Pramāṇa · Search · About · API

Shatapatha Brahmana 14.7

Śatapathabrāhmaṇa 14.7

Language
Sanskrit

Contents

14.7.1.1

janakaṃ ha vaidehaṃ yājñavalkyo jagāma samenena vadiṣya ityatha ha yajjanakaśca vaideho yājñavalkyaścāgnihotre samūdatustasmai ha yājñavalkyo varaṃ dadau sa ha kāmapraśnameva vavre taṃ hāsmai dadau taṃ ha samrāḍeva pūrvaḥ papraca

14.7.1.2

yājñavalkya kiṃjyotirayam puruṣa iti ādityajyotiḥ samrāḍiti hovācādityenaivāyaṃ jyotiṣāste palyayate karma kurute uiparyetītyevamevaitadyājñavalkya

14.7.1.3

astamita āditye yājñavalkya kiṃjyotirevāyam puruṣa iti candrajyotiḥ samrāḍiti hovāca candreṇaivāyaṃ jyotiṣāste palyayate karma kurute viparyetītyevamevaitadyājñavalkya

14.7.1.4

astamita āditye yājñavalkya candramasyastamite kiṃjyotirevāyam puruṣa ityagnijyotiḥ samrāḍiti hovācāgninaivāyaṃ jyotiṣāste palyayate karma kurute viparyetītyevamevaitadyājñavalkya

14.7.1.5

astamita āditye yājñavalkya candramasyastamite śānte'gnau kiṃjyotirevāyam puruṣa iti vāgjyotiḥ samrāḍiti hovāca vācaivāyaṃ jyotiṣāste palyayate karma kurute viparyetīti tasmādvai samrāḍapi yatra svaḥ pāṇirna vinirjñāyate'tha yatra vāguccaratyupaiva tatra ṇyetītyevamevaitadyājñavalkya

14.7.1.6

astamita āditye yājñavalkya candramasyastamite śānte'gnau śāntāyāṃ vāci kiṃjyotirevāyam puruṣa ityātmajyotiḥ samrāḍiti hovācātmanaivāyaṃ jyotiṣāste palyayate karma kurute viparyetīti

14.7.1.7

katama ātmeti yo'yaṃ vijñānamayaḥ puruṣaḥ prāṇeṣu hṛdyantarjyotiḥ sa samānaḥ sannubhau lokau saṃcarati dhyāyatīva lelāyatīva sadhīḥ svapno bhūtvemaṃ lokamatikrāmati

14.7.1.8

sa vā ayam puruṣo jāyamānaḥ śarīramabhisampadyamānaḥ pāpmabhiḥ saṃsṛjyate sa utkrāmanmriyamāṇaḥ pāpmano vijahāti mṛtyo rūpāṇi

14.7.1.9

tasya vā etasya puruṣasya dve eva sthāne bhavata idaṃ ca paralokasthānaṃ ca saṃdhyaṃ tṛtīyaṃ svapnasthānaṃ tasmintsaṃdhye sthāne tiṣṭhannubhe sthāne paśyatīdaṃ ca paralokasthānaṃ ca

14.7.1.10

atha yathākramo'yam paralokasthāne bhavati tamākramamākramyobhayānpāpmana ānandāṃśca paśyati sa yatrāyam prasvapityasya lokasya sarvāvato mātrāmapādāya svayaṃ vihatya svayaṃ nirmāya svena bhāsā svena jyotiṣā prasvapityatrāyam puruṣaḥ svayaṃjyotirbhavati

14.7.1.11

na tatra rathā na rathayogā na panthāno bhavanti atha rathānrathayogānpathaḥ sṛjate na tatrānandā mudaḥ pramudo bhavantyathānandānmudaḥ pramudaḥ sṛjate na tatra veśāntāḥ sravantyaḥ puṣkariṇyo bhavantyatha veśāntāḥ sravantīḥ puṣkariṇīḥ sṛjate sa hi kartā

14.7.1.12

tadapyete ślokāḥ svapnena śārīramabhiprahatyāsuptaḥ suptānabhicākaśīti śukramādāya punaraiti sthānaṃ hiraṇmayaḥ pauruṣa ekahaṃsaḥ

