Dashopanishad 31.3.p1.2
Daśopaniṣad 31.3.p1.2
- Language
- Sanskrit
31.3.p1.2
sarvāṇyevaitāni prajñānasya nāmadheyāni bhavanti | eṣa brahmaiṣa indra
eṣa prajāpatiḥ ete sarve devā imāni ca pañca mahābhūtāni pṛthivī
vāyurākāśa āpo jyotī m̐ ṣītyetāni imāni ca kṣudramiśrāṇīva
bījāni itarāṇi cetarāṇi cāṇḍajāni ca jārujāni ca svedajāni
codbhijjāni cāśvā gāvaḥ puruṣā hastino yatkiñcedaṃ prāṇi jaṅgamaṃ
ca patatri ca yacca sthāvaraṃ sarvaṃ tatprajñānetraṃ prajñāne pratiṣṭhitaṃ
prajñānetro lokaḥ prajñā pratiṣṭhā prajñānaṃ brahma | sa etena prajñenātmanāsmāllokādutkramyāmuṣmin svarge loke sarvān kāmānāptvāmṛtaḥ
samabhavadamṛtaḥ samabhavat
sa ātmā kīdṛśaḥ ? yamātmānaṃ vāmadevaḥ svamātramiti jñātvāmṛtaḥ samabhavattameva
mumukṣavo vayamupāsmahe | ko nu khalu sa ātmā ? ityevaṃ jijñāsāpūrvakamanyonyaṃ
pṛcchatāmatikrāntadarśināṃ śrutiriyaṃ prādurbabhūva
yenekṣate śṛṇotīdaṃ jighrati vyākaroti ca
svādvasvādu vijānāti tatprajñānamudīritam
caturmukhendradeveṣu manuṣyāśvagavādiṣu
caitanyamekaṃ brahmātaḥ prajñānaṃ brahma mayyapi
vāyurākāśa āpo jyotīṃṣītyevaitāni pañca mahābhūtānyapyeṣa eva
kiñcemāni kṣudrairalpakairmiśrāṇi kṣudramiśrāṇīva sarpādīni bījāni | ivaśabdo'narthakaḥ| dvairāśyena nirdiśyamānāni yāni tānītarāṇyucyante| pakṣyādīnyaṇḍajāni| jarāyujādīni manuṣyādīni jārujāni| yūkamaśakādīni
svedajāni| vṛkṣādīnyudbhijjāni| aśvā gāvaḥ puruṣā hastinaḥ anyacca
yatkiñcididaṃ prāṇijātam| kintat? jaṅgamaṃ yacca padbhyāṃ gacchati, yaccākāśapatanaśīlaṃ patatri ca, yacca sthāvaramacalaṃ, tatsarvamaśeṣataḥ prajñānetram
Linked texts (2)
- Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit