Kaṭha Upaniṣad 2.7
Kaṭhaprakāśikā (Raṅgarāmānuja) 2.7
- Language
- Sanskrit
2.7
saptamamantraḥ
[ samyak vaktā śrotā durlabhaḥ ]
śravaṇāyāpi bahubhiryo na labhyaḥ śṛṇvanto'pi bahavo yaṃ na vidyuḥ |
āścaryo vaktā kuśalo'sya labdhā āścaryo jñātā kuśalānuśiṣṭaḥ ||
2.7.p1
pra.dī. - śravaṇāya iti | yaḥ - antaryāmibrāhmaṇādiṣu prasiddhaḥ paramātmā, naḥ bahubhiḥ - janaiḥ, śravaṇāyāpi - śrotumapi, na labhyaḥ bahavaḥ- janāḥ, yam - paramātmānaṃ, śṛṇvanto'pi na vidyuḥ - na vijānanti, kiñca asya paramātmanaḥ, kuśalaḥ - nipuṇaḥ, vaktā, āścaryaḥ durlabhaḥ ityarthaḥ | āścaryavatpaśyati kaścidenam (bha.gī.2-29) ityādi gītāvākyamanusandheyam |
2.7.p2
pra. - śravaṇāyāpi - iti | yaḥ prasiddhaḥ paramātmā saḥ anekaiḥ
2.7.p3
puruṣaiḥ, śrotumapi na labhyaḥ ityarthaḥ | śravaṇalābho'pi mahāsukṛtaphalamiti bhāvaḥ | śṛṇvanto'pi iti | na hi śrotṛṇāṃ sarveṣām, paramātmapratipattiḥ sulabheti bhāvaḥ | āścaryo vaktā iti | asya kuśalo vaktā, kuśalaḥ prāptā ca, durlabhaḥ ityarthaḥ | āścaryo jñātā iti | kuśalena anuśiṣṭā jñātā'pi āścaryaḥ |
2.7.p4
manuṣyāṇāṃ sahasreṣu kaścit yatati siddhaye |
2.7.p5
yatatāmapi siddhānāṃ kaścinmāṃ vetti tattvataḥ || (bha.gī.7-3) ityukteḥ iti bhāvaḥ |
2.7.p6
ā.bhā. - anekajanmasamupārjitasukṛtaparamparayā tvādṛśaḥ śreyorthī, virala eva bhavati iti naciketasaṃ praśaṃsitum āha - śravaṇāyāpi - śāstratātparyavidyayā niścetumapi, yaḥ - paramātmā, bahubhiḥ - śrotṛbhiḥ na labhyaḥ, prāpyo'sti, bahavaḥ janāḥ, śrutijanyaparamātmatattvaviniścayāya na pravartante, kintu prāktanapuṇyaparipākavantaḥ1 alpīyāṃsa eva atra pravartante iti bhāvaḥ | śṛṇvanto'pi ye paramātmatattvam, pravartante viniścetuṃ, teṣvapi bahavaḥ janāḥ, yam - paramātmānaṃ, na vidyuḥ na jānanti, kintu śravaṇapareṣvapi kaścideva jñātuṃ prabhavati | asya - evambhūtasya asulabhajñānasya paramātmanaḥ, kuśalaḥ - nipuṇaḥ, vaktā - upadeṣṭā, āścaryaḥ- adbhuta eva | śiṣyapratipattikārinaipuṇyena samupadeṣṭā'pi paramātmatattvasya, mahān durlabha iti bhāvaḥ | evam - kuśalānuśiṣṭaḥ -
Linked texts (1)
- Kaṭhopaniṣad — Sanskrit