14.7.1.13

prāṇena rakṣannaparaṃ kulāyam bahiṣkulāyādamṛtaścaritvā sa īyate amṛto yatrakāmaṃ hiraṇmayaḥ pauruṣa ekahaṃsaḥ

14.7.1.14

svapnānta uccāvacamīyamāno rūpāṇi devaḥ kurute bahūniuteva strībhiḥ saha modamāno jakṣadutevāpi bhayāni paśyan

14.7.1.15

ārāmamasya paśyanti na taṃ kaścana paśyatīti taṃ nāyatam bodhayedityāhurdurbhiṣajyaṃ hāsmai bhavati yameṣa na pratipadyate

14.7.1.16

atho khalvāhuḥ jāgaritadeśa evāsyaiṣa yāni hyeva jāgratpaśyati tāni supta ityatrāyam puruṣaḥ svayaṃjyotirbhavatītyevamevaitadyājñavalkya so'ham bhagavate sahasraṃ dadāmyata ūrdhvaṃ vimokṣāyaiva brūhīti

14.7.1.17

sa vā eṣa etasmintsvapnānte ratvā caritvā dṛṣṭvaiva puṇyaṃ ca pāpaṃ ca punaḥ pratinyāyam pratiyonyādravati buddhāntāyaiva sa yadatra kiṃcitpaśyatyananvāgatastena bhavatyasaṅgo hyayam puruṣa ityevamevaitadyājñavalkya so'ham bhagavate sahasraṃ dadāmyata ūrdhvaṃ vimokṣāyaiva brūhīti

14.7.1.18

tadyathā mahāmatsyaḥ ubhe kūle anusaṃcarati pūrvaṃ cāparaṃ caivamevāyam puruṣa etā ubhāvantāvanusaṃcarati svapnāntaṃ ca buddhāntaṃ ca

14.7.1.19

tadyathāsminnākāśe śyeno vā suparṇo vā viparipatya śrāntaḥ saṃhatya pakṣau sallayāyaiva dhriyata evamevāyam puruṣa etasmā antāya dhāvati yatra supto na kaṃ cana kāmaṃ kāmayate na kaṃ cana svapnam paśyati

14.7.1.20

tā vā asyaitā hitā nāma nāḍyo yathā keśaḥ sahasradhā bhinnastāvatāṇimnā tiṣṭhanti śuklasya nīlasya piṅgalasya haritasya lohitasya pūrṇā atha yatrainaṃ ghnantīva jinantīva hastīva vicāyayati gartamiva patati yadeva jāgradbhayam paśyati tadatrāvidyayā bhayam manyate'tha yatra rājeva deva-ivāhamevedaṃ sarvamasmīti manyate so'sya paramo loko'tha yatra supto na kaṃ cana kāmaṃ kāmayate na kaṃ cana svapnam paśyati

14.7.1.21

tadvā asyaitat ātmakāmamāptakāmamakāmaṃ rūpaṃ tadyathā priyayā striyā sampariṣvakto na bāhyaṃ kiṃ cana veda nāntaramevamevāyaṃ śārīra ātmā prājñenātmanā sampariṣvakto na bāhyaṃ kiṃ cana veda nāntaram

14.7.1.22

tadvā asyaitat aticando'pahatapāpmābhayaṃ rūpamaśokāntaramatra pitāpitā bhavati mātāmātā lokā alokā devā adevā vedā avedā yajñā ayajñā atra steno'steno bhavati bhrūṇahābhrūṇahā paulkaso'paulkasaścāṇḍālo cāṇḍālaḥ śramaṇo'śramaṇastāpaso tāpaso'nanvāgataḥ puṇyenānvāgataḥ pāpena tīrṇo hi tadā sarvāñcokānhṛdayasya bhavati

14.7.1.23

yadvai tanna paśyati paśyanvai taddraṣṭavyaṃ na paśyati na hi draṣṭurdṛṣṭerviparilopo vidyate'vināśitvānna tu taddvitīyamasti tato'nyadvibhaktaṃ yatpaśyet

