Pramāṇa · Search · About · API

Ṣaḍviṃśa Brāhmaṇa ("26th" book) 4.4

Vedārthaprakāśa 4.4

Language
Sanskrit

4.4

tataḥ sa udgātā dakṣiṇasya dakṣiṇataḥ sthitasya havirdhānasya śakaṭasya uttaraṃ cakram abhyapaśrayamāṇaḥ udaṅṅāsīnaḥ udaṅmukho mantravarjamupaviṣṭo viśvarūpāḥ viśvarūpaśabdavatīḥ yuñje vācaṃ śatapadīṃ (sā. 1829) ityetasyāṃ paṅktau gāyatrīkāraṃ pragāthagānenotpannāstisraḥ stotrīyāḥ gāyati | tathā ca drāhyāyaṇaḥ—pūrveyā dvārā prapadyāntareṇa havirdhāne pūrveṇa cakre udaṅmukha upaviśettūṣṇīm (2. 4. 9. lā. 1. 8 7.) iti | asyārthaḥ—pūrvayā dvārā havirdhānaṃ prapadya antareṇa havirdhāne śakaṭayormadhye pūrveṇa cakre cakrayoḥ purastādudaṅmukhastūṣṇīṃ stotrīyadharmamātram āste | upadeśanaṃ hitvā upaviśediti | viśvarūpāgānavidhirna nityaḥ | kiṃtu, ṣoḍaśigrahavidhivad vaikalpikaḥ | tathā copapāditaṃ drāhyāyaṇena pūrvottarapakṣopanyāsena—viśvarūpāṇāṃ gānaṃ jyotiṣṭome yajamānenoktaṃ pratyācakṣīta | catuṣṭomastoma saṃpadatirekādgrahaśastrābhāvācca | vasatīvaryā grahaḥ prātaranuvākaḥ śastramāsāṃ na ca saṃpatkopo yathānyaiḥ parisāmabhiḥ gāyeti cet brūyāt (2.4.6-7.) iti | asyārthaḥ—yajamānena codito'pi udgātā viśvarūpāṇāṃ gānaṃ
pratyācakṣīta na kuryāt | anyathā catuṣṭomasyāgniṣṭomasya stomānāṃ trivṛtpañcadaśasaptadaśaikaviṃśānāṃ tasya navatiśataṃ stotrīyāḥ (tāṃ. brā. 16. 1. 8) iti brāhmaṇe'bhihitāyāḥ saṃkhyāyāḥ saṃpatteratirekaprasaṅgādviśvarūpāgāne tisraḥ stotrīyā atiricyeran iti | kiṃ ca | gānapakṣe grahaṃ vā gṛhītvā camasaṃ vonnīya stotramupākuryāt (tai. saṃ. 3.1.2.4) iti | stutama(stutameva tad 0?)nuśaṃsati (tāṃ. brā. 4. 9. 13) iti grahaśastrayorāvaśyakatvāt tayoratrābhāvādviśvarūpāgānaṃ na kuryāditi gānaniṣedhaḥ | atha tadupapādanam | vasatīvarya eva grahaḥ | prātaranuvāka eva śastram | āsāmārbhirviśvarūpābhiḥ saṃpannatvādvirodho'pi nāsti | somasya taddevatānāṃ vā stuterabhāvāt | yathānyaiḥ saṃpadvirodho nāsti tadvat | tasmāt, he udgātaḥ tvaṃ viśvarūpā gāyeti yadi yajamāno brūyāt tadā gāyedeva | na hyatra yajamānaniyogaḥ pradhānam, kiṃtu, yathoktagrahaśastraklṛptiḥ | tathā sati yadīcchet tarhi yajamānenānukto'pi gāyediti vivakṣitamarthaḥ | ato vidhipratiṣedhayorubhayorapi sūtrakāreṇa darśitatvāt vaikalpikro'yaṃ vidhirityavagamyate |
viśvarūpāgānaṃ praśaṃsati—

Linked texts (1)