Shatapatha 14
Śatapatha 14
- Language
- Sanskrit
Contents
- 14.14-2 — 1 part
14.1
7
iti dvitīyaprapāṭhake saptamaṃ brāhmaṇam [3. 3.]
iti śrīsāyaṇācāryaviracite mādhavīye vedārthaprakāśe
mādhyandina śatapathabrāhmaṇabhāṣye
pañcamakāṇḍe tṛtīyādhyāye tṛtīyaṃ brāhmaṇam
atha
tṛtīyaprapāṭhake prathamaṃ brāhmaṇam,
api vā
tṛtīye'dhyāye caturthaṃ brāhmaṇam
hariḥ oṃ
sa vā apaḥ saṃbharati | tadya̱dapaḥ saṃbhrarati vīryaṃ vā 'āpo vīryya̍ me̱vaitadrsa mapāᳪ
saṃbharati
14.2
audumbare pātre † | annaṃ vā 'ūrġadumbara ūrjo
'nnādya̱syāva̱ruddhyai tasmā̱daudumbare pātre
14.3
sa sārasvatīreva prathamā gṛhṇāti | apo
devā madhumatīragṭabhṇannityapo devā rasa̱vatīragṛhṇannitye̱vaitadāhorja̍svatī rāja̱svaścitānā iti rasavatīritye̱vaitadāha yadāhorjasvatīriti rāja̱svaścitānā iti yāḥ prajñātā rājasva ityevaitadāha
yābhirmitrāvaruṇāvabhyaṣiñcannityetābhirhi mitrāvaruṇāvabhyaṣiñcanyābhirindra manayanatyarātāvityetābhirhīndraṃ nāṣṭrā rakṣām̐syanayaṃstābhirabhiṣiñcati
vāgvai sarasvatī vācaivaita metadabhiṣiñcatyetā vā
'ekā āpastā ṇvaitat sambharati
14.4
athādhvaryuḥ | caturgṛhīta mājyaṃ gṛhītvāpo
'bhyavaiti tayā 'ūrmo vyuhyetaḥ paśau vā puruṣe vābhyavaite tau gṛhṇāti
14.5
sa yaḥ prāṅgudahrti | taṃ gṛhṇāti vṛṣā ūrmirasi rāṣṭradā rāṣṭraṃ me dehi svāhā vṛṣā ūrmirasi rāṣṭradā rāṣṭra mamuṣmai dehīti †
14.6
atha yaḥ pratyaṅṅudhrti | taṃ gṛhṇāti ‡ vṛṣaseno'si rāṣṭradā rāṣṭraṃ me dehi svāhā vṛṣaseno
'si rāṣṭradā rāṣṭra mamuṣmai dehīti tābhirabhiṣiñcati vīryyaṃ vā 'etadapā mudahrti paśau vā
puruṣe vāmyavete vīryyeṇaivaina metada̱bhiṣiñcatyetā vā
'ekā āpastā e̱vaitat sambharati
14.7
atha syandamānā gṛhṇāti | aryaita stha rāṣṭradā
rāṣṭraṃ me datta svāhārtheta stha rāṣṭradā rāṣṭra mamuṣmai
datteti tābhirabhiṣiñcati vīryeṇa vā 'etāḥ
syandante tasmādenāḥ syandamānā na kiñcana pratidhārayate vīryyeṇaivaina metada̱bhiṣiñcatyetā vā 'ekā
āpastā evaitat sambharati †
14.8
atha yāḥ syandamānānāṃ pratīpam̐ syandante
tā gṛhṇātyojasvatī stha rāṣṭradā rāṣṭraṃ me datta
svāhāaujasvatī stha rāṣṭradā rāṣṭra mamuṣmai datteti
tābhirabhiṣiñcati vīryeṇa vā 'etāḥ syandamānānāṃ pratīpam̐ syandante vīryyeṇaivaina metada̱bhiṣiñcatyetā vā 'ekā āpastā evaitat sambharati ‡
14.6-2
athāpayatīrgṛhṇāti | āpaḥ parivāhiṇī stha
rāṣṭradā [ rāṣṭraṃ me datta svāhāpaḥ parivāhiṇī stha
rāṣṭradā ] rāṣṭra mamuṣmai datteti tābhirabhiṣiñcatyetasmai vā 'eṣāpacchidyaivaiva punarbhavatyapi ha vā
'pasyānyarāṣṭrī̱yo rāṣṭre bhavatyapyanyarāṣṭrīya mavaharataṃ
tathāsmin bhūmānaṃ dadhāti bhūmnaivaina metadabhiṣiñcatyetā vā 'ekā āpastā evaitat sambharati †
14.10