14.7.1.24

yadvai tanna jighrati jighranvai tadghrātavyaṃ na jighrati na hi ghrāturghrāṇādviparilopo vidyate'vināśitvānna tu taddvitīyamasti tato'nyadvibhaktaṃ yajjighret

14.7.1.25

yadvai tanna rasayati vijānanvai tadrasaṃ na rasayati na hi rasayitū rasādviparilopo vidyate'vināśitvānna tu taddvitīyamasti tato'nyadvibhaktaṃ yadrasayet

14.7.1.26

yadvai tanna vadati vadanvai tadvaktavyaṃ na vadati na hi vakturvaco viparilopo vidyate'vināśitvānna tu taddvitīyamasti tato'nyadvibhaktaṃ yadvadet

14.7.1.27

yadvai tanna śṛṇoti śṛṇvanvai tacrotavyaṃ na śṛṇoti na hi śrotuḥ śruterviparilopo vidyate'vināśitvānna tu taddvitīyamasti tato'nyadvibhaktaṃ yacṛṇuyāt

14.7.1.28

yadvai tanna manute manvāno vai tanmantavyaṃ na manute na hi manturmaterviparilopo vidyate'vināśitvānna tu taddvitīyamastitato'nyadvibhaktaṃ yanmanvīta

14.7.1.29

yadvai tanna spṛśati spṛśanvai tatspraṣṭavyaṃ na spṛśati na hi spraṣṭu spṛṣṭerviparilopo'vināśitvānna tu taddvitīyamasti tato'nyadvibhaktaṃ yatspṛśet

14.7.1.30

yadvai tanna vijānāti vijānanvai tadvijñeyaṃ na vijānāti na hi vijñāturvijñānādviparilopo vidyate'vināśitvānna tu taddvitīyamasti tato'nyadvibhaktaṃ yadvijānīyāt

14.7.1.31

salila eko draṣṭādvaito bhavati eṣa brahmalokaḥ samrāḍiti hainamuvācaiṣāsya paramo loka eṣo'sya parama ānanda etasyaivānandasyānyāni bhūtāni mātrāmupajīvanti

14.7.1.32

sa yo manuṣyāṇāṃ ruddhaḥ samṛddho bhavati anyeṣāmadhipatiḥ sarvairmānuṣyakaiḥ kāmaiḥ sampannatamaḥ sa manuṣyāṇām parama ānandaḥ

14.7.1.33

atha ye śatam manuṣyāṇāmānandāḥ sa ekaḥ pitṝṇāṃ jitalokānāmānandaḥ

14.7.1.34

atha ye śatam pitṝṇāṃ jitalokānāmānandāḥ sa ekaḥ karmadevānāmānando ye karmaṇā devatvamabhisampadyante

14.7.1.35

atha ye śataṃ karmadevānāmānandāḥ sa eka ājānadevānāmānando yaśca śrotriyo'vṛjino'kāmahataḥ

14.7.1.36

atha ye śatamājānadevānāmānandāḥ sa eko devaloka ānando yaśca śrotriyo'vṛjino'kāmahataḥ

14.7.1.37

atha ye śataṃ devaloka ānandāḥ sa eko gandharvaloka ānando yaśca śrotriyo'vṛjino'kāmahataḥ

14.7.1.38

atha ye śataṃ gandharvaloka ānandāḥ sa ekaḥ prajāpatiloka ānandāḥ sa eko brahmaloka ānando yaśca śrotriyo'vṛjino'kāmahata eṣa brahmalokaḥ samrāḍiti hainamanuśaśāsaitadamṛtaṃ so'ham bhagavate sahasraṃ dadāmyata ūrdhvaṃ vimokṣāyaiva brūhīti

14.7.1.39

sa vā eṣa etasmintsamprasāde ratvā caritvā dṛṣṭvaiva puṇyaṃ ca pāpaṃ ca punaḥ pratinyāyam pratiyonyādravati buddhāntāyaiva sa yadatra kiṃcitpaśyatyananvāgatastena bhavatyasaṅgo hyayam puruṣa ityevamevaitadyājñavalkya so'ham bhagavate sahasraṃ dadāmyata ūrdhvaṃ vimokṣāyaiva brūhīti

