Pramāṇa · Search · About · API

Ashtottarashatopanishad 34

Aṣṭottaraśatopaniṣad 34

Language
Sanskrit

Contents

34.1

tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ:
te hocurbhagavan yadyevamasyātmano mahimānaṃ sūcayasītyanyo vā paraḥ ko'yamātmā sitāsitaiḥ karmaphalairabhibhūyamānaḥ sadasadyonimāpadyata ityavācīṃ vordhvaṃ vā gatiṃ dvandvairabhibhūyamānaḥ paribhramatīti katama eṣa iti tān hovāca

34.2

asti khalvanyo'paro bhūtātmā yo'yaṃ sitāsitaiḥ karmaphalairabhibhūyamānaḥ
sadasadyonimāpadyata ityavācīṃ vordhvāṃ gatiṃ dvandvairabhibhūyamānaḥ paribhramatītyasyopavyākhyānaṃ pañca tanmātrāṇi bhūtaśabdenocyante pañca mahābhūtāni
bhūtaśabdenocyante'tha teṣāṃ yaḥ samudāyaḥ śarīramityuktamatha yo ha khalu
vāva śarīramityuktaṃ sa bhūtātmetyuktamathāsti tasyātmā binduriva puṣkara
iti sa vā eṣo'bhibhūtaḥ prākṛtairguṇairityato'bhibhūtatvāt sammūḍhatvaṃ
prayātyasammūḍhatvādātmasthaṃ prabhuṃ bhagavantaṃ kārayitāraṃ nāpaśyadguṇaughaistṛpyamānaḥ kaluṣīkṛtaścāsthiraścañcalo lolupyamānaḥ saspṛho vyagraścābhimānatvaṃ prayāta ityahaṃ so mamedamityevaṃ manyamāno nibandhanātyātmanā''tmānaṃ jāleneva khacaraḥ kṛtasyānuphalairabhibhūyamānaḥ paribhramatīti

34.3

athānyatrāpyuktaṃ yaḥ kartā so'yaṃ vai bhūtātmā karaṇaiḥ kārayitā'ntaḥpuruṣo'tha yathā'gnināyaḥpiṇḍo vā'bhibhūtaḥ kartṛbhirhanyamāno nānātvamupetyaivaṃ vāva khalvasau bhūtātmā'ntaḥpuruṣeṇābhibhūto guṇairhanyamāno
nānātvamupetyatha yattriguṇaṃ caturaśītilakṣayonipariṇataṃ bhūtatriguṇametadvai
nānātvasya rūpaṃ tāni ha vā imāni guṇāni puruṣeṇeritāni cakramiva
cakriṇottha yathā'yaḥpiṇḍe hanyamāne nāgnirabhibhūyatyevaṃ nābhibhūyatyasau
puruṣo'bhibhūyatyayaṃ bhūtātmopasaṃśliṣṭatvāditi

34.4

athānyatrāpyuktaṃ śarīramidaṃ maithunādevodbhūtaṃ saṃvidapetaṃ niraya evaṃ mūtradvāreṇa niṣkrāntamasthibhiścitaṃ māṃsenānuliptaṃ carmaṇā'vabaddhaṃ viṇmūtrapittakaphamajjāmedovasābhiranyaiśca malairbahubhiḥ paripūrṇaṃ kośa ivāvasanneti

34.5

athānyatrāpyuktaṃ sammoho bhayaṃ viṣādo nidrā tandrī vraṇo jarā śokaḥ kṣutpipāsā kārpaṇyaṃ krodho nāstikyamajñānaṃ mātsaryaṃ vaikāruṇyaṃ mūḍhatvaṃ
nirvrīḍatvaṃ nikṛtatvamuddhatatvamasamatvamiti tāmasānvitastṛṣṇā sneho rāgo
lobho hiṃsā ratirdṛṣṭivyāvṛtatvamīrṣyākāmamasthiratvaṃ cañcalatvaṃ jihīrṣārthopārjanaṃ mitrānugrahaṇaṃ parigrahāvalambo'niṣṭeṣvindriyārtheṣu dviṣṭiriṣṭeṣvabhiṣvaṅgaḥ iti rājasānvitaiḥ paripūrṇa etairabhibhūta ityadaṃ bhūtātmā
tasmānnānārūpāṇyāpnotītyāpnotīti

34.5.p1

iti tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ

Commentaries (2)

Linked texts (7)