Pramāṇa · Search · About · API

Muṇḍaka Upaniṣad 2.2.11-2

Muṇḍakopaniṣadbhāṣya 2.2.11-2

Language
Sanskrit

2.2.11-2

ye punastadviparītā jñānayuktā vānaprasthāḥ saṃnyāsinaśca tapaḥ śraddhe hi tapaḥ svāśramavihitaṃ karma śraddhā hiraṇyagarbhādiviṣayā vidyāḥ te tapaḥśraddhe upavasanti sevante'raṇye vartamānāḥ santaḥ śāntā uparatakaraṇagrāmāḥ, vidvāṃso gṛhasthāśca jñānapradhānā ityarthaḥ| bhaikṣyacaryāṃ carantaḥ parigrahābhāvādupavasantyaraṇya iti sambandhaḥ sūryadvāreṇa sūryopalakṣitenottarāyaṇena pathā te virajā virajasaḥ kṣīṇapuṇyapāpakarmāṇaḥ santaḥ ityarthaḥ, prayānti prakarṣeṇa yānti yatra yasminsatyalokādāvabhṛtaḥ sa puruṣaḥ prathamajo hiraṇyagarbho hyavyayātmāvyayasvabhāvo yāvatsaṃsārasthāyī| etadantāstu saṃsāragatayo'paravidyāgamyāḥ|
nanu - etaṃ mokṣamicchanti kecit|
na, "ihaiva sarve pravilīyanti kāmāḥ" (mu.u.3/2/2) "te sarvagaṃ sarvataḥ prāpya dhīrā yuktatmānaḥ sarvamevāviśanti" (mu.u.3/2/5) ityādiśrutibhyaḥ aprakaramācca| aparavidyāprakaraṇe hi pravṛtte na hyakasmānmokṣaprasaṅgo'sti| virajastvaṃ tvāpekṣikam| samastamaparavidyākāryaṃ sādhyasādhanalakṣaṇaṃ kriyākārakaphalabhedabhinnaṃ dvaitam etāvadeva yaddhiraṇyagarbhaprāptyavasānam| tathā ca manunoktaṃ sthāvarādyāṃ saṃsāragatimanukrāmatā "brahmā viśvasṛjo dharmo mahānavyaktameva ca| uttamāṃ sāttvikīmetāṃ gatimāhurmanīṣiṇaḥ"(manu. 12/50) iti ||

2.2.11-2.p1

athedānīmasmātsādhyasādhanarūpātsarvasmātsaṃsārādviraktasya parasyāṃ vidyāyāmadhikārapradarśanārthamidamucyate -

Linked texts (1)