Pramāṇa · Search · About · API

Kaṭha Upaniṣad 1.2.25

Kaṭhaprakāśikā (Raṅgarāmānuja) 1.2.25

Language
Sanskrit

1.2.25

etattulyaṃ yadi manyase varaṃ vṛṇīṣva vittaṃ cirajīvikāṃ ca |
mahābhūmau naciketastvamedhi kāmānāṃ tvā kāmabhājaṃ karomi ||

1.2.25.p1

pra.dī. - etattulyam iti | etattulyam - pūrvoktavarasadṛśaṃ vittam - dravyam cirajīvikām - cirakālajīvanarūpamanyaṃ varaṃ, yadi manyase - prārthayase yadi, vṛṇīṣva | he naciketaḥ tvaṃ mahābhūmau - mahati bhūmaṇḍale, edhi kāmānām- kāmyamānānām apsarasādīnāṃ tvā - tvāṃ kāmabhājam - kāmanāviṣayaṃ karomi - kāmyabhūtāpsarasādiprārthanīyaṃ karomi ityarthaḥ |

1.2.25.p2

pra. - etattulyam iti | uktena vareṇa sadṛśam anyadapi varaṃ manyase cet! tadapi vṛṇīṣva; prabhūtaṃ hiraṇyaratnādikaṃ ciraṃjīvanaṃ1 ca ityarthaḥ | mahābhūmau naciketastvamethi | edhi - bhava | rājeti śeṣaḥ | asterloṇmadhyamapuruṣaikavacanam| kāmānām - kāmyamānānām apsaraḥprabhṛtiviṣayāṇām | kāmabhājam - kāmaḥ kāmanā | tāṃ viṣayatayā bhajatīti kāmabhāk; tam| kāmyamānāpsaraḥ prabhṛtīnāmapi kāmanāviṣayaṃ karomi ityarthaḥ |

1.2.25.p3

ā.bhā. - etattulyam | etena maduktena vareṇa, tulyam - sadṛśaṃ varaṃ kamapi aparaṃ yadi manyase, tarhi tamapi vṛṇīṣva | vittam - muktāphalamāṇikyādi mahārgharatnarūpaṃ prabhūtamapi vṛṇīṣva | cirajīvikām - cirakālaparyantaṃ jīvanaṃ ca vṛṇīṣva | he naciketaḥ ! mahābhūmau - mahatī cāsau bhūmiḥ mahābhūmiḥ | tatra āsamudrāntabhūbhāge etat nāmnaiva tvaṃ edhi - vardhasva, sarvotkṛṣṭaḥ rājamūrdhanyo bhava ityarthaḥ | kiñca atraiva mahābhūmau kāmānām - kāmyante iti kāmāḥ divyasrakcandanāpsaraḥ - prabhṛtayaḥ teṣāṃ kāmabhājam - kāmanāviṣayaṃ tvāṃ karomi | apsaraḥprabhṛtayaḥ bhūmausthitamapi yathā kāmayeran, tathā tvaṃ karomi iti bhāvaḥ |

1.2.25.p4

su. - etat iti | yo'yaṃ varo vṛto muktasvarūpamadhikṛtya, tamekamṛte, yadanena tulyaṃ manyase tadvṛṇīṣva | vittam - muktāphalamāṇikyādimahārghamapi vṛṇīṣva | cirajīvikāmapi tathā putra - mitra - kaḷatrādisakalasampadyogyāyām asyāṃ

Linked texts (1)