Kaishitaki ? 1
Kaiṣītaki ? 1
- Language
- Sanskrit
1.1
candre vidyuti meghe khe vāyāvagnau jale'pi ca
ādarśe śravaṇe gantṛśabde chāyārutāvapi
dehe khapne dakṣiṇe'kṣiṇyapi vāme'bravīt kramāt
sarvatra rājā pratyukto viprastūṣṇīmavasthitaḥ
oṃ citro ha vai gārgyāyaniryakṣyamāṇa āruṇiṃ vavre
sa ha putraṃ śvetaketuṃ prajighāya yājayeti taṃ hābhyāgataṃ
papraccha gautamasya putro'si saṃvṛtaṃ loke yasmin mā
dhāsyasyanyatamo vādhvā tasya mā loke dhāsyasīti
sa hovāca nāhametadveda hantācāryaṃ pṛcchānīti sa ha
pitaramāsādya papracchetīti māprākṣīt kathaṃ pratibravāṇīti sa hovācāhamapyetanna veda sadasyeva vayaṃ svādhyāyamadhītya harāmahe yannaḥ pare dadatyehyubhau gamiṣyāva iti sa ha samitpāṇiścitraṃ gārṅgyāyaniṃ praticakrama upāyānīti taṃ hovāca brahmārṣyāhyasi gautama yo
na mānamupāgā ehi vyeva tvā jñapayiṣyāmīti
1.2
sa hovāca ye vai kecāsmāllokāt prayanti candramasameva te sarve gacchanti teṣāṃ prāṇaiḥ pūrvapakṣa āpyāyate tānaparapakṣeṇa prajanayatyetadvai svargasya lokasya
dvāraṃ yaccaṃdramāstaṃ yaḥ pratyāha tamatisṛjate'tha yo na
pratyāha tamiha vṛṣṭirbhūtvā varṣati sa iha kīṭo vā
pataṅgo vā matsyo vā śakunivā siṃho vā varāho vā
paraśtvān vā śārdūlo vā puruṣo vāndho vā teṣu teṣu
sthāneṣu pratyājāyate yathākarma yathāvidyaṃ tamāgataṃ
pṛcchati ko'sīti taṃ pratibrūyādvicakṣaṇādṛtavo reta
ābhṛtaṃ pañcadaśāt prasūtāt pitryāvatastanmā puṃsi
karttarairayadhvaṃ puṃsā kartrā mātari mā niṣiñca sa jāya
upajāyamāno dvādaśatrayodaśopamāso dvādaśatrayodaśena pitrā''saṃ tadvide'haṃ pratitadvide'haṃ tanma ṛtavo'mṛtyuva ābharadhvaṃ tena satyena tena tapasā ṛturasmyārtavo'smi ko'si tvamasmīti tamatisṛjate
1.3
sa evaṃ devayānaṃ panthānamāpadyāgnilokamāgacchati
sa vāyulokam̐ sa varuṇalokaṃ sa indralokaṃ sa prajāpatilokaṃ sa brahmalokaṃ tasya ha vā etasya lokasyāro
hrado muhūrttā yeṣṭihā vijarā nadīlyo vṛkṣaḥ sālajyaṃ
saṃsthānamaparājitamāyatanamindraprajāpatī dvāragopau
vibhupramitaṃ vicakṣaṇāsandāmitaujāḥ paryaṅkaḥ priyā ca
mānasī pratirūpā ca cākṣuṣī puṣpāṇyādāyāvayato vai
ca jagānyambāścāmbāyavīścāpsaraso'mbayā nadyastamitthaṃvidāgacchati taṃ brahmāhābhidhāvata mama yaśasā vijarāṃ
vā ayaṃ nadīṃ prāpanna vā ayaṃ jarayiṣyatīti
1.4
taṃ pañcaśatānyapsarasāṃ pratiyanti śataṃ phalahastāḥ
śatamāñjanahastāḥ śataṃ mālyahastāḥ śataṃ vāsohastāḥ
śataṃ cūrṇahastāstaṃ brahmālaṅkāreṇālaṅkurvanti sa brahmālaṅkāreṇālaṅkṛto brahmavidvān brahmābhipreti sa
āgacchatyāraṃ hradaṃ taṃ manasātyeti tamitvā samprativido majjanti sa āgacchati muhūrttān yeṣṭihāṃste'smādapadravanti sa āgacchati vijarāṃ nadīṃ tāṃ manasaivātyeti tatsukṛtaduṣkṛte dhunute vā tasya priyā jñātayaḥ
