Pramāṇa · Search · About · API

Upanishads 264

Upaniṣads 264

Language
Sanskrit

264.1

agnaye svāhā
viśvebhyo devebhyaḥ svāhā || dhruvāya bhūmāya svāhā || dhruvakṣitaye svāhā || acyutakṣitaye svāhā || agnaye sviṣṭakṛte svāhā || dharmāya svāhā || adharmāya svāhā || abyaḥ
svāhā || oṣadhivanaspatibhyaḥ svāhā

264.2

rakṣodeva
janebhyaḥ svāhā || gṛhābhyaḥ svāhā || avasānebhyaḥ svāhā || avasānapatibhyaḥ svāhā || sarvabhūtebhyaḥ svāhā
kāmāya svāhā || antarikṣāya svāhā || yadejati jagati
yacca ceṣṭati nāśno bhāgo yannāgne svāhā || pṛthivyai svāhā || antarikṣāya svāhā

264.3

dive svāhā || sūryāya
svāhā || candramase svāhā || nakṣatrebhyaḥ svāhā || indrāya
svāhā || bṛhaspataye svāhā || prajāpataye svāhā || brahmaṇe
svāhā || svadhāpitṛbhyaḥ svāhā || namo rudrāya paśupataye svāhā

264.67

devebhyaḥ svāhā || pitṛbhyaḥ svadhāstu
bhūtebhyo namaḥ || manuṣyebhyo hanta || prajāpataye svāhā
parameṣṭhine svāhā || yathā kūpaḥ śatadhāraḥ sahasradhāro akṣitaḥ || evāme astu dhānyam̐ sahasradhāramakṣitam
dhanadhānyai svāhā || ye bhūtāḥ pracaranti divānaktaṃ balimicchanto vitudasya preṣyāḥ || tebhyo baliṃ puṣṭikāmo harāmi mayi puṣṭiṃ puṣṭipatirdadhātu svāhā

264.68

oṃ
tadbrahma || oṃ tadvāyuḥ || oṃ tadātmā || oṃ tatsatyam
oṃ tatsarvam || oṃ tatpurornamaḥ || antaścarati bhūteṣu
guhāyāṃ viśvamūrtiṣu || tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkārastvamindrastvam̐ rudrastvaṃ viṣṇustvaṃ brahma tvaṃ prajāpatiḥ || tvaṃ tadāpa
āpo jyotī raso'mṛtaṃ brahmabhūrbhuvaḥ suvarom

264.69

śraddhāyāṃ prāṇe niviṣṭo'mṛtaṃ juhomi śraddhāyāmapāne
niviṣṭo'mṛtaṃ juhomi śraddhāyāṃ vyāne niviṣṭo'mṛtaṃ juhomi śraddhāyāmudāne niviṣṭo'mṛtaṃ juhomi śraddhāyām̐
samāne niviṣṭo'mṛtaṃ juhomi || brahmaṇi ma ātmā'mṛtatvāya amṛtopastaraṇamasi || śraddhāyāṃ prāṇe niviṣṭo'mṛtaṃ juhomi || śiśno mā viśāpradāhāya || prāṇāya
svāhā || śraddhāyāmapāne niviṣṭo'mṛtaṃ juhomi || śivo māvi̱śāpradāhāya || apānāya svāhā || śraddhāyāṃ vyāne māvi̱śāpradāhāya || niviṣṭo'mṛtaṃ juhomi || śivo māvi̱śāpradāhāya || vyānāya svāhā || śraddhāyāmudāne niviṣṭo'mṛtaṃ juhomi|| śivo māvi̱śāpradāhāya || udānāya svāhā || śraddhāyām̐ samāne niviṣṭo'mṛtaṃ juhomi || śivo māvi̱śāpradāhāya || samānāya svāhā || brahmaṇi ma ātmāmṛtatvāya || ya || samānāya svāhā || brahmaṇi ma ātmāmṛtatvāya || amṛtāpidhānamasi