14.7.1.40

atra ha yājñavalkyo bibhayāṃ cakāra medhāvī rājā sarvebhyo māntebhya udarautsīditi sa yatrāṇimānaṃ nyeti jarayā vopatapatā vāṇimānaṃ nigacati yathāmraṃ vodumbaraṃ vā pippalaṃ vā bandhanātpramucyetaivamevāyaṃ śārīra ātmaibhyo'ṅgebhyaḥ sampramucya punaḥ pratinyāyam pratiyonyādravati prāṇāyaiva

14.7.1.41

tadyathānaḥ susamāhitam utsarjadyāyādevamevāyaṃ śārīra ātmā prājñenātmanānvārūḍha utsarjadyāti

14.7.1.42

tadyathā rājānamāyantam ugrāḥ pratyenasaḥ sūtagrāmaṇyo'nnaiḥ pānairāvasathaiḥ pratikalpante'yamāyātyayamāgacatītyevaṃ haivaṃvidaṃ sarvāṇi bhūtāni pratikalpanta idam brahmāyātīdamāgacatīti

14.7.1.43

tadyathā rājānam prayiyāsantam ugrāḥ pratyenasaḥ sūtagrāmaṇya upasamāyantyevaṃ haivaṃvidaṃ sarve prāṇā upasamāyanti yatraitadūrdhvocvāsī bhavati

14.7.2.1

sa yatrāyaṃ śārīra ātmābalyaṃ nītya sammohamiva nyetyathainamete prāṇā abhisamāyanti sa etāstejomātrāḥ samabhyādadāno hṛdayamevānvavakrāmati

14.7.2.2

sa yatraiṣa cākṣuṣaḥ puruṣaḥ parāṅ paryāvartate'thārūpajo bhavatyekībhavati na paśyatītyāhurekībhavati na rasayatītyāhurekībhavati na vadatītyāhurekībhavati na śṛṇotītyāhurekībhavati na manuta ityāhurekībhavati na spṛśatītyāhurekībhavati na vijānātītyāhuḥ

14.7.2.3

tasya haitasya hṛdayasyāgram pradyotate tena pradyotenaiṣa ātmā niṣkrāmati cakṣuṣṭo vā mūrdhno vānyebhyo vā śarīradeśebhyastamutkrāmantam prāṇo'nūtkrāmati prāṇamanūtkrāmantaṃ sarve prāṇā anūtkrāmanti saṃjñānamevānvavakrāmati sa eṣa jñaḥ savijñāno bhavati taṃ vidyākarmaṇī samanvārabhete pūrvaprajñā ca

14.7.2.4

tadyathā tṛṇajalāyukā tṛṇasyāntaṃ gatvātmānamupasaṃharatyevamevāyam puruṣa idaṃ śarīraṃ nihatyāvidyāṃ gamayitvātmānamupasaṃharati

14.7.2.5

tadyathā peśaskārī peśaso mātrāmapādāyānyannavataraṃ kalyāṇataraṃ rūpaṃ tanuta evamevāyam puruṣa idaṃ śarīraṃ nihatyāvidyāṃ gamayitvānyannavataraṃ rūpaṃ tanute pitryaṃ vā gandharvaṃ vā brāhmaṃ vā prājāpatyaṃ vā daivaṃ vā mānuṣaṃ vānyebhyo vā bhūtebhyaḥ

14.7.2.6

sa vā ayamātmā brahma vijñānamayo manomayo vāṅmayaḥ prāṇamayaścakṣurmayaḥ śrotramaya ākāśamayo vāyumayastejomaya āpomayaḥ pṛthivīmayaḥ krodhamayo'krodhamayo harṣamayo'harṣamayo dharmamayo'dharmamayaḥ sarvamayastadyadedammayo'domaya iti yathākārī yathācārī tathā bhavati sādhukārī sādhurbhavati pāpakārī pāpo bhavati puṇyaḥ puṇyena karmaṇā bhavati pāpaḥ pāpeneti

