Pramāṇa · Search · About · API

Kaṭha Upaniṣad 2.2

Kaṭhaprakāśikā (Raṅgarāmānuja) 2.2

Language
Sanskrit

2.2

dvitīyo mantraḥ
[ mandajñānibhyāṃ phalatayā prāpyau bhogamokṣau ]
śreyaśca preyaśca manuṣyametastau samparītya vivinakti dhīraḥ |
śreyo hi dhīro'bhi preyaso vṛṇīte preyo mando yogakṣemādvṛṇīte ||

2.2.p1

pra.dī. - śreyaśca preyaśca iti | śreyaśca - mokṣaśca, preyaśca - bhogaśca, manuṣyametaḥ - prāpnutaḥ, dhīraḥ - dhiyā ramate iti dhīraḥ tattvajijñāsuḥ, tau śreyaḥ preyasā, samparītya padārthavicāraṇaṃ kṛtvā, vivinakti - pṛthakkaroti, dhīraḥ - jñānī, preyasā'pekṣayā - bhogāpekṣayā, abhi - ābhimukhyena, śreyaḥ - mokṣamārgameva, vṛṇīte | ha iti prasiddhau | mandaḥ - ajñaḥ, yogakṣemāddhetoḥ preyaḥ bhogarūpameva vṛṇute hi |

2.2.p2

pra. - śreyaśca preyaśceti | śreyaśca preyaśca manuṣyaṃ prāpnuvataḥ1 | tau - śreyaḥ preyaḥ padārthau samyagālocya, nīrakṣīre haṃsa iva pṛthakkaroti | dhiyā ramate iti dhīraḥ - prajñāśālī, preyopekṣayā abhi - abhyarhitaṃ śreya eva vṛṇīte | mandamatiḥ yogakṣemāddhetoḥ preyo vṛṇīte | śarīrasyopacayo yogaḥ; kṣemaḥ paripālanam |

2.2.p3

ā.bhā. - mārgadvayasyāpi puruṣasādhyatvāt, śreya eva sarvo vṛṇuyāt na preyaḥ| tatkathaṃ ? lokasya ādhikyena preyasi pravṛttiḥ ityāśaṃkāyāmāha - śreyaśca iti| śreyaśca preyaśca - etadvayamapi, manuṣyam - anuṣṭhānopayuktaśarīrendriyādimantaṃ manujam, etaḥ - āsamantāt ābhimukhyena vā itaḥ, prāpnutaḥ, tatsādhyayoḥ niḥśreyasā'bhyudayayoḥ dvayorapi puruṣārthatvāt | atra cakāradvayaṃ samuccayārthatvāt dvayorapi nīrakṣīravat sammiśratvaṃ dyotayitum | dhīraḥ - haṃsavat vivecanaśīlabuddhiḥ janaḥ | tau - śreyaḥ preyaḥ - śabdārthau, samparītya - samyak vijñāya, vivinakti -

Linked texts (1)