaiva samṛddhai tā vai
viṃśatimanvāha tā virājamabhisaṃpadyante vairājaḥ somo 'nnaṃ virāḍannaṃ
somo 'nnena tadannādyaṃ samardhayati triḥ prathamayā triruttamayā caturviṃśatiḥ saṃpadyante caturviṃśatirvai saṃvatsarasyārdhamāsāḥ saṃvatsarasyaivāptyā evaṃ
tu yadi pūrvayā dvārā rājānaṃ prapādayanti yadyu vā aparayā tenaiva
hotānu'samiyādātmā vai yajñasya hotā prāṇaḥ somo netprāṇādātmānamapādadhānītyuttarato dakṣiṇā tiṣṭhanparidadhāti yaśa u vai somo
rājānādyamamṛta eva^2 tadarvāgātmanyaśo dhatte 'rvāgātmanyaśo dhatte

Linked texts (3)