14.7.2.7

atho khalvāhuḥ kāmamaya evāyam puruṣa iti sa yathākāmo bhavati tathākraturbhavati yathākraturbhavati tatkarma kurute yatkarma kurute tadabhisampadyata iti

14.7.2.8

tadeṣa śloko bhavati tadeva sattatsaha karmaṇaiti liṅgam mano yatra niṣaktamasya prāpyāntaṃ karmaṇastasya yatkiṃ ceha karotyayam tasmāllokātpunaraityasmai lokāya karmaṇa iti nu kāmayamāno'thākāmayamāno yo'kāmo niṣkāma ātmakāma āptakāmo bhavati na tasmātprāṇā utkrāmantyatraiva samavanīyante brahmaiva sanbrahmāpyeti

14.7.2.9

tadeṣa śloko bhavati yadā sarve pramucyante kāmā ye'sya hṛdi sthitāḥ atha martyo'mṛto bhavatyatra brahma samaśnuta iti

14.7.2.10

tadyathāhinirlvayanī valmīke mṛtā pratyastā śayītaivamevedaṃ śarīraṃ śete'thāyamanasthiko'śarīraḥ prājña ātmā brahmaiva loka eva samrāḍiti hovāca yājñavalkyaḥ so'ham bhagavate sahasraṃ dadāmīti hovāca janako vaidehaḥ

14.7.2.11

tadapyete ślokāḥ aṇuḥ panthā vitaraḥ purāṇo māṃspṛṣṭo'nuvitto mayaiva tena dhīrā apiyanti brahmavida utkramya svargaṃ lokamito vimuktāḥ

14.7.2.12

tasmiñcuklamuta nīlamāhuḥ piṅgalaṃ haritaṃ lohitaṃ caeṣa panthā brahmaṇā hānuvittastenaiti brahmavittaijasaḥ puṇyakṛcca

14.7.2.13

andhaṃ tamaḥ praviśanti ye'sambhūtimupāsate tato bhūya iva te tamo ya u sambhūtyāṃ ratāḥ

14.7.2.14

asuryā nāma te lokāḥ andhena tamasāvṛtāḥ tāṃste pretyāpigacantyavidvāṃso'budhā janāḥ

14.7.2.15

tadeva santastadu tadbhavāmo na cedavedī mahatī vinaṣṭiḥye tadviduramṛtāste bhavantyathetare duḥkhamevopayanti

14.7.2.16

ātmānaṃ cedvijānīyādayamasmīti puruṣaḥ kimicankasya kāmāya śarīramanu saṃcaret

14.7.2.17

yasyānuvittaḥ pratibuddha ātmāsmintsaṃdehe gahane praviṣṭaḥ sa viśvakṛtsa ha sarvasya kartā tasya lokaḥ sa u loka eva

14.7.2.18

yadaitamanupaśyati ātmānaṃ devamañjasā īśānam bhūtabhavyasya na tadā vicikitsati

14.7.2.19

yasminpañca pañcajanāḥ ākāśaśca pratiṣṭhitaḥ tameva manya ātmānaṃ vidvānbrahmāmṛto'mṛtam

14.7.2.20

yasmādarvākṣaṃvatsaro'hobhiḥ parivartate taddevā jyotiṣāṃ jyotirāyurhyopāsate'mṛtam

14.7.2.21

prāṇasya prāṇam uta cakṣuṣaścakṣuruta śrotrasya śrotramannasyānnam manaso ye mano viduḥ te nicikyurbrahma purāṇamagryam manasaivāptavyaṃ neha nānāsti kiṃ cana

14.7.2.22

mṛtyoḥ sa mṛtyumāpnoti ya iha nāneva paśyati manasaivānudraṣṭavyametadapramayaṃ dhruvam

14.7.2.23

virajaḥ para ākāśāt aja ātmā mahā dhruvaḥ tameva dhīro vijñāya prajñāṃ kurvīta brāhmaṇaḥ nānudhyāyādbahūñcabdānvāco viglāpanaṃ hi taditi