atha nadīpatiṃ gṛhṇāti | apāṃ patirasi
rāṣṭradā rāṣṭraṃ me dehi svāhāpāṃ patirasi
rāṣṭradā rāṣṭra mamuṣmai dehīti tābhirabhiṣiñcatyapāṃ vā 'eṣa patiryyannadīpatirviśā mevaina metat
patiṃ karotyetā vā 'ekā āpastā evaitat
sambha̍rati ‡
14.11
atha niveṣyaṃ gṛhṇāti | apāṃ garbho 'si
rāṣṭradā rāṣṭraṃ me dehi svāhāpāṃ garbho 'si
rāṣṭradā rāṣṭra mamuṣmai dehīti tābhirabhiṣiñcati
garbhaṃ vā 'etadāpa upaniveṣṭante viśā maivaina
metaḏ garbhaṃ karotyetā vā 'ekā āpastā evaitat sambharati
14.12
atha yaḥ syandamānānāᳵ sthāvaro hrado bhavati | pravyātāpe tā gṛhṇāti sūryatvacasa stha
rāṣṭradā rāṣṭraṃ me datta svāhā sūryyatvacasa stha rāṣṭradā rāṣṭra mamuṣmai datteti tābhi̍irabhiṣiñcati
vvarcasaivain metadabhiṣiñcati sūryyatvacasa mevaina metat
karoti vvaruṇyo vā 'etā āpo bhavanti yāḥ
syandamānānāṃ na syandante vvaruṇasavo vā 'eṣa
yadrājasūyaṃ tasmādetābhirabhiṣiñcatyetā vā 'ekā
āpastā evaitat sambharati †
14.13
atha yā ātapati vvarṣanti | tā gṛhṇāti
sūryyavarcasa stha rāṣṭradā rāṣṭraṃ me datta svāhā
sūryyavarcasa stha rāṣṭradā rāṣṭra mamuṣmai datteti
tābhira̍bhiṣiñcati vvarcasaivain metadabhiṣiñcati
sūryyavarcasa mevaina metat karoti medhyā vā 'etā
āpo bhavanti yā ātapati vvarṣantyaprāptā
hīmāṃ bhavantyathainā gṛhṇāti medhya mevaina
meta̱t karotyetā vā 'ekā āpastā evaitat
sa̱mbharati †
14.14
atha vaiśantīrgṛhṇāti | māndā stha rāṣṭradā
rāṣṭraṃ me datta svāhā māndā stha rāṣṭradā rāṣṭra
mamuṣmai datteti tābhirabhiṣiñcati viśa mevāsmā
'etat sthāvarā manapakramiṇīṃ karotyetā vā 'ekā
āpastā evaitat sambharati ‡
14.15
atha kūpyā gṛhṇāti | vrajacita stha rāṣṭradā
rāṣṭraṃ me datta svāhā vrajacita stha rāṣṭradā
rāṣṭra mamuṣmai datteti tābhirabhiṣiñcati tayā
imāṃ pareṣāmapastā evaitat sambharatyapāma caiva
sarvatvāya tasmāda̍tābhirabhiṣiñcatyetā vā 'ekā
āpastā evaitat sambharati §
14.16
atha pruṣvā gṛhṇāti | vvāśā stha rāṣṭradā
rāṣṭraṃ me datta svāhā vvāśā stha rāṣṭradā rāṣṭra
mamuṣmai datteti tābhirabhiṣiñcatyannādyenaivain metdabhiṣiñcatyannādya me̱vāsminnetaddadhātīdaṃ vā 'asāvāditya udyanne̱va yathāya magni̱rniī hedeva moṣadhī̱rannādya̱ṃ nirdahati tadetā āpo 'bhyavayatyaḥ śamayanti na ha vā 'ihānnādyaṃ pariśiṣyate yadetā
āpo nābhyaveyu̱rannādyenaivain metadabhiṣiñcatyetā vā
'ekā āpastā e̱vaitat sambharati
14.17
atha madhu gṛhṇāti | śaviṣṭhā stha rāṣṭradā
rāṣṭraṃ me datta svāhā śaviṣṭhā stha rāṣṭradā rāṣṭra
mamuṣmai datteti tābhirabhiṣiñcatyapāṃ caivena metadoṣadhīnāṃ ca rasenābhiṣiñcatyetā vā ekā āpastā
e̱vaitat sambharati †
14.18
atha gorvvijāyamānāyā ulbyā gṛhṇāti
śakkarī stha rāṣṭradā rāṣṭraṃ me datta svāhā śakkarī
