Pramāṇa · Search · About · API

Kaushitakopanishad 6

Kauṣītakopaniṣad 6

Language
Sanskrit

6.1

†hatyāraṇyake pañcamo'dhyāyaḥ
gārthyo ha vai bālākiranūcānaḥ saṃspaṣṭa āsa so'vasaduśīnareṣu savasanmatsyeṣu kurupañcāleṣu kāśivideheṣviti sa hājātaśatruṃ kāśyametyovāca brahma te bravāṇīti taṃ hovācājātaśatruḥ sahasraṃ dadma ta etasyāṃ vāci janako janaka iti vā u
janā dhāvantīti

6.2

sa hovāca bālākirya evaiṣa āditye puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvadiṣṭhā
bṛhan pāṇḍaravāsā atiṣṭhāḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ mūrddheti vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāste'tiṣṭhāḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ
mūrddhā bhavati

6.3

sa hovāca bālākirya evaiṣa candramasi puruṣastamevāhamupāsa dūti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvadiṣṭhāḥ
somo rājānnātmeti vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāste'nnātmā bhavati

6.4

sa hovāca bālākirya evaiṣa vidyuti puruṣastamevāhamapāsa
iti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvadiṣṭhāstejasyātmeti vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāste
tejasyātmā bhavati

6.5

sa hovāca bālākirya evaiṣa stanayitnau puruṣastamevāhamupāsa iti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvadiṣyaṣṭhāḥ śabdasyātmeti vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāste śabdasyātmā bhavati

6.6

sa hovāca bālākiryya evaiṣa ākāśe puruṣastamevāhamupāsa
iti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin samavādayiṣṭhāḥ pūrṇamapravartti brahmeti vā ahametamupāsa dūti sa yo haitamevamupāste
pūryyate prajayā paśubhirnaiā eva svayaṃ nāsya prajā purā kālātpravarttate

6.7

sa hovāca bālākiryya evaiṣa vāyau puruṣastamevāhamupāsa
dūti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin samavādayiṣṭhā indro
vaikuṇṭho'parājitā seneti vā ahametamupāsa dūti sa yo haitamevamupāste jiṣṇurha vā'parājiṣṇuranyatastyajāyī bhavati

6.8

sa hovāca bālākiryya evaiṣo'gnau puruṣastamevāhamupāsa dūti
taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin samavādayiṣṭhā viṣāsahiriti
vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāste viṣāsahiīaivānyeṣa bhavati

6.6-2

sa hovāca bālākiryya evaiṣo'psu puruṣastamevāhamupāsa dūti
taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin samavādayiṣṭhā nāmasyātmeti
vā ahametamupāsa dūti sa yo haitamevamupāste nāmasyātmā bhavatītyadhidaivatamathādhyātmaṃ

6.10

sa hovāca bālākiryya evaiṣa ādarśa puruṣastamevāhamupāsa
iti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin samavādayiṣṭhāḥ pratirūpa dūti vā ahametamupāsa dūti sa yo haitamevamupāste pratirūpo haivāsya prajāyāṃ putra ājāyate nāpratirūpaḥ

6.11

sa hovāca bālākiryya evaiṣa pratiśrutkāyāṃ puruṣastamevāhamupāsa iti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin samavādayiṣṭhā dvitīyo'napaga dūti vā ahametamupāsa dūti sa yo
haitamevamupāste vindate dvitīyān dvitīyavān bhavati

6.12

sa hovāca bālākiryya evaiṣa śabdaḥ puruṣamanveti tamevāhamupāsa dūti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin samavādayiṣṭhā asuriti vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāste
no eva svayaṃ nāsya prajā purā kālāt sammohameti

6.13

sa hovāca bālākiryya evaiṣa chāyāpuruṣastamevāhamupāsa
dūti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin samavādayiṣṭhā mṛtyuriti vā ahametamupāsa dūti sa yo haitamevamupāste no eva
svayaṃ nāsya prajā purā kālātpramīyate

6.14

sa hovāca bālākiryya evaiṣa śārīraḥ puruṣastamevāhamupāsa
dūti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin samavādayiṣṭhāḥ prajāpatiriti vā ahametamupāsa dūti sa yo haitamevamupāste
prajāyate prajayā paśubhiḥ

6.15

sa hovāca bālākiryya evaiṣa prājña ātmā yenaitatsuptaṃ
svapnayā carati tamevāhamupāsa dūti | taṃ hovācājātaśatrurmā
maitasmin samavādayiṣṭhā yamo rājeti vā ahametamupāsa
iti sa yo haitamevamupāste sarvvaṃ haivāsmā idaṃ śraiṣṭhyāya
yamyate