264.70

śraddhāyāṃ prāṇe niviśyāmṛtam̐hutam || prāṇamanvenāpyāyasva || śraddhāyāmapāne niviśyāmṛtam̐hutam || apānamanvenāpyāyasva || śraddhāyāṃ vyāne niviśyāmṛtam̐hutam || vyānamanvenāpyāyasva || śraddhāyāsudāne niviśyāmṛtam̐hutam || udānamanvenāpyāyasva || śraddhāyām̐ samāne niviśyāmṛtam̐ hutam || samānamanvenāpyāyasva

264.71

aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo'ṅguṣṭhaṃ samāśritaḥ || īśaḥ sarvasya jagataḥ prabhuḥ prīṇāti viśvabhuk

264.72

vāṅma āsan|| nasoḥ prāṇaḥ || akṣyośca cakṣuḥ || karṇayoḥ śrotram || bāhvorbalam || ūruvorojaḥ || ariṣṭāviśvānyaṅgāni tanūḥ || tanuvā me saha namaste astu mā mā him̐sīḥ

264.73

vayaḥ suparṇā upasedurindraṃ priyamedhā ṛṣayo nādhamānāḥ || apadhvāntamūrṇuhi pūrdhi cakṣurmumugdhyasmānidhayeva baddhān

264.74

prāṇānāṃ granthirasi rudro māvi̱śāntakaḥ || tenānnenāpyāyasva

264.75

namo rudrāya viṣṇave mṛtyurme pāhi

264.76

tvamagne dyubhistvamāśuśukṣaṇistvamadbhyastvamaśmanaspari
tvaṃ vanebhyastvamoṣadhībhyastvaṃ nṛṇāṃ nṛpate jāyase śuciḥ

264.77

śivena me saṃtiṣṭhasva syonena me saṃtiṣṭhasva
subhūtena me saṃtiṣṭhasva brahmavarcasena me saṃtiṣṭhasva yajñasyarddhimanu saṃtiṣṭhasvopate yajña nama upate nama upate namaḥ

264.78

satyaṃ paraṃ param̐ satyam̐ satyena na suvargālokāccayavante kadācana satām̐ hi satyaṃ tasmātsatye ramante
tapa iti tapo nānaśanātparaṃ yaddhi paraṃ tapastadurdharṣaṃ
taddurādharṣaṃ tasmāttapasi ramante dama iti niyataṃ brahmacāriṇastasmāddame ramante śama ityaraṇye munayastasmācchame
ramante dānamiti sarvāṇi bhūtāni praśam̐santi dānānnātiduścaraṃ tasmāddāne ramante dharma iti dharmeṇa sarvamidaṃ
parigṛhītaṃ dharmānnātiduṣkaraṃ tasmāddharme ramante prajana iti
bhūyām̐sastasmādbhūyiṣṭhāḥ prajāyante tasmādbhūyiṣṭhāḥ prajanane
ramante'gnaya ityāha tasmādagnaya ādhātavyā agnihotramityāha tasmādagnihotre ramante yajña iti yajño hi devāstasmādyajñe ramante mānasamiti vidvām̐sastasmādvidvām̐sa
eva mānase ramante nyāsa iti brahmā brahmā hi paraḥ paro
hi brahmā tāni vā etānyavarāṇi parām̐si nyāsa evātyarecayadya evaṃ vedetyupaniṣat

