Śatapatha Brāhmaṇa ("of a hundred paths") 8.6.1

8.6.1.1

nākasada upadadhāti | devā vai nākasado 'traiṣa sarvo 'gniḥ saṃskṛtaḥ sa eṣo 'tra nākaḥ svargo lokastasmindevā asīdaṃstadyadetasminnāke svarge loke devā asīdaṃstasmāddevā nākasadastathaivaitadyajamāno yadetā upadadhātyetasminnevaitannāke svarge loke sīdati

He said to them, 'Come ye to me and restore ye to me wherewith ye are going from me!'--'What will accrue unto us therefrom?'--'That (part) of my body shall be sacred unto you!'--'So be it!' So Indra and Agni, and Visvakarman restored that (part) unto him.

8.6.1.2

yadveva nākasada upadadhāti | etadvai devā etaṃ nākaṃ svargaṃ lokamapaśyannetā stomabhāgāste 'bruvannupa tajjānīta yathāsminnāke svarge loke sīdāmeti te 'bruvaṃścetayadhvamiti citimicateti vāva tadabruvaṃstadicata yathāsminnāke svarge loke sīdāmeti

8.6.1.3

te cetayamānāḥ | etā iṣṭakā apaśyannākasadastā upādadhata tābhiretasminnāke svarge loke 'sīdaṃstadyadetābhiretasminnāke svarge loke 'sīdaṃstasmādetā nākasadastathaivaikadyajamāno yadetā upadadhātyetasminnevaitannāke svarge loke sīdati

8.6.1.4

dikṣūpadadhāti | diśo vai sa nākaḥ svargo lokaḥ svarga evainā etalloke sādayatyṛtavyānāṃ velayā saṃvatsaro vā ṛtavyāḥ saṃvatsaraḥ svargo lokaḥ svarga evainā etalloke sādayatyantastomabhāgameṣa vai sa nākaḥ svargo lokastasminnevainā etatpratiṣṭhāpayati

8.6.1.5

sa purastādupadadhāti | rājñyati prācī digiti rājñī ha nāmaiṣā prācī digvasavaste devā adhipataya iti vasavo haitasya diśo devā adhipatayo 'gnirhetīnām pratidhartetyagnirhaivātra haitīnām pratidhartā trivṛttvā stomaḥ pṛthivyāṃ śrayatviti trivṛtā haiṣā stomena pṛthivyāṃ śritājyamukthamavyathāyai stabhnātvityājyena haiṣokthenāvyathāyai pṛthivyāṃ stabdhā rathantaraṃ sāma pratiṣṭhityā antarikṣa iti rathantareṇa haiṣā sāmnā pratiṣṭhitāntarikṣa ṛṣayastvā prathamajā deveṣviti prāṇā vā ṛṣayaḥ prathamajāstaddhi brahma prathamajaṃ divo mātrayā varimṇā prathantviti yāvatī dyaustāvatīṃ varimṇā prathantvityetadvidhartā cāyamadhipatiśceti vākca tau manaśca tau hīdaṃ sarvaṃ vidhārayataste tvā sarve saṃvidānā nākasya pṛṣṭhe svarge loke yajamānaṃ ca sādayantviti yathaiva yajustathā bandhuḥ

8.6.1.6

atha dakṣiṇataḥ | virāḍasi dakṣiṇā digiti virāḍḍha nāmaiṣā dakṣiṇā digrudrāste devā adhipataya iti rudrā haitasya diśo devā adhipataya indro hetīnām pratidhartetīndro haivātra hetīnām pratidhartā pañcadaśastvā stomaḥ pṛthivyāṃ śrayatviti pañcadaśena haiṣā stomena pṛthivyāṃ śritā praugamukthamavyathāyai stabhnātviti praugeṇa haiṣokthenāvyathāyai pṛthivyāṃ stabdhā bṛhatsāma pratiṣṭhityā antarikṣa iti bṛhatā haiṣā sāmnā pratiṣṭhitāntarikṣa ṛṣayastvā prathamajā deveṣviti tasyokto bandhuḥ

8.6.1.7

atha paścāt | samrāḍasi pratīcī digiti samrāḍḍha nāmaiṣā pratīci digādityāste devā adhipataya ityādityā haitasyai diśo devā adhipatayo varuṇo hetīnām pratidharteti varuṇo haivātra hetīnām pratidhartā saptadaśastvā stomaḥ pṛthivyāṃ śrayatviti saptadaśena haiṣā stomena pṛthivyāṃ śritā marutvatīyamukthamavyathāyai stabhnātviti marutvatīyena haiṣokthenāvyathāyai pṛthivyāṃ stabdhā vairūpaṃ sāma pratiṣṭhityā antarikṣa iti vairūpeṇa haiṣā sāmnā pratiṣṭhitāntarikṣa ṛṣayastvā prathamajā deveṣviti tasyokto bandhuḥ

