Kaṭha Upaniṣad 6.1.1
Kaṭhaprakāśikā (Raṅgarāmānuja) 6.1.1
- Language
- Sanskrit
6.1.1
śvatthaḥ, sa na bhavati iti aśvatthaḥ, śvo vināśi iti aparosrtho dyotyate | tena saṃsārāśvatthasya, śvo vināśitā pratipāditā bhavati ayaṃ ca aśvattho yataḥ paramakāraṇāt abhinnanimittopādānarūpāt bhavati, tadeva śukram viśuddham, tat brahma - saṃsārāśvatthakāraṇameva brahma, tadeva aśvatthakāraṇam, amṛtam - nirupādhikāmṛtattvavat niratiśayabhogyaṃ vā ucyate - bodhyate śāstraiḥ | tasminneva parabrahmaṇi sarve lokāḥ śritāḥ - pratiṣṭhitā bhavanti, utpatyādisamayeṣu | tadu - tat brahma, kaścana - ko'pi, nātyeti - nātikramati | etadvai tat - etadeva saṃsārāśvatthanidānameva, tat - pūrvoktam, viṣṇoḥ paramaṃ padam (su.u.6) ityarthaḥ ||
6.1.1.p1
su - brahma duravabodhamiti, punarupadeśārambhaḥ | tatrādau - prapañcādvilakṣaṇamidaṃ paraṃ brahma ityucyate - ūrdhvamūla iti | eṣaḥ - paridṛśyamānaḥ prapañacaḥ, ko'pi aśvatthaḥ | śvo na sthāsyati iti, tathā nirūpyate | etena vināśitvāt anupādeyatvaṃ vyajyate | prasiddhādaśvatthāt asminnaśvatthe viśeṣamāha - ūrdhvamūlo s vākśākha iti | sarveṣām uparitano hiraṇyagarbhaḥ asya mūlamiti ūrdhvamūlam ucyate | tato'dho'dho devamanuṣyapaśupakṣisthāvarāntānāṃ prasṛteḥ avāk śākhatvam | parabrahmaṇo mūlatvāt ūrdhvamūlatvaṃ tu na yogyaṃ vaktum; śākhāyāmiva mūle'pi vṛkṣatvaprāpteḥ anupādeyatvaprasaṅgāt | ayaṃ ca sanātanaḥ - cirantanaḥ; anāditvāt saṃsārasya | tamimam atikṣudrasukhaduḥkhaphalam, praphulladharmādharmakusuma- sañcayam, paritaḥ samudgataśabdādiviṣayapravālaṃ, pracalakarmapalāśaparipūrṇaṃ, dṛḍhamūlam, sarvabhūtopajīvyam asaṅgaśastreṇa
Linked texts (1)
- Kaṭhopaniṣad — Sanskrit