Muṇḍaka Upaniṣad 4.2.7
Muṇḍakopaniṣadbhāṣya 4.2.7
- Language
- Sanskrit
4.2.7
2.2.7
yaḥ sarvajñaḥ sarvavidyasyaiṣa mahimā bhuvi| divye brahmapure hyeṣa vyomnyātmā pratiṣṭhitāḥ|| manomayaḥ prāṇaśarīranetā pratiṣṭhito'nne hṛdayaṃ sannidhāya| tadvijñānena paripaśyanti dhīrāānandarūpamamṛtaṃ yadvibhāti ||
4.2.7.p1
yaḥ sarvajñaḥ sarvavidvyākhyātaḥ taṃ punarviśinaṣṭi;yasyaiṣa prasiddho mahimā vibhūtiḥ| ko'sau mahimā? yasyeme dyāvāpṛthivyau śāsane vidhṛte tiṣṭhataḥ| sūryācandramasau yasya śāsane'lātacakravadajasraṃ bhramataḥ| yasya śāsane saritaḥ sāgaraśca svagocaraṃ nātikrāmanti| tathā sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca yasya śāsane niyatam| tathā cartavo'yane abdāśca yasya śāsanaṃ nātikrāmanti| tathā kartāraḥ karmāṇi phalaṃ ca yacchāsanātsvaṃ svaṃ kālaṃ nātivartante sa eṣa mahimā bhuvi loke yasya sa eṣa sarvajña evaṃ mahimā devo divye dyotanavati sarvabauddha pratyayakṛtadyotane brahmapure, brahmaṇo'tracaitanyasvarūpeṇa nityābhivyaktatvādbrahmaṇaḥ puraṃ hṛdayapuṇḍarīkaṃ tasminyadvyoma tasminvyomnyākāśe hṛtpuṇḍarīkamadhyasthe, pratiṣṭhita ivopalabhyate| na hyākāśavatsarvagatasya gatirāgatiḥ pratiṣṭhā vānyathā sambhavati|
4.2.7.p2
sa hyātmā tatrastha manovṛttireva vibhāvyata iti manomayo manaupādhitvāt, prāṇaśarīranetā prāṇaśca śarīraṃ ca prāṇaśarīraṃ tasyāyaṃ netā sthūlāccharīrāccharīrāntaraṃ prati| pratiṣṭhito'vasthito'nne bhujyamānānnavipariṇāme pratidinamupacīyamāne'pacīyamāne ca piṇḍarūpānne hṛdayaṃ buddhiṃ puṇḍarīkacchidre saṃnidhāya samavasthāpya| hṛdayāvasthānameva hyātmanaḥ sthitirna hyātmanaḥ sthitiranne|
4.2.7.p3
tadātmatattvaṃ vijñānena viśiṣṭena śāstrācāryopadeśajanitena jñānena śamadamadhyānasarvatyāgavairāgyodbhūtena paripaśyanti sarvataḥ pūrṇaṃ paśyantyupalabhante dhīrā vivekina
Linked texts (1)
- Muṇḍakopaniṣad — Sanskrit