Pramāṇa · Search · About · API

Chandogyaprakasha 3

Chāndogyaprakāśa 3

Language
Sanskrit

Contents

3.1

tābhyāmāpo'numīyante tābhistejastatastu sat || vyāptiṃ gṛhītvā sarvatra yojatāyoditaṃ punaḥ

3.2

dehe
ye'vayavāḥ saṃti padārthāḥ saṃti te bahiḥ || teṣu sarveṣu sanmātrarūpatvamavadhāryatām

3.3

bhautikatvaṃ purā proktaṃ taduktaṃ dehabāhyayoḥ
iṃdriyadvārato boddhuṃ procyate maraṇakramaḥ

3.4

mriyamāṇasya vāgādivṛttirmanasi līyate || manovṛtterlayaḥ prāṇe prāṇavṛttestu tejasi

3.5

śvāsasyoparatāvuṣṇaṃ spṛṣṭvā jīvananiścayam || kurvaṃtyuṣṇaṃ tu
tattejaḥ savastuni vilīyate

3.6

chāyādeheṃdriyadvāraiḥ padārtho yo'tra
bodhitaḥ || sa eṣa sarvajagato'ṇimā vastvaṃtaraṃ na tu

3.7

sthūlatvāṇutvarūpābhyāṃ vastvekaṃ bhāsate dvidhā || sthūlamiṃdriyagamyatvānnāmarūpātmakaṃ jagat

3.8

sadvaitaṃ bhavetsūkṣmamiṃdriyāviṣayatvataḥ
etadātmakataivāsya sthūlasyetīha yujyate

3.9

aṇutvaṃ vastunaḥ proktaṃ
yattatsatyamabādhanāt || sthūlatvaṃ māyayā kḷptaṃ jñānenaitasya bādhanāt

3.10

abādhyo yaḥ sa evātmā sarvasya na tu kalpitaḥ || śvetaketo
yadvaitaṃ tadasi tvaṃ na mānavaḥ

3.11

cicchāyāvānahaṃkāro'dhīte
vedacatuṣṭayam || tvaṃ tu sākṣyeva tasyātaḥ sadasi tvaṃ na cetaraḥ

3.12

bhinno'bhūddhṛdayagraṃthiḥ śvetaketorvivekataḥ || dhīdoṣaṃ saṃśayaṃ mārhuṃ bhūyo
brūhītyavocata

3.13

satā saṃpadyate jīvaḥ suṣuptāvityudīritam
tathā cetsati saṃpanno'hamityasya kuto na dhīḥ

3.14

nānāvṛkṣarasaikyena saṃpanne madhuni sthitaḥ || na budhyate raso'syeti tathā sarvalayānna dhīḥ

3.15

jīvopādhilaye'pyatra tadbījasyāvaśeṣataḥ || tadupādhika evāsmin dehe'nyedyuḥ prabudhyate

3.16

cittaikāgryāya tacchaṃkā
parihāryā tu vastuṣu || pūrvoktameva tadboddhuṃ tadevāha punarguruḥ

3.17

prājñaṃmanyatayā tattvamaviśvasya svaśaṃkayā || punaḥ punarapṛcchattaṃ pratyāhāsau punaḥ punaḥ

3.18

suṣuptau buddhyabhāve'pi punarjāgaraṇe'sti dhīḥ
āgacchaṃ sata ityevaṃ tadā kasmānna vettyasau

3.19

suptau sadrūpamajñātvā sadaikyaṃ prāptavāṃstataḥ || sato nāgamanaṃ smāryamapāmasmaraṇaṃ
yathā

3.20

gaṃgājalaṃ praviśyābdhau meghenākṛṣya sicyate || nājñātattvātsmṛtistatra tadvadatra smṛtirna hi

3.21

vyāghrādiḥ supta evātra
budhyate vāsanāvaśāt || na naṣṭā vāsanetyevaṃ vivakṣitvocyate punaḥ

3.22

jīvasya naśvarasyaikyaṃ na nityena sateti cet || jīvo na
naśyati kvāpītyevaṃ vṛkṣavadīkṣyatām

3.23

śākhāṃ vṛkṣe jīvapūrṇe
jīvastyajati yāmasau || śuṣyennānyā tathā jīve'pagate mriyate
vapuḥ

3.24

nāmarūpayutaṃ sthūlaṃ taddhīnātsadgaṇoḥ katham || utpannamiti cedbījādvaṭavṛkṣavadīkṣyatām

3.25

nyāyāgamābhyāṃ siddhaṃ ca
śraddhāhīnaḥ parāṅmukhaḥ || na budhyate śvetaketo śraddhasvāṃtarmukho bhava

3.26

tatsarvatra sthitaṃ kasmānna sarve vidurīdṛśam || mumukṣustu kathaṃ
vettītyatra dṛṣṭāṃta ucyate

3.27

lavaṇasya ghanaṃ nīre vilīnaṃ vetti
na tvacā || jihvayā vetti tadvatsadrupāyenaiva budhyate

3.28

sati
sarvendriyāgamye ka upāyaḥ sa ucyate || upāya upadeśo'tra bhavedgaṃdhāramārgavat

3.29

gaṃdhārādyo vane nītastaskarairbaddhanetrakaḥ || tasya
baṃdhaṃ vimucyātra kṛpālurmārgamādiśat

3.30

tenādiṣṭamavismṛtya
dhīmān gaṃdhāramāptavān || avidyayāvṛtaṃ tattvaṃ vettyevamupadeśataḥ

3.31

aśleṣanāśau viduṣaḥ saṃcitāgāmikarmaṇoḥ || prārabdhe bhogasaṃkṣīṇe mucyate na tu jāyate

3.32

kīdṛśī matirasyeti cedbhāgādilayādyathā || mūḍhasya tadvaddevāsya vailakṣaṇyaṃ na kiṃcana

3.33

samānāyāṃ mṛtāveko mukto nānyaḥ kuto vada || satyānṛtābhisaṃdhatvaṃ
vaiṣamyaṃ jñānimūḍhayoḥ

3.34

taskarātaskarau cauryaśaṃkayā talarakṣakaiḥ
gṛhītau na kṛtaṃ cauryamityāhaturubhāvapi

3.35

gṛhītaḥ paraśuṃ
taptaṃ tau tayostaskaro'nṛtam || abhisaṃdhāya dagdhaḥ san hanyate
talarakṣakaiḥ

3.36

ataskaraḥ satyasaṃdho na dagdho mucyate ca taiḥ
ajñānyanṛtasaṃdho'tra satyasaṃdhastu tattvavit

3.37

martyo'hamiti
saṃdhāya mriyate jāyate ca saḥ || brahmāhamiti saṃdhāya mucyate na ca
jāyate

3.38

buddhidoṣaṃ samādhātuṃ dṛṣṭāṃtaistaistavātra kim || tvaṃ
sadevetyabhipretya navakṛtva upādiśat

3.39

bhinnagraṃthiḥ śvetaketumananācchinnasaṃśayaḥ || sadvaitaṃ svamātmānaṃ viśepeṇāvabuddhavān

3.40

śvetaketorbrahmavidyāvyākhyātā sphuṭametayā || tuṣṭo'smānanugṛhṇātu vidyātīrthamaheśvaraḥ

3.40.p1

iti śrīvidyāraṇyamunikṛte anubhūtiprakāśe chāṃdogyopaniṣadi śvetaketuvidyāprakāśo nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ

Linked texts (2)