8.6.1.8

athottarataḥ svarāḍasyudīcī digiti svarāḍḍha nāmaiṣodīcī diṅmarutaste devā adhipataya iti maruto haitasyai diśo devā adhipatayaḥ somo hetīnām pratidharteti somo haivātra hetīnām pratidhartaikaviṃśastvā stomaḥ pṛthivyāṃ śrayatvityekaviṃśena haiṣā stomena pṛthivyāṃ śritā niṣkevalyamukthamavyathāyai stabhnātviti niṣkevalyena haiṣokthenāvyathāyai pṛthivyāṃ stabdhā vai rājaṃ sāma pratiṣṭhityā antarikṣa iti vairājena haiṣā sāmnā pratiṣṭhitāntarikṣa ṛṣayastvā prathamajā deveṣviti tasyokto bandhuḥ

8.6.1.9

atha madhye | adhipatnyasi bṛhatī digityadhipatnī ha nāmaiṣā bṛhatī digviśve te devā adhipataya iti viśve haitasyai diśo devā adhipatayo bṛhaspatirhetīnā pratidharteti bṛhaspatirhaivātra hetīnām pratidhartā triṇavatrayastriṃśau tvā stomau pṛthivyāṃ śrayatāmiti triṇavatrayastriṃśābhyāṃ haiṣā stomābhyām pṛthivyāṃ śritā vaiśvadevāgnimārute ukthe avyathāyai stabhnītāmiti vaiśvadevāgnimārutābhyāṃ haiṣokthābhyāmavyathāyai pṛthivyāṃ stabdhā śākvararaivate sāmanī pratiṣṭhityā antarikṣa iti śākvararaivatābhyāṃ haiṣā sāmabhyām pratiṣṭhitāntarikṣa ṛṣayastvā prathamajā deveṣviti tasyokto bandhuḥ

8.6.1.10

etāvānvai sarvo yajñaḥ | yajña u devānāmātmā yajñameva taddevā ātmānaṃ kṛtvaitasminnāke svarge loke 'sīdaṃstathaivaitadyajamāno yajñamevātmānaṃ kṛtvaitasminnāke svarge loke sīdati

8.6.1.11

atha pañcacūḍā upadadhāti | yajño vai nākasado yajña u eva pañcacūḍāstadya ime catvāra ṛtvijo gṛhapatipañcamāste nākasado hotrāḥ pañcacūḍā atiriktaṃ vai tadyaddhotrā yadu vā atiriktaṃ cūḍaḥ sa tadyatpañcātiriktā tasmātpañcacūḍāḥ

8.6.1.12

yadveva nākasatpañcacūḍā upadadhāti | ātmā vai nākasado mithunam pañcacūḍā ardhamu haitadātmano yanmithunaṃ yadā vai saha mithunenātha sarvo 'tha kṛtsnaḥ kṛtsnatāyai

8.6.1.13

yadveva nākasatpañcacūḍā upadadhāti | ātmā vai nākasadaḥ prajā pañcacūḍā atiriktaṃ vai tadātmano yatprajā yadu vā atiriktaṃ cūḍaḥ sa tadyatpañcātiriktāstasmātpañcacūḍāḥ

8.6.1.14

yadveva nākasatpañcacūḍā upadadhāti | diśo vai nākasado diśa u eva pañcacūḍāstadyā amuṣmādādityādarvācyaḥ pañca diśastā nākasado yāḥ parācyastāḥ pañcacūḍā atiriktā vai tā diśo yā amuṣmādādityātparācyo yadu vā atiriktaṃ cūḍaḥ sa tadyatpañcātiriktāstasmātpañcacūḍāḥ

8.6.1.15

yadveva pañcacūḍā upadadhāti | etadvai devā abibhayuryadvai na imāṃlokānupariṣṭādrakṣāṃsi nāṣṭrā na hanyuriti ta etāneṣāṃ lokānāmupariṣṭādgoptṝ!nakurvata ya ete hetayaśca prahetayaśca tathaivaitadyajamāna etāneṣāṃ lokānāmupariṣṭādgoptṝ!nkurute ya ete hetayaśca prahetayaśca

8.6.1.16

sa purastādupadadhāti | ayam puro harikeśa ityagnirvai purastadyattamāha pura iti prāñcaṃ hyagnimuddharanti prāñcamupacarantyatha yaddharikeśa ityāha haririva hyagniḥ sūryaraśmiriti sūryasyeva hyagne raśmayastasya rathagṛtsaśca rathaujāśca senānīgrāmaṇyāviti vāsantikau tāvṛtū puñjikasthalā ca kratusthalā cāpsarasāviti dikcopadiśā ceti ha smāha māhitthiḥ senā ca tu te samitiśca daṅkṣṇavaḥ paśavo hetiḥ pauruṣeyo vadhaḥ prahetiriti yadvai senāyāṃ ca samitau ca'rtīyante daṅkṣṇavaḥ paśavo hetiḥ pauruṣeyo vadhaḥ prahetiriti yadanyo 'nyaṃ ghnanti sa pauruṣeyo vadhaḥ prahetistebhyo namo astviti tebhya eva namaskaroti teno mṛḍayantviti ta evāsmai mṛḍayanti te yaṃ dviṣmo yaśca no dveṣṭi tameṣāṃ jambhe dadhma iti yameva dveṣṭi yaścainaṃ dveṣṭi tameṣāṃ jambhe dadhātyamumeṣāṃ jambhe dadhāmīti ha brūyādyaṃ dviṣyāttato 'ha tasminna punarastyapi tannādriyeta svayaṃnirdiṣṭo hyeva sa yamevaṃviddveṣṭi

