Kaṭha Upaniṣad 1.2.7

Kaṭhaprakāśikā (Raṅgarāmānuja) 1.2.7

Language: Sanskrit

1.2.7

[ dvārsthaiḥ naciketasaḥ ātithyārthaṃ vaivasvatāya nivedanam ]
vaiśvānaraḥ praviśatyatithirbrāhmaṇo gṛhān |
tasyaitāṃ śāntiṃ kurvanti hara vaivasvatodakam ||

pra.dī. - pitrā, naciketāḥ yamasadanaṃ prati preṣitaḥ | tadvāre tisro rātrīḥ upoṣya, mṛtyusadanaṃ praviśantaṃ naciketasaṃ dvārsthāḥ dṛṣṭvā, mṛtyumūcuḥ - vaiśvānara iti| vaiśvānaraḥ - agniḥ, brāhmaṇaḥ - brāhmaṇarūpaḥ atithissan, gṛhān - asmadgṛhān, praviśati - praviṣṭo'bhavat | tasya - etādṛśasya atitheḥ etām - dāhanivārikāṃ, śāntim - arghyapādyādikāṃ, santaḥ kurvanti | ataḥ vaivasvata ! mṛtyoḥ tvamapi udakam - arghyādikaṃ hara - samarpaya iti ūcuḥ ityarthaḥ

1.2.7.p3

pra. - evamuktvā preṣitaḥ, proṣitasya mṛtyordvāri tisro rātrīḥ anaśnan uvāsa| tataḥ proṣya āgataṃ yamam, dvārsthāḥ vṛddhāḥ ūcuḥ, - vaiśvānaraḥ praviśati iti| sākṣādagnireva atithirbrāhmaṇassan gṛhān praviśati | tasya - agneḥ, etām - pādyāsanadānādilakṣaṇāṃ śāntiṃ kurvanti santaḥ, tadapacāreṇa dagdhā mā bhūma iti | ataḥ he vaivasvata ! naciketase pādyārthamudakaṃ hara - āhara ityarthaḥ||

1.2.7.p4

ā.bhā. - evaṃ preritena pitrā yamasadanāya preṣitaḥ naciketāḥ, mṛtyau brahmasadanaṃ prati gate sati, yamabhavanaṃ jagāma | tatra ca abhuñjāna eva kimapi, tisro rātrīḥ upavāsena vyagamayat | proṣya ca svabhavanamāgataṃ vṛddhāḥ dvārapālā ūcuḥ -

1.2.7.p5

brāhmaṇaḥ - vipraḥ, atithiḥ - abhyāgataḥ san vaiśvānaraḥ - sākṣāt vahnireva, gṛhān praviśati - āgacchati | ataḥ tatkṛtadāhopaśamāya sādhavaḥ, tasya- atithirūpasyāgneḥ, etām - pādyādidānarūpāṃ śāntim, kurvanti - samācaranti | anyathā pratyavāyāpātāt1| ataḥ he vaivasvata ! vivasvatoḥ apatyaṃ yama ! udakam - pādyārthaṃ jalam | upalakṣaṇamidam2 āsanāderapi | hara - ānaya naciketase ityarthaḥ ||

Linked texts (1)

Kaṭhopaniṣad — Sanskrit