Muṇḍaka Upaniṣad 3.1
Padapāṭha (sandhi-resolved text, TITUS) 3.1
- Language
- Sanskrit
3.1.1
dvā suparṇā sayujā sakhāyā samānam vṛkṣam pariṣasvajāte.
tayoḥ anyaḥ pippalam svādu atti anaśnan anyaḥ abhicākaśīti.
3.1.2
samāne vṛkṣe puruṣaḥ nimagnaḥ anīśayā śocati muhyamānaḥ.
juṣṭam yadā paśyati anyam īśam asya mahimānam iti vītaśokaḥ.
3.1.3
yadā paśyaḥ paśyate rukmavarṇam kartāram īśam puruṣam brahmayonim.
tadā vidvān puṇyapāpe vidhūya nirañjanaḥ paramam sāmyam upaiti.
3.1.4
prāṇaḥ hi eṣaḥ yaḥ sarvabhūtaiḥ vibhāti vijānan vidvān bhavate na ativādī.
ātmakrīḍaḥ ātmaratiḥ kriyāvān eṣaḥ brahmavidām variṣṭhaḥ.
3.1.5
satyena labhyaḥ tapasā hi eṣaḥ ātmā samyagjñānena brahmacaryeṇa nityam.
antaḥśarīre jyotirmayaḥ hi śubhraḥ yam paśyanti yatayaḥ kṣīṇadoṣāḥ.
3.1.6
satyam eva jayati na anṛtam satyena panthāḥ vitataḥ devayānaḥ.
yena ākramanti ṛṣayaḥ hi āptakāmāḥ yatra tat satyasya paramam nidhānam.
3.1.7
bṛhat ca tat divyam acintyarūpam sūkṣmāt ca tat sūkṣmataram vibhāti.
dūrāt sudūre tat iha antike ca paśyatsu iha eva nihitam guhāyām.
3.1.8
na cakṣuṣā gṛhyate na api vācā na anyaiḥ devaiḥ tapasā karmaṇā vā.
jñānaprasādena viśuddhasattvaḥ tataḥ tu tam paśyate niṣkalam dhyāyamānaḥ.
3.1.9
eṣaḥ aṇuḥ ātmā cetasā veditavyaḥ yasmin prāṇaḥ pañcadhā saṃviveśa.
prāṇaiḥ cittam sarvam otam prajānām yasmin viśuddhe vibhavati eṣaḥ ātmā.
3.1.10
yam yam lokam manasā saṃvibhāti viśuddhasattvaḥ kāmayate yān ca kāmān.
tam tam lokam jayate tān ca kāmān tasmāt ātmajñam hi arcayet bhūtikāmaḥ.
Translations (2)
- The Upanishads, Part II (SBE 15) — Friedrich Max Müller 1884, English
- The Thirteen Principal Upanishads — Robert Ernest Hume 1921, English
Commentaries (3)
- Muṇḍakaprakāśikā (Raṅgarāmānuja) — Raṅgarāmānuja Muni 1500, Sanskrit
- Muṇḍakopaniṣadbhāṣya — Śaṅkara, Sanskrit
- Commentary of Upaniṣadbrahmayogin — Upaniṣadbrahmayogin 1700, Sanskrit
Linked texts (1)
- Muṇḍakopaniṣad — Sanskrit