8.6.1.17

atha dakṣiṇataḥ | ayaṃ dakṣiṇā viśvakarmetyayaṃ vai vāyurviśvakarmā yo 'yam pavata eṣa hīdaṃ sarvaṃ karoti tadyattamāha dakṣiṇeti tasmādeṣa dakṣiṇaiva bhūyiṣṭhaṃ vāti tasya rathasvanaśca rathecitraśca senānīgrāmaṇyāviti graiṣmau tāvṛtū menakā ca sahajanyā cāpsarasāviti dikcopadiśā ceti ha smāha māhitthirime tu te dyāvāpṛthivī yātudhānā hetī rakṣāṃsi prahetiriti yātudhānā haivātra hetī rakṣāṃsi prahetistebhyo namo astviti tasyokto bandhuḥ

8.6.1.18

atha paścāt | ayam paścādviśvavyacā ityasau vā ādityo viśvavyacā yadā hyevaiṣa udetyathedaṃ sarvaṃ vyaco bhavati tadyattamāha paścāditi tasmādetam pratyañcameva yantam paśyanti tasya rathaprotaścāsamarathaśca senānīgrāmaṇyāviti vārṣikau tāvṛtū pramlocantī cānumlocantī cāpsarasāviti dikcopadiśā ceti ha smāha māhitthirahorātre tu te te hi pra ca mlocato 'nu ca mlocato vyāghrā hetiḥ sarpāḥ prahetiriti vyāghrā haivātra hetiḥ sarpāḥ prahetistebhyo namo astvititasyokto bandhuḥ

8.6.1.19

athottarataḥ | ayamuttarātsaṃyadvasuriti yajño vā uttarāttadyattamāhottarādityuttarataupacāro hi yajño 'tha yatsaṃyadvasurityāha yajñaṃ hi saṃyantītīdaṃ vasviti tasya tārkṣyaścāriṣṭanemiśca senānīgrāmaṇyāviti śāradau tāvṛtūviśvācī ca ghṛtācī cāpsarasāviti dikcopadiśā ceti ha s māha māhitthirvediśca tu te srukca vedireva viśvācī srugghṛtācyāpo hetirvātaḥ prahetirityāpo haivātra hetirvātaḥ prahetirato hyevoṣṇo vātyataḥ śītastebhyo namo astviti tasyokto bandhuḥ

8.6.1.20

atha madhye | ayamuparyarvāgvasuriti parjanyo vā upari tadyattamāhoparītyupari hi parjanyo 'tha yadarvāgvasurityāhāto hyarvāgvasu vṛṣṭirannam prajābhyaḥ pradīyate tasya senajicca suṣeṇaśca senānīgrāmaṇyāviti haimantikau tāvṛtū urvaśī ca pūrvacittiścāpsarasāviti dikcopadiśā ceti ha smāha māhitthirāhutiśca tu te dakṣiṇā cāvasphūrjanhetirvidyutprahetirityavasphūrjanhaivātra hetirvidyutprahetistebhyo namo astviti tasyokto bandhuḥ

8.6.1.21

ete vai te hetayaśca prahetaśca | yāṃstaddevā eṣāṃ lokānāmupariṣṭādgoptṝnakurvatātha yāstāḥ prajā ete te senānīgrāmaṇyo 'tha yattanmithunametāstā apsarasaḥ sarva eva taddevāḥ kṛtsnā bhūtvā saha prajayā saha mithunenaitasminnāke svarge loke 'sīdaṃstathaivaitadyajamānaḥ sarva eva kṛtsno bhūtvā saha prajayā saha mithunenaitasminnāke svarge loke sīdati

8.6.1.22

tā vā etāḥ | daśeṣṭakā upadadhāti daśākṣarā virāḍvirāḍeṣā citistā u vai pañcaiva dve-dve hyupadadhāti tā haitā agnerāśiṣastā uttamāyāṃ citā upadadhātyanta eṣo 'gneryaduttamā citirantatastadagnerāśiṣo nirāha pañca bhavanti pañca hi yajña āśiṣo 'thaine antarā purīṣaṃ nivapatyagnī haitau yadete iṣṭake nedimāvagnī saṃśocāta ityatho annaṃ vai purīṣamannenaivābhyāmetatsaṃjñāṃ karoti

8.6.1.23

athāto 'nvāvṛtam | purastādupadhāya dakṣiṇataḥ paścāduttarato madhya upadadhātyathottarāḥ purastādevāgra upadhāya dakṣiṇata uttarato madhye paścādupadadhātyavastātprapadano ha svargo loka etadvai devā imāṃlokāntsarvataḥ samapidhāyāvastātsvargaṃ lokam prāpadyanta tathaivaitadyajamāna imāṃlokāntsarvataḥ samapidhāyāvastātsvargaṃ lokam prapadyate