Kaṭha Upaniṣad 2.12
Ṭīkā 2.12
- Language
- Sanskrit
2.12
yadi sarvāpahnavasiddhaṃ brahma niṣpratiyogikasvamātratayāvaśiṣyate tarhi sarveṣāmapi sākṣātkartuṃ śakyaṃ bhavedityāśaṅkya sadādyāvṛttitrayāpahnavasiddhasaccidānandamātradṛṣṭīnāṃ svamātratayā sākṣātkṛtamapi sadādyāvṛttitrayāvṛtānāmantargūḍhatvena kiñcidvibhinnāvṛtīnāṃ pratyārūḍhapratyagiva bhātītyāha - eṣa iti | paramārthadṛṣṭyā sarvāpahnavasiddhaniṣpratiyogikapūrṇabhāvena yaḥ puruṣo'vaśiṣyate svājñadṛṣṭyā eṣa puruṣaḥ sarvabhūteṣu brahmādistambaparyanteṣu tūlāvidyāpaṭacchanna iva gūḍhaḥ ata eva ātmā kasyacidapi na prakāśate | teṣāṃ tūlāvidyāvṛtadṛṣṭitvāt | paramārthadṛṣṭyā yadayaṃ sarvo jantuḥ sattāmātrasvarūpo'pi tūlāvidyāvṛtadṛṣṭitvena śrutyācāryaiḥ "na tvaṃ saṃsārī kiṃ tu pratyaktadabhinnaṃ brahma tadgataheyāṃśaviraḷabrahmamātraṃ bhavasi” iti bodhito'pi tadupadeśaṃ na bahumanyate | "dehendriyādirasi" iti parairbodhito'pi śarīratrayamātmeti gṛhṇāti | aho māyaitādṛśī ! tayā momuhyamāno'yaṃ lokaḥ svātmānamaviditvā sutarāṃ baṃbhramīti | daivī hyeṣā guṇamayī mama māyā duratyayā | māmeva ye prapadyante māyāmetāṃ taranti te | nāhaṃ prakāśaḥ sarvasya yogamāyāsamāvṛtaḥ || ityādismṛteḥ | "māmeva ye prapadyante", "nāhaṃ prakāśaḥ sarvasya", iti viruddhoktiriti cenna; āvṛttitrayāvṛtadṛṣṭerevaṃ na prakāśata ityuktam | kiñcidviśīrṇāvṛtadṛṣṭerdṛśyate hi | agramevāgryaṃ tayā agryayā ekāgratayā saṃskṛtayā buddhyā sūkṣmavastugocaradhiyā indriyādyavyaktāntagataparatvasūkṣmatvamahattvādisūkṣmadarśibhiḥ paṇḍitaiḥ svāntarbahyavijṛmbhitakāmasaṅkalpādināmarūpādiprapañcabhāvābhāvaprakāśakatvena tadāropāpavādādhikaraṇatvena niradhikaraṇabrahmamātratvena ca svāvaśeṣatayā dṛśyate tu dṛśyata evetyarthaḥ |
Linked texts (1)
- Kaṭhopaniṣad — Sanskrit