Kaṭha Upaniṣad 1.2.4

Kaṭhaprakāśikā (Raṅgarāmānuja) 1.2.4

Language: Sanskrit

1.2.4

[ svātmadānena kratoḥ saphalatvaprārthanā ]
sa hovāca pitaraṃ, tata ! kasmai māṃ dāsyasīti |
dvitīyaṃ tṛtīyaṃ taṃ hovāca mṛtyave tvā dadāmīti ||

pra.dī. - sa hovāca iti | pitṛkṛtakratudakṣiṇāvaiguṇyāt2 pituḥ aniṣṭaphalaṃ bhavati iti manyamānaḥ āstikaḥ putraḥ pitaram uvāca | saḥ - naciketaḥ, pitaram uvāca tata - he tāta ! hrasvaśchāndasaḥ | māṃ kasmai ṛtvije dāsyasīti - ekavāram uktvā, dvitīyaṃ tṛtīyaṃ vāram uktavantaṃ putram uvāca pitā kruddhaḥ mṛtyave- yamāya, tvā - tvām, dadāmi iti avocat ||

1.2.4.p2

pra. - sahovāca pitaram iti | dīyamānadakṣiṇāvaiguṇyaṃ manyamānaḥ naciketāḥ svātmadānenāpi pituḥ kratusādguṇyamicchan, āstikāgresaraḥ pitaramupagamya uvāca - tata - he tāta ! kasmai ṛtvije dakṣiṇārthaṃ, māṃ dāsyasīti| sa evamuktenāpi pitrā upekṣyamāṇo dvitīyaṃ tṛtīyamapi paryāyaṃ kasmai māṃ dāsyasi iti uvāca - taṃ hovāca | bahu1 nirbadhyamānaḥ pitā kupitaḥ tam - putram, mṛtyave tvā dadāmi iti uktavān ||

1.2.4.p3

ā.bhā. - saḥ - āstikyabuddhiyukto naciketāḥ pūrvoktaviśeṣaṇaviśiṣṭa godakṣiṇayā kratvasāṅgatāṃ1 ninditalokaprāptirūpamaniṣṭaṃ ca manyamānaḥ ātmapradānenā'pi pituḥ iṣṭasiddhiḥ aniṣṭanivṛttiśca putreṇa mayā karaṇīya eveti niścitya, pitaram - janakaṃ vājaśravasam, uvāca - upagamya proktavān - he tataḥ-

1.2.4.p4

pitaḥ, kasmai - ṛtvigviśeṣāya dakṣiṇārūpeṇa, mām - putraṃ punnāmnonarakāt trāṇakaram, dāsyasi - prayacchasi iti,

1.2.4.p5

evamuktena pitrā bālasvabhāvādayamevaṃ vakti iti samupekṣyamāṇo'pi sa naciketāḥ dvitīyam - dvitīyavāraṃ, tṛtīyam - tṛtīyavāraṃ ca yadā kasmai māṃ dāsyasi ? kasmai māṃ dāsyasi ? ityuvāca | tadā nāyaṃ bālasvabhāvāt vakti, kintu buddhipūrvakameva vakti iti jñātvā nirvedamāpannaḥ kruddho vājaśravasaḥ pitā mṛtyave - yamāya, tvā - naciketasaṃ dadāmi - prayacchāmi iti taṃ kumāraṃ naciketasam uvāca - uktavān ha - iti niścaye ||

Linked texts (1)

Kaṭhopaniṣad — Sanskrit