14.7.2.24

sa vā ayamātmā sarvasya vaśī sarvasyeśānaḥ sarvasyādhipatiḥ sarvamidam praśāsti yadidaṃ kiṃ ca sa na sādhunā karmaṇā bhūyānno'evāsādhunā kanīyāneṣa bhūtādhipatireṣa lokeśvara eṣa lokapālaḥ sa seturvidharaṇa eṣāṃ lokānāmasambhedāya

14.7.2.25

tametaṃ vedānuvacanena vividiṣanti brahmacaryeṇa tapasā śraddhayā yajñenānāśakena caitameva viditvā munirbhavatyetameva pravrājino lokamīpsantaḥ pravrajanti

14.7.2.26

etaddha sma vai tatpūrve brāhmaṇāḥ anūcānā vidvāṃsaḥ prajāṃ na kāmayante kim prajayā kariṣyāmo yeṣāṃ no'yamātmāyaṃ loka iti te ha sma putraiṣaṇāyāśca vittaiṣaṇāyāśca lokaiṣaṇāyāśca vyutthāyātha bhikṣācaryaṃ caranti yā hyeva putraiṣaṇā sā vittaiṣaṇā yā vittaiṣaṇā sā lokaiṣaṇobhe hyete eṣaṇe eva bhavataḥ

14.7.2.27

sa eṣa neti netyātmā agṛhyo na hi gṛhyate'śīryo na hi śīryate'saṅgo'sito na sajyate na vyathata ityataḥ pāpamakaravamityataḥ kalyāṇamakaravamityubhe ubhe hyeṣa ete taratyamṛtaḥ sādhvasādhunī nainaṃ kṛtākṛte tapato nāsya kena cana karmaṇā loko mīyate

14.7.2.28

tadetadṛcābhyuktam eṣa nityo mahimā brāhmaṇasya na karmaṇā vardhate no kanīyān tasyaiva syātpadavittaṃ vidvitvā na karmaṇā lipyate pāpakeneti tasmādevaṃvicrānto dānta uparatastitikṣuḥ śraddhāvitto bhūtvātmanyevātmānam paśyetsarvamenam paśyati sarvo'syātmā bhavati sarvasyātmā bhavati sarvam pāpmānaṃ tarati nainam pāpmā tarati sarvam pāpmānaṃ tapati nainam pāpmā tapati vipāpo vijaro vijighatso'pipāso brāhmaṇo bhavati ya evaṃ veda

14.7.2.29

sa vā eṣa mahānaja ātmā annādo vasudānaḥ sa yo haivametam mahāntamajamātmānamannādaṃ vasudānaṃ veda vindatevasu

14.7.2.30

sa vā eṣa mahānaja ātmā ajaro'maro'bhayo'mṛto brahmābhayaṃ vai janaka prāpto'sīti hovāca yājñavalkyaḥ so'ham bhagavate videhāndadāmi māṃ cāpi saha dāsyāyeti

14.7.2.31

sa vā eṣa mahānaja ātmā ajaro'maro'bhayo'mṛto brahmābhayaṃ vai brahmābhayaṃ hi vai brahma bhavati ya evaṃ veda

14.7.3.1

atha ha yājñavalkyasya dve bhārye babhūvatuḥ maitreyī ca kātyāyanī ca tayorha maitreyī brahmavādinī babhūva strīprajñeva kātyāyanī so'nyadvṛttamupākariṣyamāṇaḥ

14.7.3.2

yājñavalkyo maitreyīti hovāca pravrajiṣyanvā are'hamasmātsthānādasmi hanta te'nayā kātyāyanyāntaṃ karavāṇīti

14.7.3.3

sā hovāca maitreyī yannu ma iyam bhagoḥ sarvā pṛthivī vittena pūrṇā syātsyāṃ nvahaṃ tenāmṛtāho3 neti neti hovāca yājñavalkyo yathaivopakaraṇavatāṃ jīvitaṃ tathaiva te jīvitaṃ syādamṛtatvasya tu nāśāsti vitteneti

14.7.3.4

sā hovāca maitreyī yenāhaṃ nāmṛtā syāṃ kimahaṃ tena kuryāṃ yadeva bhagavānveda tadeva me brūhīti