stha rāṣṭradā rāṣṭra mamuṣmai datteti tābhirabhiṣiñcati paśubhirevaina metadabhiṣiñcatyetā vā 'ekā
āpastā e̱vaitat sambharati ‡
14.16-2
atha payo gṛhṇāti| janabhṛta stha rāṣṭradā
rāṣṭraṃ me datta svāhā janabhṛta stha rāṣṭradā rāṣṭra
mamuṣmai datteti tābhirabhiṣiñcati paśubhirevaina
metadabhiṣiñcatyetā vā 'ekā āpastā evaitat
sambha̍rati
14.20
atha ghṛtaṃ gṛhṇāti| viśvabhṛta stha rāṣṭradā
rāṣṭraṃ me datta svāhā viśvabhṛta stha rāṣṭradā rāṣṭra
mamuṣmai datteti tābhirabhiṣiñcati paśūnā mevaina
metarasenābhiṣiñcatyetā vā 'ekā āpastā evaitat sambharati †
14.21
atha marīcīḥ | añjalinā saṅgṛhyāpisṛjatyāpaḥ svarājña stha rāṣṭradā rāṣṭra mamuṣmai dattetyetā vā 'āpaḥ svarājño yanmarīcayastā yat
syandanta 'ivānyo 'nyasyā evaitacchriyā 'atiṣṭhamānā uttarādharā iva bhavantyo yanti svārājya
mevāsminnetaddadhātyetā vā 'ekā āpastā evaitat sambharati
14.22
tā vā 'etāḥ | saptadaśāpaḥ sambharati saptadaśo vai prajāpatiḥ prajāpatiryajñastasmāt saptadaśāpaḥ sambharati
14.23
ṣoḍaśa tā āpo yā abhijuhoti | ṣoḍaśāhutīrjuhoti tā dvāntrigm̐śadyeṣu na juhoti
sārasvatīṣu ca marīciṣu ca tāścatustrigm̐śadyastrigm̐śadvai devāḥ prajāpatiścatustrigm̐śastadenaṃ prajāpatiṃ karoti
14.24
atha yadrutvā hutvā gṛhṇāti | vajro vā
'ājyaṃ vajreṇaivaitadājyena spṛtvā spṛtvā strīkṛtya
gṛhṇāti †
14.25
atha yat sārasvatīṣu na juhoti | vāgvai
sarasvatī vajra ājyaṃ nedvajreṇājyena vācagm̐ hinasānīti tasmāt sārasvatīṣu na juhoti ‡
14.26
atha yanmarīciṣu na juhoti | nedanaṅgevaitā māhutiṃ juhuvānīti tasmān marīciṣu na
juhoti
14.27
tāḥ sārddha maudumbare pātre samavanayati | madhumatīrmadhumatobhiḥ pṛcyantā miti rasavatī rasavatībhiḥ pṛcyantā mityevaitadāha mahi kṣatraṃ kṣatriyāya vanvānā iti tatparo'kṣaṃ kṣatraṃ yajamānāyāśiṣa māśāste yadāha mahi kṣatraṃ kṣatriyāya
vanvānā iti
14.28
tā agreṇa maitrāvaruṇasya dhiṣṇyā sādayati | anādhṛṣṭāḥ sīdata sahaujasa itya̍nādhṛṣṭāḥ
sīdata rakṣobhirityevaitadāha sahaujasa iti savvaryā ityevaitadāha mahi kṣatraṃ kṣatriyāya dadhatīriti tatpratyakṣaṃ kṣatraṃ yajamānāyāśiṣa māśāste
yadāha mahi kṣatraṃ kṣatriyāya dadhatīriti
14.14-2
1
iti tṛtīyaprapāṭhake prathamaṃ brāhmaṇam [3. 4.]
atha sarasyānā mapāṃ grahaṇaṃ vidhatte — “atha vaiśantīriti | veśanto'lpasaraḥ , tatra bhavā apo gṛhṇīyāt † | he
āpaḥ ! ‘māndāḥ stha’ pravāhābhāvāt mandasvabhāvāḥ stha
yadvā , mandate rūpam | bhūtāni yatra mandanta iti māndāḥ
“viśa meveti | māndābhiḥ adbhirabhiṣekeṇa ‘asmai’ ‘viśaṃ’
prajāṃ ‘sthāvarāṃ’ sthirām anapakramiṇīṃ svādhīnāṃ kṛtavān
bhavatītyarthaḥ ‡
14.14-2.p1
atha pañcamaṃ brāhmaṇam .
Linked texts (1)
- Mādhyandina — Sanskrit