Ṣaḍviṃśa Brāhmaṇa ("26th" book) 4.4
Vedārthaprakāśa 4.4
- Language
- Sanskrit
4.4
tataḥ sa udgātā dakṣiṇasya dakṣiṇataḥ sthitasya havirdhānasya śakaṭasya uttaraṃ cakram abhyapaśrayamāṇaḥ udaṅṅāsīnaḥ udaṅmukho mantravarjamupaviṣṭo viśvarūpāḥ viśvarūpaśabdavatīḥ yuñje vācaṃ śatapadīṃ (sā. 1829) ityetasyāṃ paṅktau gāyatrīkāraṃ pragāthagānenotpannāstisraḥ stotrīyāḥ gāyati | tathā ca drāhyāyaṇaḥ—pūrveyā dvārā prapadyāntareṇa havirdhāne pūrveṇa cakre udaṅmukha upaviśettūṣṇīm (2. 4. 9. lā. 1. 8 7.) iti | asyārthaḥ—pūrvayā dvārā havirdhānaṃ prapadya antareṇa havirdhāne śakaṭayormadhye pūrveṇa cakre cakrayoḥ purastādudaṅmukhastūṣṇīṃ stotrīyadharmamātram āste | upadeśanaṃ hitvā upaviśediti | viśvarūpāgānavidhirna nityaḥ | kiṃtu, ṣoḍaśigrahavidhivad vaikalpikaḥ | tathā copapāditaṃ drāhyāyaṇena pūrvottarapakṣopanyāsena—viśvarūpāṇāṃ gānaṃ jyotiṣṭome yajamānenoktaṃ pratyācakṣīta | catuṣṭomastoma saṃpadatirekādgrahaśastrābhāvācca | vasatīvaryā grahaḥ prātaranuvākaḥ śastramāsāṃ na ca saṃpatkopo yathānyaiḥ parisāmabhiḥ gāyeti cet brūyāt (2.4.6-7.) iti | asyārthaḥ—yajamānena codito'pi udgātā viśvarūpāṇāṃ gānaṃ
pratyācakṣīta na kuryāt | anyathā catuṣṭomasyāgniṣṭomasya stomānāṃ trivṛtpañcadaśasaptadaśaikaviṃśānāṃ tasya navatiśataṃ stotrīyāḥ (tāṃ. brā. 16. 1. 8) iti brāhmaṇe'bhihitāyāḥ saṃkhyāyāḥ saṃpatteratirekaprasaṅgādviśvarūpāgāne tisraḥ stotrīyā atiricyeran iti | kiṃ ca | gānapakṣe grahaṃ vā gṛhītvā camasaṃ vonnīya stotramupākuryāt (tai. saṃ. 3.1.2.4) iti | stutama(stutameva tad 0?)nuśaṃsati (tāṃ. brā. 4. 9. 13) iti grahaśastrayorāvaśyakatvāt tayoratrābhāvādviśvarūpāgānaṃ na kuryāditi gānaniṣedhaḥ | atha tadupapādanam | vasatīvarya eva grahaḥ | prātaranuvāka eva śastram | āsāmārbhirviśvarūpābhiḥ saṃpannatvādvirodho'pi nāsti | somasya taddevatānāṃ vā stuterabhāvāt | yathānyaiḥ saṃpadvirodho nāsti tadvat | tasmāt, he udgātaḥ tvaṃ viśvarūpā gāyeti yadi yajamāno brūyāt tadā gāyedeva | na hyatra yajamānaniyogaḥ pradhānam, kiṃtu, yathoktagrahaśastraklṛptiḥ | tathā sati yadīcchet tarhi yajamānenānukto'pi gāyediti vivakṣitamarthaḥ | ato vidhipratiṣedhayorubhayorapi sūtrakāreṇa darśitatvāt vaikalpikro'yaṃ vidhirityavagamyate |
viśvarūpāgānaṃ praśaṃsati—
Linked texts (1)
- Ṣaḍviṃśabrāhmaṇa — Sanskrit