14.7.3.5

sa hovāca yājñavalkyaḥ priyā khalu no bhavatī satī priyamavṛtaddhanta khalu bhavati te'haṃ tadvakṣyāmi vyākhyāsyāmi te vācaṃ tu me vyācakṣāṇasya nididhyāsasveti bravītu bhagavāniti

14.7.3.6

sa hovāca yājñavalkyo na vā are patyuḥ kāmāya patiḥ priyo bhavatyātmanastu kāmāya patiḥ priyo bhavati devāḥ priyā bhavanti na vā are vedānāṃ kāmāya vedāḥ priyā bhavantyātmanastu kāmāya vedāḥ priyā bhavanti na vā are yajñānāṃ kāmāya yajñāḥ priyā bhavantyātmanastu kāmāya yajñāḥ priyā bhavanti na vā are bhūtānāṃ kāmāya bhūtāni priyāṇi bhavantyātmanastu kāmāya bhūtāni priyāṇi bhavanti na vā are sarvasya kāmāya sarvam priyam bhavatyātmanastu kāmāya sarvam priyam bhavatyātmā nvare draṣṭavyaḥ śrotavyo mantavyo nididhyāsitavyo maitreyyātmani vā are dṛṣṭe śrute mate vijñāta idaṃ sarvaṃ viditam

14.7.3.7

brahma tam parādāt yo'nyatrātmano devānveda vedāstam parāduryo'nyatrātmano vedānveda yajñāstam parāduryonyatrātmano yajñānveda bhūtāni tam parāduryo'nyatrātmano bhūtāni veda sarvam tam parādādyo'nyatrātmanaḥ sarvaṃ vededam brahmedaṃ kṣatramime lokā ime devā ime vedā ime yajñā imāni bhūtānīdaṃ sarvaṃ yadayamātmā

14.7.3.8

sa yathā dundubherhanya>

14.7.3.9

sa yathā vīṇāyai>

14.7.3.10

sa yathā śaṅkhasya>

14.7.3.11

sa yathārdraidhāgnera> sūtrāṇyanuvyākhyānāni vyākhyānāni dattaṃ hutamāśitam pāyitamayaṃ ca lokaḥ paraśca lokaḥ sarvāṇi ca bhūtānyasyaivaitāni sarvāṇi niśvasitāni

14.7.3.12

sa yathā sarvāsāmapāṃ samudra ekāyana>

14.7.3.13

sa yathā saindhavaghano anantaro'bāhyaḥ kṛtsno rasaghana eva syādevaṃ vā ara idam mahadbhūtamanantamapāraṃ kṛtsnaḥ prajñānaghana evaitebhyo bhūtebhyaḥ samutthāya tānyevānuvinaśyati na pretya saṃjñāstītyare bravīmīti hovāca yājñavalkyaḥ

14.7.3.14

sā hovāca maitreyī atraiva mā bhagavānmohāntamāpīpadanna vā ahamidaṃ vijānāmi na pretya saṃjñāstīti

14.7.3.15

sa hovāca yājñavalkyo na vā are'ham moham bravīmyavināśī vā are yamātmānuccittidharmā mātrāsaṃsargastvasya bhavati

14.7.3.16

yadvai tanna paśyati>

14.7.3.17

yadvai tanna jighrati>

14.7.3.18

yadvai tanna rasayati

14.7.3.19

yadvai tanna vadati>

14.7.3.20

yadvai tanna śṛṇoti

14.7.3.21

yadvai tanna manute>

14.7.3.22

yadvai tanna spṛśati

14.7.3.23

yadvai tanna vijānāti>

14.7.3.24

yatra vā anyadiva syāt tatrānyo'nyatpaśyedanyo'nyajjighredanyo'nyadrasayedanyo'nyadabhivadedanyo'nyacṛṇ uyādanyo'nyanmanvītānyo'nyatspṛśedanyo'nyadvijānīyāt

14.7.3.25

yatra tvasya sarvamātmaivābhūt tatkena kam paśyettatkena kaṃ jighrettatkena kaṃ rasayettatkena kamabhivadettatkena kaṃ śṛṇuyāttatkena kam manvīta tatkena kaṃ spṛśettatkena kaṃ vijānīyādyenedaṃ sarvaṃ vijānāti taṃ kena vijānīyādvijñātāramare kena vijānīyādityuktānuśāsanāsi maitrayyetāvadare khalvamṛtatvamiti hoktvā yājñavalkyaḥ pravavrāja

