Muṇḍaka Upaniṣad 2.2.12
Muṇḍakopaniṣadbhāṣya 2.2.12
- Language
- Sanskrit
2.2.12
1.2.12
parīkṣya lokānkarmacitānbrāhmaṇo nirvedamāyānnāstyakṛtaḥ kṛtena| tadvijñānārthaṃ sa gurumevābhigacchet samitpāṇiḥ śrotriyaṃ brahmaniṣṭham ||
2.2.12.p1
parīkṣya yadetaddṛgvedādyaparavidyāviṣayaṃ svābhāvikyavidyākāmakarmadoṣavatpuruṣānuṣṭheyamavidyāviṣayaṃ svābhāvikyavidyākāmakarmadoṣavatpuruṣānuṣṭheyamavidyādidoṣavantameva puruṣaṃ prati vihitatvāttadanuṣṭhānakāryabhūtāśca lokā ye dakṣiṇottaramārgalakṣaṇāḥ phalabhūtāḥ ye ca vihitākaraṇapratiṣedhātikramadoṣasādhyā narakatiryakpretalakṣaṇāstānetānparīkṣya pratyakṣānumānopamānāgamaiḥ sarvato yāthātmyenāvadhārya lokān saṃsāragatibhūtān avyaktādisthāvarāntānvyākṛtāvyākṛtalakṣaṇān bījāṅkuravaditaretarotpattinimittānanekānarthaśatasahasra saṅkulānkadalīgarbhavadasārān māyāmarīcyudakagandharvanagarākārāsvapnajalabudbudaphenasamānpratikṣaṇapradhvaṃsānpṛṣṭhataḥ kṛtvāvidyākāmadoṣapravartitakarmacitāndharmādharmanirvartitānityetat| brāhmaṇasyaiva viśeṣato'dhikāraḥ sarvatyāgena brahmavidyāyāmiti brāhmaṇagrahaṇam| parīkṣya lokānkiṃ kuryāt ityucyate nirvedam| niḥpūrvo vidiratra vairāgyārthe vairāgyamāyātkuryādityetat|
2.2.12.p2
sa vairāgyaprakāraḥ pradarśyate| iha saṃsāre nāsti kaścidapyakṛtaḥ padārthaḥ| sarva eva hi lokāḥ karmacitāḥ karmakṛtatvāccānityāḥ, na nityaṃ kiñcidastītyabhiprāyaḥ| sarvaṃ tu karmānityasyaiva sādhanam yasmāccaturvidhameva hi sarvaṃ karma kāryamutpādyamāpyaṃ saṃskāryaṃ vikāryaṃ vā, nātaḥ paraṃ karmaṇo viśeṣo'sti| ahaṃ ca nityena amṛtenābhayena kūṭasthenācalena dhruveṇārthenārthī na tadviparītena| ataḥ kiṃ kṛtena karmaṇāyāsabahulenānarthasādhanenetyevaṃ nirviṇṇo
Linked texts (1)
- Muṇḍakopaniṣad — Sanskrit