sukṛtamupayantyapriyā duṣkṛtaṃ tadyathā rathena dhāvayan
rathacakre paryavekṣetaivamahorātre paryavekṣetaivaṃ sukṛtaduṣkṛte
sarvāṇi ca dvandvāni sa eṣa visukṛto viduṣkṛto
brahmavidvān brahmaivābhipraiti
1.5
sa āgacchatīlyaṃ vṛkṣaṃ taṃ brahmagandhaḥ praviśati sa āgacchati sālajyaṃ saṃsthānaṃ taṃ brahmarasaḥ praviśati sa āgacchatyaparājitamāyatanaṃ taṃ brahmatejaḥ praviśati sa āgacchatīndraprajāpatī dvāragopā tāvasmādapadravataḥ sa āgacchati vibhupramitaṃ taṃ brahmayaśaḥ praviśati sa āgacchati vicakṣaṇāmāsandīṃ bṛhadrathantare sāmanī pūrvau pādau
śyaitanaudhase cāparau pādau vairūpavairāje anūcye śākvararaivate tiraścī sā prajñā prajñayā hi vipaśyati sa āgacchatyamitaujasaṃ paryyaṅkaṃ sa prāṇastasya bhūtañca bhaviṣyacca
pūrvvau pādau śrīścerā cāparau bhadrayajñāyajñīye śīrṣakhye
bṛhadrathantare anūcye ṛcaśca sāmāni ca prācīnātānaṃ yajūṃṣi tiraścīnāni somāṃśava upastaraṇamudgītho'paraśca yaḥ śrīrupabarhaṇaṃ† tasmin brahmāste tamitthaṃvidādenaivāgra ārohati taṃ brahmā pṛcchati‡ ko'sīti taṃ pratibrūyāt
1.6
ṛturasmyārtavo'smyākāśād yoneḥ sambhūto bhāryāyai retaḥ saṃvatsarasya tejo bhūtasya bhūtasyātmā bhūtasya bhūtasya tvamātmāsi yastvamasi so'hamasmi tamāha ko'hamasmīti satyamiti brūyāt kiṃ tadyatsatyamiti yadanyaddevebhyaśca prāṇebhyaśca tatsadya yaddevāśca
prāṇāśca tattayaṃ tadetayā vācābhivyāhriyate satyamityetāvadidaṃ sarvvamidaṃ sarvvamasītyevainaṃ tadāha tadetacchlokenābhyuktam
1.7
yajūradaraḥ sāmaśirā asāvṛṅmūrtiravyayaḥ sa brahmeti vijñeya ṛṣirbrahmamayo mahāniti tamāha kena
me pauṃsyāni nāmānyāpnoṣīti prāṇeneti brūyāt kena
napuṃsakānīti manaseti kena strīnāmānīti vāceti kena gandhāniti prāṇeneti kena rūpāṇīti cakṣugheti kena śabdāniti śrotreṇeti kenānnarasāniti
jihvayeti kena karmāṇīti hastābhyāmiti kena
sukhaduḥkhe iti śarīreṇeti kenānandaṃ ratiṃ prajātimityupastheneti kenetyā iti pādābhyāmiti kena dhiyo
vijñātavyaṃ kāmāniti prajñayaiveti brūyāttamāha āpo
vai khalu me loko'yaṃ te'sāviti sā yā brahmaṇo
jitiryā vyaṣṭistāṃ jitiṃ jayati tāṃ vyaṣṭiṃ vyaśnute ya
evaṃ veda ya evaṃ veda
Linked texts (9)
- Śāṅkhāyanāraṇyaka — Sanskrit
- Kauṣītakibrāhmaṇopaniṣad — Sanskrit
- Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Śāṅkhāyanīyopaniṣad — Sanskrit
- Upaniṣads — Sanskrit
- Kauṣītakopaniṣad — Sanskrit
- Upaniṣatsaṃgraha — Sanskrit
- Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Aṣṭottaraśatopaniṣad — Sanskrit