14.7.3.26

atha vaṃśaḥ tadidaṃ vayaṃ śaurpaṇāyyācaurpaṇāyyo gautamādgautamo vātsyādvātsyo vātsyācca pārāśaryācca pārāśaryaḥ sāṃkṛtyācca bhāradvājācca bhāradvāja audavāheśca śāṇḍilyācca śāṇḍilyo vaijavāpācca gautamācca gautamo vaijavāpāyanācca vaiṣṭapureyācca vaiṣṭapureyaḥ śāṇḍilyācca rauhiṇāyanācca rauhiṇāyanācca rauhiṇāyanaḥ śaunākācca jaivantāyanācca raibhyācca raibhyaḥ pautimāṣyāyaṇācca kauṇḍinyāyanācca kauṇḍinyāyanaḥ kauṇḍinyābhyāṃ kauṇḍinyā aurṇavābhebhya aurṇavābhāḥ kauṇḍinyātkauṇḍinyaḥ kauṇḍinyātkauṇḍinyaḥ kauṇḍinyāccāgniveśyācca

14.7.3.27

āgniveśyaḥ saitavāt saitavaḥ pārāśaryātpārāśaryo jātūkarṇyājjātūkarṇyo bhāradvājādbhāradvājo bhāradvājāccāsurāyaṇācca gautamācca gautamo bhāradvājādbhāradvājo valākākauśikādvalākākauśikaḥ kāṣāyaṇātkāṣāyaṇaḥ saukarāyaṇātsaukarāyaṇastraivaṇestraivaṇiraupajanghaneraupajanghaniḥ sāyakāyanātsāyakāyanaḥ kauśikāyaneḥ kauśikāyanirghṛtakauśikādghṛtakauśikaḥ pārāśaryāyaṇātpārāśaryāyaṇaḥ pārāśaryātpārāśaryo jātūkarṇyājjātūkarṇyo bhāradvājādbhāradvājo bhāradvājāccāsurāyaṇācca yāskāccāsurāyaṇastraivaṇestraivaṇiraupajanghaneraupajanghanirāsurerāsurirbhāradvājā dbhārdvāja ātreyāt

14.7.3.28

ātreyo māṇṭeḥ māṇṭirgautamādgautamo gautamādgautamo vātsyādvātsyaḥ śāṇḍilyācāṇḍilyaḥ kaiśoryātkāpyātkaiśoryaḥ kāpyaḥ kumārahāritātkumārahārito gālavādgālavo vidarbhīkauṇḍinyādvidarbhīkauṇḍinyo vatsanapāto bābhravādvatsanapādbābhravaḥ pathaḥ saubharātpanthāḥ saubharo'yāsyādāṅgirasādayāsya āṅgirasa ābhūtestvāṣṭrādābhūtistvāṣṭro viśvarūpāttvāṣṭrādviśvarūpastvāṣṭro'śvibhyāmaśvinau dadhīca ātharvaṇāddadhyaṅṅātharvaṇo'tharvaṇo daivādatharvā daivo mṛtyoḥ prādhvaṃsanānmṛtyuḥ prādhvaṃsanaḥ pradhvaṃsanātpradhvaṃsana ekarṣerekarṣirviprajitterviprajittirvyaṣṭervyaṣṭiḥ sanāruḥ sanāruḥ sanātanātsanātanaḥ sanagātsanagaḥ parameṣṭhinaḥ parameṣṭhī brahmaṇo brahma svayambhu brahmaṇe namaḥ
pūrṇamadaḥ pūrṇamidam pūrṇātpūrṇamudacyate pūrṇasya pūrṇamādāya pūrṇamevāvaśiṣyata om kham brahma kham purāṇaṃ vāyuraṃ khamiti ha smāha kauravyāyaṇīputro vedo'yam brāhmaṇā vidurvedainena yadveditavyam

Commentaries (2)

Linked texts (26)