6.16

sa hovāca bālākirya eveṣa dakṣiṇe'kṣan puruṣastamevāhamupāsa iti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvadiṣṭhā
nāmna ātmā agnerātmā jyotiṣa ātmeti vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāsta eteṣāṃ sarveṣāmātmā bhavati

6.17

sa hovāca bālākirya eveṣa savye'kṣan puruṣastamevāhamupāsa iti | taṃ hovācājātaśatrurmā maitasmin saṃvadiṣṭhāḥ satyasyātmā vidyuta ātmā tejasa ātmeti vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāsta eteṣāmātmā bhavati

6.18

āditye bṛhan pāṇḍaravāsāścandramasi somo rājā vidyuti tejakhī stanayitnau śabdasyākāśe pūrṇaṃ vāyovindro'gmau
viṣāsahirapsu nāmasyādarśa pratirūpaḥ pratiśrutkāyāṃ dvitīyaḥ
śabde'suśchāyāyāṃ mṛtyuḥ śārīraḥ prajāpatiḥ prājño yamo
rājā dakṣiṇe'kṣannāmnaḥ savye'kṣan satyasya | tata u ha bālākistūṣṇīmāsa taṃ hovācājātaśatruretāvannu bālākā3
ityetāvaddhīti hovāca bālākistaṃ hovācājātaśatrurmuṣā vai
kila mā saṃvadiṣṭhā brahma te bravāṇīti sa hovāca
yo vai bālākā eteṣāṃ puruṣāṇāṃ karttā yasya vai tatkarma
sa vai veditavya dūti tata u ha bālākiḥ samitpāṇiḥ praticakrama upāyānīti taṃ hovācājātaśatruḥ pratilomarūpameva syāt
yat catriyo brāhmaṇamupanayedehi yeva tvā jñapayiṣyāmīti taṃ
ha pāṇāvabhipadya pravavrāja tau ha suptaṃ puruṣaṃ kañcidīyatustaṃ
hājātaśatrurāmantrayāñcakre bṛhan pāṇḍaravāsaḥ soma rājanniti sa u ha tūṣṇīmeva śiśye tata u haina yacyā vicikṣepa sa tata
eva samuttasthau taṃ hovācājātaśatruḥ kvaiṣa etadbālāke puruṣo'śayiṣṭa kvaitadabhūtkuta etadāgāditi tadu ha bālākirna vijajñau

6.16-2

taṃ hovācājātaśatruryatraiṣa etadbālāke puruṣo'śayiṣṭa yatraitadabhūdyata etadāgāddhitā nāma hṛdayasya nāḍyo hṛdayātpurītatamabhipratanvanti yathā sahasradhā keśo vipāṭitastāvadaṇvyaḥ
piṅgalasyāṇimnā tiṣṭhanti śuklasya kṛṣṇasya pītasya lohitasyeti tāsu tadā bhavati yadā suptaḥ svapnaṃ na kañcana paśyati
athāsminprāṇa evaikadhā bhavati tadenaṃ vāk sarvairnāmabhiḥ sahāpyeti cacuḥ sarvaiḥ rūpaiḥ sahāpyeti śrotraṃ sarvaiḥ śabdaiḥ sahāpyeti manaḥ sarvairdhyāneḥ sahāpyeti sa yadā pratibudhyate yathāgnervisphuliṅgā vipratiṣṭherannevamevaitasmādātmanaḥ prāṇā yathāyatanaṃ
vipratiṣṭhante prāṇebhyo devā devebhyo lokāstadyathā curaḥ curadhāne'vahitaḥ syādviśvambharo vā viśvambharakulāya evamevaiṣa prājña
ātmedaṃ śarīramātmānamanupraviṣṭa ālomabhya ānakhebhyastametamātmānameta ātmāno'nvavasyanti yathā śreṣṭhinaṃ svāstadyathā
śreṣṭhī svairbhuṅkte yathā vā śreṣṭhinaṃ svā bhuñjata evamevaiṣa prājña
ātmaitairātmabhirbhuṅkte yathā śreṣṭhī svairevaṃ vai tamātmānameta ātmāno'nvavasyanti yathā śreṣṭhinaṃ svāḥ sa yāvaddha vā indra etamātmānaṃ na vijajñau tāvadenamasurā abhibabhūvuḥ sa yadā vijajñāvatha hatvāsurānvijitya sarveṣāṃ devānāṃ śraiṣṭhyaṃ svārājyamādhipatyaṃ pariyāya tatho evaivaṃ vidvānsarveṣāṃ bhūtānāṃ śraiṣṭhyaṃ
svārājyamādhipatyaṃ paryeti ya evaṃ veda ya evaṃ veda

Linked texts (7)