Chandogyaprakasha 3
Chāndogyaprakāśa 3
- Language
- Sanskrit
Contents
- 3.40 — 1 part
3.1
tābhyāmāpo'numīyante tābhistejastatastu sat || vyāptiṃ gṛhītvā sarvatra yojatāyoditaṃ punaḥ
3.2
dehe
ye'vayavāḥ saṃti padārthāḥ saṃti te bahiḥ || teṣu sarveṣu sanmātrarūpatvamavadhāryatām
3.3
bhautikatvaṃ purā proktaṃ taduktaṃ dehabāhyayoḥ
iṃdriyadvārato boddhuṃ procyate maraṇakramaḥ
3.4
mriyamāṇasya vāgādivṛttirmanasi līyate || manovṛtterlayaḥ prāṇe prāṇavṛttestu tejasi
3.5
śvāsasyoparatāvuṣṇaṃ spṛṣṭvā jīvananiścayam || kurvaṃtyuṣṇaṃ tu
tattejaḥ savastuni vilīyate
3.6
chāyādeheṃdriyadvāraiḥ padārtho yo'tra
bodhitaḥ || sa eṣa sarvajagato'ṇimā vastvaṃtaraṃ na tu
3.7
sthūlatvāṇutvarūpābhyāṃ vastvekaṃ bhāsate dvidhā || sthūlamiṃdriyagamyatvānnāmarūpātmakaṃ jagat
3.8
sadvaitaṃ bhavetsūkṣmamiṃdriyāviṣayatvataḥ
etadātmakataivāsya sthūlasyetīha yujyate
3.9
aṇutvaṃ vastunaḥ proktaṃ
yattatsatyamabādhanāt || sthūlatvaṃ māyayā kḷptaṃ jñānenaitasya bādhanāt
3.10
abādhyo yaḥ sa evātmā sarvasya na tu kalpitaḥ || śvetaketo
yadvaitaṃ tadasi tvaṃ na mānavaḥ
3.11
cicchāyāvānahaṃkāro'dhīte
vedacatuṣṭayam || tvaṃ tu sākṣyeva tasyātaḥ sadasi tvaṃ na cetaraḥ
3.12
bhinno'bhūddhṛdayagraṃthiḥ śvetaketorvivekataḥ || dhīdoṣaṃ saṃśayaṃ mārhuṃ bhūyo
brūhītyavocata
3.13
satā saṃpadyate jīvaḥ suṣuptāvityudīritam
tathā cetsati saṃpanno'hamityasya kuto na dhīḥ
3.14
nānāvṛkṣarasaikyena saṃpanne madhuni sthitaḥ || na budhyate raso'syeti tathā sarvalayānna dhīḥ
3.15
jīvopādhilaye'pyatra tadbījasyāvaśeṣataḥ || tadupādhika evāsmin dehe'nyedyuḥ prabudhyate
3.16
cittaikāgryāya tacchaṃkā
parihāryā tu vastuṣu || pūrvoktameva tadboddhuṃ tadevāha punarguruḥ
3.17
prājñaṃmanyatayā tattvamaviśvasya svaśaṃkayā || punaḥ punarapṛcchattaṃ pratyāhāsau punaḥ punaḥ
3.18
suṣuptau buddhyabhāve'pi punarjāgaraṇe'sti dhīḥ
āgacchaṃ sata ityevaṃ tadā kasmānna vettyasau
3.19
suptau sadrūpamajñātvā sadaikyaṃ prāptavāṃstataḥ || sato nāgamanaṃ smāryamapāmasmaraṇaṃ
yathā
3.20
gaṃgājalaṃ praviśyābdhau meghenākṛṣya sicyate || nājñātattvātsmṛtistatra tadvadatra smṛtirna hi
3.21
vyāghrādiḥ supta evātra
budhyate vāsanāvaśāt || na naṣṭā vāsanetyevaṃ vivakṣitvocyate punaḥ
3.22
jīvasya naśvarasyaikyaṃ na nityena sateti cet || jīvo na
naśyati kvāpītyevaṃ vṛkṣavadīkṣyatām
3.23
śākhāṃ vṛkṣe jīvapūrṇe
jīvastyajati yāmasau || śuṣyennānyā tathā jīve'pagate mriyate
vapuḥ
3.24
nāmarūpayutaṃ sthūlaṃ taddhīnātsadgaṇoḥ katham || utpannamiti cedbījādvaṭavṛkṣavadīkṣyatām
3.25
nyāyāgamābhyāṃ siddhaṃ ca
śraddhāhīnaḥ parāṅmukhaḥ || na budhyate śvetaketo śraddhasvāṃtarmukho bhava
3.26
tatsarvatra sthitaṃ kasmānna sarve vidurīdṛśam || mumukṣustu kathaṃ
vettītyatra dṛṣṭāṃta ucyate
3.27
lavaṇasya ghanaṃ nīre vilīnaṃ vetti
na tvacā || jihvayā vetti tadvatsadrupāyenaiva budhyate
3.28
sati
sarvendriyāgamye ka upāyaḥ sa ucyate || upāya upadeśo'tra bhavedgaṃdhāramārgavat
3.29
gaṃdhārādyo vane nītastaskarairbaddhanetrakaḥ || tasya
baṃdhaṃ vimucyātra kṛpālurmārgamādiśat
3.30
tenādiṣṭamavismṛtya
dhīmān gaṃdhāramāptavān || avidyayāvṛtaṃ tattvaṃ vettyevamupadeśataḥ
3.31
aśleṣanāśau viduṣaḥ saṃcitāgāmikarmaṇoḥ || prārabdhe bhogasaṃkṣīṇe mucyate na tu jāyate
3.32
kīdṛśī matirasyeti cedbhāgādilayādyathā || mūḍhasya tadvaddevāsya vailakṣaṇyaṃ na kiṃcana
3.33
samānāyāṃ mṛtāveko mukto nānyaḥ kuto vada || satyānṛtābhisaṃdhatvaṃ
vaiṣamyaṃ jñānimūḍhayoḥ
3.34
taskarātaskarau cauryaśaṃkayā talarakṣakaiḥ
gṛhītau na kṛtaṃ cauryamityāhaturubhāvapi
3.35
gṛhītaḥ paraśuṃ
taptaṃ tau tayostaskaro'nṛtam || abhisaṃdhāya dagdhaḥ san hanyate
talarakṣakaiḥ
3.36
ataskaraḥ satyasaṃdho na dagdho mucyate ca taiḥ
ajñānyanṛtasaṃdho'tra satyasaṃdhastu tattvavit
3.37
martyo'hamiti
saṃdhāya mriyate jāyate ca saḥ || brahmāhamiti saṃdhāya mucyate na ca
jāyate
3.38
buddhidoṣaṃ samādhātuṃ dṛṣṭāṃtaistaistavātra kim || tvaṃ
sadevetyabhipretya navakṛtva upādiśat
3.39
bhinnagraṃthiḥ śvetaketumananācchinnasaṃśayaḥ || sadvaitaṃ svamātmānaṃ viśepeṇāvabuddhavān
3.40
śvetaketorbrahmavidyāvyākhyātā sphuṭametayā || tuṣṭo'smānanugṛhṇātu vidyātīrthamaheśvaraḥ
3.40.p1
iti śrīvidyāraṇyamunikṛte anubhūtiprakāśe chāṃdogyopaniṣadi śvetaketuvidyāprakāśo nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Anubhūtiprakāśa (Sāyaṇācārya) — Sāyaṇācārya, Sanskrit
- Anubhūtiprakāśa (Mādhava) — Mādhava, Sanskrit