Pramāṇa · Search · About · API

Madhukanda 1

Madhukāṇḍa 1

Language
Sanskrit

Contents

1.1

oṃ| uṣā vā aśvasya medhyasya śiraḥ| sūryaścakṣurvātaḥ
prāṇo, vyāttamagnirvaiśvānaraḥ, saṃvatsara ātmā'śvasya
medhyasya| dyauḥ pṛṣṭhamantarikṣamudaraṃ pṛthivī pājasyaṃ
diśaḥ pārśve avāntaradiśaḥ parśava, ṛtavo'ṅgāni,
māsāścārdhamāsāśca parvāṇyahorātrāṇi, pratiṣṭhā,
nakṣatrāṇyasthīni, nabho māṃsāni| ūvadhyathaṃ sikatāḥ
sindhavo gudā, yakṛcca klomānaśca parvatā, oṣadhayaśca
vanaspatayaśca lomānyudyanpūrvādhò nimlocañjaghanārdho,
yadvijṛmbhate tadvidyotate, yadvidhūnute tatstanayati, yanmehati
tadvarṣati, vāgevāsya vāk

1.2

aharvā aśvaṃ purastānmahimānvajāyata, tasya pūrve samudre
yonī, rātrirenaṃ paścānmahimānvajāyata, tasyāpare
samudre yoniretau vā aśvaṃ mahimānāvabhitaḥ saṃbabhūvatuḥ
hayo bhūtvā devānavahadvājī gandharvānarvā'surānaśvo
manuṣyānsamudra evāsya bandhuḥ, samudro yoniḥ

1.1-2

iti prathamādhyāyasya prathamaṃ brāhmaṇaṃ samāptam

1.1-3

naiveha kiṃcanāgra āsīnmṛtyunaivedamāvṛtamāsīt | aśanāyayā'śanāyā hi mṛtyustanmano'kurutā''tmanvī
syāmiti | so'rcannacarattasyārcata āpo'jāyantārthate
vai me kamabhūditi tadevārkasyārkatvaṃ karthaṃ ha vā asmai
bhavati ya evametadarkasyārkatvaṃ veda

1.2-2

āpo vā arkastadyadapām̐ śara āsīttatsamahanyata
sā pṛthivyabhavattasyāmaśrāmyattasya śrāntasya taptasya
tejoraso niravartatāgniḥ

1.3

sa tredhā''tmānaṃ vyakurutā''dityaṃ tṛtīyaṃ vāyuṃ
tṛtīyam̐ sa eṣa prāṇastredhā vihitaḥ | tasya prācī agreḥ
dikśiro'sau cāsau cemau| athāsya pratīcī dikpucchamasau cāsau ca sakthyau dakṣiṇā codīcī ca
pārśve dyauḥ pṛṣṭhamantarikṣamudaramiyamuraḥ sa eṣo'psu
pratiṣṭhito, yatra kva caiti tadeva pratitiṣṭhatyevaṃ
vidvān

1.4

so'kāmayata dvitīyo ma ātmā jāyeteti sa manasā
vācaṃ mithunaṃ samabhavadaśanāyā mṛtyustadyadreta āsītsa
saṃvatsaro'bhavat| na ha purā tataḥ saṃvatsara āsa,
tametāvantaṃ kālamabibhaḥ| yāvānsaṃvatsarastametāvataḥ
kālasya parastādasṛjata| taṃ jātamabhivyādadātsa
bhāṇakarotsaiva vāgabhavat

1.5

sa aikṣata yadi vā imamabhimaṃsye kanīyo'nnaṃ kariṣye
iti sa tayā vācā tenā''tmaneda sarvamasṛjata yadidaṃ
kiṃcarco yajūṃṣi sāmāni chandāṃsi yajñānprajāḥ
paśūn | sa yadyadevāsṛjata tattadattumapriyata sarvaṃ vā
attīti tadaditeradititvaṃ, sarvasyaitasyāttā bhavati
sarvamasyānnaṃ bhavati, ya evametadaditeradititvaṃ veda

1.6

so'kāmayata bhūyasā yajñena bhūyo yajeyeti | so'śrāmyatsa tapo'tapyata tasya śrāntasya taptasya yaśo vīryamudakrāmat | prāṇā vai yaśo vīryaṃ tatprāṇeṣūtkrānteṣu
śarīram̐ śvayitumadhriyata tasya śarīra eva mana
āsīt

1.7

so'kāmayata medhyaṃ ma idam̐ syādātmanvyanena syāmiti| tato'śvaḥ samabhavadyadaśvattanmedhyamabhūditi
tadevāśvamedhasyāśvamedhatvam| eṣa ha vā aśvamedhaṃ veda
ya enamevaṃ veda| tamanavarudhyaivāmanyata| tam̐ saṃvatsarasya parastādātmane ālabhata| paśūndevatābhyaḥ
pratyauhat| tasmātsarvadevatyaṃ prokṣitaṃ prājāpatyamālabhanta eṣa ha vā aśvamedho ya eṣa tapati tasya
saṃvatsara ātmā'yamagnirarkastasyeme lokā ātmānastāvetāvarkāśvamedhau| so punarekaiva devatā bhavati mṛtyurevāpa
punarmṛtyuṃ jayati nainaṃ mṛtyurāpnoti mṛtyurasyā''tmā
bhavatyetāsāṃ devatānāmeko bhavati

1.7.p1

iti prathamādhyāyasya dvitīyaṃ brāhmaṇam||2

Linked texts (13)