Kena (Talavakāra) Upaniṣad 3.1
Kenaprakāśikā (Raṅgarāmānuja) 3.1
- Language
- Sanskrit
3.1
brahma ha devebhyo vijigye | tasya ha brahmaṇo vijayo
devā amahīyanta | ta ekṣanta, asmākamevāyaṃ
vijayo'smākamevāyaṃ mahimeti ||
3.1.p1
[ devānām ahaṅkārapradarśanam ]
3.1.p2
pra.di. - ātmanā vindate vīryam ityuktārthabodhakākhyāyikāmāha - brahma ha iti | ha prasiddhau | brahma - paraṃ brahma, kartṛpadam | devebhyaḥ1 indrādidevebhyaḥ , caturthī; devānāmanugrahārtham ityarthaḥ | prasiddhadevāsurayuddhasamaye maryādāsetuvidārakā- surān, vijigye - jitavām | tasya - aparimitaśaktiviśiṣṭasya, brahmaṇaḥ - parabrahmaṇaḥ , vijaye sati devāḥ - agnīndrādidevāḥ , amahīyanta - pūjitā abhavan | te - labdhajayatvāt svaśaktyanabhijñāḥ , devāḥ - agnīndrādidevāḥ, ayaṃ vijayaḥ - parabrahmakartṛkavijayaḥ2 asmākameva - asmadīya eva3 , iti aikṣanta - paśyanti4 amanyanta ityarthaḥ | ayam - sarvajetṛtvarūpaḥ , mahimā ca -
3.1.p3
sāmarthyaṃ ca asmākameva - asmadīya eva, ityamanyanta ityarthaḥ |
3.1.p4
[ suravijaya ākhyāyikā ]
3.1.p5
pra.- ātmanā vindate vīryam - ityuktārthe ākhyāyikāmāha - brahma ha devebhyo vijigye | paramātmā devānāmanugrahārthamasurādīn , śatrūn vijitavān | tasya ha brahmaṇo1 vijaye devā amahīyanta | brahmakartṛkavijaye sati devāḥ pūjitā abhavan | ta aikṣanta asmākamevāyaṃ vijayo'smākamevāyaṃ mahimeti | devāḥ, ayamasuravijayo'smatkartṛka eva, tadanukūlasāmarthyādikamapi asmadīyameva ityamanyanta |
3.1.p6
[ parameśvarāhitaśaktikaṃ sarvam svakāryasamartham ]
3.1.p7
ā.bhā. - na kevalaṃ manaḥprāṇaprabhṛtīnāṃ paramātmapreritānāmeva svasvakāryakaraṇasāmarthyam; api tu devādīnāṃ sāmarthyavattayā prasiddhānāṃ cetanānāmapi parameśvarāhitaśaktīnāmeva svasvakāryaviśeṣakartṛtvam; nānyatheti ākhyāyikāmukhena pradarśayati guruḥ - [ brahma ha devebhyaḥ iti] |
3.1.p8
brahma - sakalacidacidantarniyamanakartṛ, paramapuruṣa iti yāvat | purā devāsurasaṃgrāme devebhyaḥ - devānāṃ kṛte, deveṣvāviśya tatkaraṇabalādhānena vijigye - asurān vijitavat | ha śabdo niścayena etanniścitam ityarthaḥ | atha vijayānantaram tasya - deveṣvāviṣṭasya brahmaṇovijaye - brahmakartṛke asuravijaye satyapi, tadajānantaḥ devā amahīyanta - svamahatvamamanyanta ahaṅkāravanto'bhavan iti bhāvaḥ | ha śabdo'trāścarye | brahmanimittakavijaye'pi ete ahaṅkāriṇa iti āścaryametat iti bhāvaḥ |
3.1.p9
te - devāḥ ahaṃkāravaśāt aikṣanta - īkṣaṇaṃ kṛtavantaḥ | īkṣaṇaprakāramevāha - ayam - pratyakṣaviṣayo vijayaḥ - asuraparābhavalakṣaṇaḥ;
Linked texts (1)
- Kenopaniṣad — Sanskrit