Pramāṇa · Search · About · API

Upanishads 258

Upaniṣads 258

Language
Sanskrit

258.1

yadgarbhopaniṣadvedyaṃ garbhasya svātmabodhakam
śarīrāpahnavātsiddhaṃ svamātraṃ kalaye harim
oṃ sahanāvavatiti śāntiḥ
oṃ pañcātmakaṃ pañcasu vartamānaṃ ṣaḍāśrayaṃ ṣaḍguṇayogayuktam || taṃ saptadhātuṃ trimalaṃ dviyoniṃ caturvidhāhāramayaṃ
śarīram || bhavati pañcātmakamiti kasmāt pṛthivyāpastejovāyurākāśamityasminpañcātmake śarīre kā pṛthivī
kā āpaḥ kiṃ tejaḥ ko vāyuḥ kimākāśamityasminpañcātmake śarīre tatra yatkaṭhinaṃ sā pṛthivī yaddravaṃ tā āpaḥ
yaduṣṇaṃ tattejaḥ yatsaṃcarati sa vāyuḥ yatsuṣiraṃ tadākāśamityucyate || tatra pṛthivī dhāraṇe āpaḥ piṇḍīkaraṇe tejaḥ
prakāśane vāyurvyūhane ākāśamavakāśapradāne || pṛthak
śrotre śabdopalabdhau tvak sparśau cakṣuṣī rūpe jihvā rasane
nāsikā ghrāṇe upastha ānandane'pānamutsarge buddhyā
budhyati manasā saṃkalpayati vācā vadati || ṣaḍāśrayamiti kasmāt || madhurāmlalavaṇatiktakaṭukaṣāyarasānvindatīti || ṣaḍjaṛṣabhagāndhāramadhyamapañcamadhaivataniṣādāścetīṣṭāniṣṭaśabdasaṃjñāḥ praṇidhānāddaśavidhā bhavanti

258.2

śuklo raktaḥ kṛṣṇo dhūmraḥ pītaḥ kapilaḥ pāṇḍara iti || saptadhātukamiti kasmāt yadā devadattasya dravyādiviṣayā
jāyante || parasparaṃ saumyaguṇatvātṣaḍvidho raso rasācchoṇitaṃ śoṇitānmāṃsaṃ māṃsānmedo medasaḥ snāyavaḥ snāyubhyo'sthīnyasthibhyo majjā majjātaḥ śukraṃ śukraśoṇitasaṃyogādāvartate garbho hṛdi vyavasthāṃ nayati hṛdaye'ntarāgniḥ agnisthāne pittaṃ pittasthāne vāyuḥ vāyuto hṛdayaṃ
prājāpatyātkramāt

258.3

ṛtukāle saṃprayogādekarātroṣitaṃ kalalaṃ bhavati saptarātroṣitaṃ bubudaṃ bhavati ardhamāsābhyantare piṇḍo bhavati māsābhyantare kaṭhino bhavati
māsadvayena śiraḥ saṃpadyate māsatrayeṇa pādapradeśo bhavati || atha caturthe māse gulphajaṭharakaṭipradeśā bhavanti
pañcame māse pṛṣṭhavaṃśo bhavati || ṣaṣṭhe māse mukhanāsikākṣiśrotrāṇi bhavanti || saptame māse jīvena saṃyukto bhavati || aṣṭame māse sarvalakṣaṇasaṃpūrṇo bhavati || pitūreto'tirekātpuruṣaḥ mātūreto'tirekātstrī ubhayorbījatulyatvānnapuṃsako bhavati || vyākulitamanaso'ndhāḥ khañjāḥ kubjā vāmanā bhavanti || anyonyavāyuparipīḍitaśukradvaividhyāttanu syāttato yugmāḥ prajāyante || pañcātmakaḥ samarthaḥ pañcātmikā cetasā buddhirgandharasādijñānākṣarākṣaramoṅkāraṃ cintayatīti tadetadekākṣaraṃ jñātvāṣṭau prakṛtayaḥ ṣoḍaśa vikārā śarīre tasyaiva dehinaḥ || atha mātrāśitapītanāḍīsūtragatena prāṇa āpyāyate || atha navame māsi sarvalakṣaṇajñānakaraṇasaṃpūrṇo bhavati pūrvajātiṃ smarati śubhāśubhaṃ ca karma vindati

258.4

pūrvayonisahasrāṇi dṛṣṭvā caiva tato mayā || āhārā vividhā bhuktāḥ pītā nānāvidhāḥ stanāḥ || jātaścaiva mṛtaścaiva janma caiva punaḥ punaḥ || yanmayā parijanasyārthe kṛtaṃ karma śubhāśubham || ekākī tena dahye'haṃ gatāste phalabhoginaḥ || aho duḥkhodadhau magno na paśyāmi pratikriyām || yadi yonyāḥ pramucye'haṃ tatprapadye maheśvaram || aśubhakṣayakartāraṃ phalamuktipradāyakam || yadi yonyāḥ pramucye'haṃ tatprapadye nārāyaṇam || aśubhakṣayakartāraṃ phalamuktipradāyakam || yadi yonyāḥ pramucye'haṃ tatsāṃkhyaṃ yogamabhyase || aśubhakṣayakartāraṃ phalamuktipradāyakam || yadi yonyāḥ pramucyāmi dhyāye brahma sanātanam || atha yonidvāraṃ saṃprāpto yantreṇāpījāyamāno mahatā duḥkhena jātamātrastu vaiṣṇavena vāyunā
saṃspṛṣṭastadā na smarati janmamaraṇāni na ca karma
śubhāśubhaṃ vindati

258.5

śarīramiti kasmāt || agnayo
hyatra śrayante jñānāgnirdarśanāgniḥ koṣṭhāgniriti || tatra
koṣṭhāgnirnāmāśitapītalehyacoṣyaṃ pacati || darśanāgnī
rūpāṇāṃ darśanaṃ karoti || jñānāgniḥ śubhāśubhaṃ ca karma
vindati || trīṇi sthānāni bhavanti mukhe āhavanīya
udare gārhapatyo hṛdi dakṣiṇāgniḥ || ātmā yajamāno mano
brahmā lobhādayaḥ paśavo dhṛtirdīkṣā saṃtoṣaśca buddhīndrayāāṇi yajñapātrāṇi havīṃṣi karmendriyāṇi śiraḥ kapālaṃ
keśā darbhā mukhamantarvediḥ catuṣkapālaṃ śiraḥ ṣoḍaśa
pārśvadantapaṭalāni saptottaraṃ marmaśataṃ sāśītikaṃ saṃdhiśataṃ sanavakaṃ snāyuśataṃ saptaśirāśatāni pañca majjāśatāni
asthīni ca ha vai trīṇi śatāni ṣaṣṭiḥ sārdhacatasro romāṇi koṭhyo hṛdayaṃ palānyaṣṭau dvādaśapalā jihvā pittaprasthaṃ kaphasyāḍhakaṃ śukrakuḍavaṃ medaḥprasthau dvāvaniyataṃ mūtrapurīṣamāhāraparimāṇāt| paippalādaṃ mokṣaśāstraṃ paippalādaṃ mokṣaśāstramiti

258.15

oṃ sahanāvavatiti śāntiḥ
iti garbhopaniṣatsamāptā
nārāyaṇātharvaśiraupaniṣat

Linked texts (5)