Pramāṇa · Search · About · API

Ṣaḍviṃśa Brāhmaṇa ("26th" book) 28.2

Ṣaḍviṃśabrāhmaṇabhāṣya (Sāyaṇa) 28.2

Language
Sanskrit

28.2

purā devāścāsurāśca parasparam aspardhanta | tatra te devaiḥ saha spardhamānā asurāḥ dānavāḥ ādityam abhilakṣya yoddhum abhidravan | tadānīṃ sa ādityaḥ tebhyo'surebhyaḥ bibhet | atastasya ādityasya hṛdayaṃ kūrmarūpeṇa saṃkucyātiṣṭhat iti |
tataḥ kimityatrāha—
ya evaṃ devāḥ pūrvapakṣe śuklapakṣe dīkṣante somapānāya dīkṣāṃ kurvanti te dīkṣitā devā aparapakṣe kṛṣṇapakṣe somaṃ bhakṣayanti | katham ? tatra somapānaviṣaye imāni vakṣyamāṇāni trīṇi pātrāṇi upadhīyante | teṣāmeva pradarśanam | pṛthivī paridṛśyamānaḥ pṛthivīlokaṃ ekaṃ pātram | antarikṣam antarikṣaloka ekaṃ pātram | dyauḥ dyulokaṃ ekaṃ pātram iti | tatra ādityā ādityākhyā devā divyena dyulokātmakena pātreṇa prathamaṃ tredhā vibhāgenādyavibhāgātmakaṃ pañcakalaṃ, pañca kalā yasya taṃ somaṃ, pañcamīm | atyantasaṃyoge dvitīyā | pratipadamārabhya pañcamīparyantaṃ bhakṣayanti | pratidinam ekaikāṃ kalāṃ pibantītyarthaḥ | tataste dīkṣitā [rudrāḥ] rudrākhyā devā antarikṣeṇa antarikṣalokātmakena pātreṇa dvitīyaṃ pañcakalaṃ somaṃ daśamīṃ ṣaṣṭhīmārabhya daśamīparyantaṃ bhakṣayanti | tataste dīkṣitā vasavo vasvākhyā devāḥ pṛthivyā pātreṇa tṛtīyaṃ tṛtīyabhāgātmakaṃ pañcakalaṃ somaṃ pañcadaśīṃ pañcadaśīparyantaṃ pūrvavad bhakṣayanti | tataścandramasaḥ ṣoḍaśī ekā kalā avaśiṣyate | yataḥ candramāḥ ṣoḍaśakalaḥ | anantaraṃ saḥ avaśiṣṭaikakalaḥ soma oṣadhyādīn praviśati | tathā ca sati indrajyeṣṭhā indrapramukhāḥ somapāśca asomapāśca sarve devāḥ taṃ somam abhilakṣya tādṛśasomavatīṃ rātriṃ vasante | atra dṛṣṭāntaḥ | yathā pitaram ityādi | vṛddhaṃ jarayā pralayaṃ nāśam upagacchamānam upagacchantaṃ vyādhigataṃ rogiṇaṃ pitaraṃ
pitāmahaṃ prapitāmahaṃ vābhilakṣya mariṣyati na veti saṃdihānāḥ putrādayaḥ tāṃ rātriṃ vasanti tadvadityarthaḥ | tat tena sahavāsanimittena amāvāsyāyā amāvāsyātvam | amā saha vasatyasyāmiti vyutpatterityarthaḥ | yasmādevaṃ tasmād eva khalu amāvāsyāyāṃ na kiṃcidapyadhyetavyaṃ bhavati | adhyetavyasya varṇātmakasya vedarāśeragniṣṭomātmakatvāt tatra ca somasyādarśanādityarthaḥ |
athāsya vṛddhiprakāraṃ pratijñāpūrvakaṃ darśayati—

Linked texts (1)