264.79

prājāpatyo hāruṇiḥ
suparṇeyaḥ prajāpatiṃ pitaramupasasāra kiṃ bhagavantaḥ paramaṃ
vadantīti tasmai provāca satyena vāyurāvāti satyenādityo
rocate divi satyaṃ vācaḥ pratiṣṭhā satye sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ
tasmātsatyaṃ paramaṃ vadanti tapasā devā devatāmagra āyan
tapasa ṛṣayaḥ suvaranvavindan tapasā sapatnān praṇudāmārātīstapasi sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ tasmāttapaḥ paramaṃ vadanti damena
dāntāḥ kilbiṣamavadhūnvanti damena brahmacāriṇaḥ suvaragacchan damo bhūtānāṃ durādharṣaṃ dame sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ tasmādyamaḥ paramaṃ vadanti śamena śāntāḥ śivamācaranti śamena
nākaṃ munayo'nvavindacchamo bhūtānāṃ durādharṣaṃ śame sarvaṃ
pratiṣṭhitaṃ tasmācchamaḥ paramaṃ vadanti dānaṃ yajñānāṃ varūthaṃ
dakṣiṇā loke dātāraḥ sarvabhūtānyupajīvanti dānenārātīrapānudanta dānena dviṣanto mitrā bhavanti dāne sarvaṃ
pratiṣṭhitaṃ tasmāddānaṃ paramaṃ vadanti dharmo viśvasya jagataḥ
pratiṣṭhā loke dharmiṣṭhaṃ prajā upasarpanti dharmeṇa pāpamapanudati dharme sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ tasmāddharmaṃ paramaṃ vadanti prajananaṃ
vai pratiṣṭhā loke sādhu prajāyāstantuṃ tanvānaḥ pitṝṇāmanṛṇo bhavati tadeva tasyā anṛṇaṃ tasmātprajananaṃ paramaṃ vadanyagnayo vai trayī vidyā devayānaḥ panthā gārhapatyaṃ ṛkpṛthivīrathantaramanvāhāryapacanaṃ yajurantarikṣaṃ vāmadevyamāhavanīyaḥ sāma suvargo loko bṛhattasmādagnīn paramaṃ vadanyagnihotraṃ sāyaṃ prātargṛhāṇāṃ niṣkṛtiḥ sviṣṭaṃ suhutaṃ
yajñakratūnāṃ prāyaṇaṃ suvargasya lokasya jyotistasmādagnihotraṃ paramaṃ vadanti yajña iti yajñena hi devā divaṃ gatā
yajñenāsurānapānudanta yajñena dviṣanto mitrā bhavanti
yajñe sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ tasmādyajñaṃ paramaṃ vadanti mānasaṃ vai
prājāpatyaṃ pavitraṃ mānasena manasā sādhu paśyati mānasā
ṛṣayaḥ prajā asṛjanta mānase sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ tasmānmānasaṃ paramaṃ vadanti nyāsa ityāhurmanīṣiṇo brahmāṇaṃ brahmā
viśvaḥ katamaḥ svayaṃbhūḥ prajāpatiḥ saṃvatsara iti saṃvatsaro'sāvādityo ya eṣa āditye puruṣaḥ sa parameṣṭhī brahmātmā yābhirādityastapati raśmibhistābhiḥ parjanyo varṣati
parjanyenauṣadhivanaspatayaḥ prajāyanta oṣadhivanaspatibhirannaṃ bhavatyannena prāṇāḥ prāṇairbalaṃ balena tapastapasā śraddhā
śraddhayā medhā medhayā manīṣā manīṣayā mano manasā
śāntiḥ śāntyā cittaṃ cittena smṛtiḥ smṛtyā smāraṃ
smāreṇa vijñānaṃ vijñānenātmānaṃ vedayati tasmādannaṃ dadantsarvāṇyetāni dadatyannātprāṇā bhavanti bhūtānāṃ prāṇairmeno manasaśca vijñānaṃ vijñānādānando brahmayoniḥ sa vā
eṣa puruṣaḥ pañcadhā pañcātmā yena sarvamidaṃ protaṃ pṛthivī
cāntarikṣaṃ ca dyauśca diśaścāvāntaradiśaśca sa vai sarvamidaṃ
jagatsa sa bhūtaṃṃ sa bhavyaṃ jijñāsakṛtakratajārayiṣṭhā śraddhāsatyo mahasvāntapaso variṣṭhā jñātvā tamevaṃ manasā hṛdā
ca bhūyo na mṛtyumupayāti vidvān tasmānnyāsameṣāṃ
tapasāmatiriktamāhurvasurapavo vibhūrasi prāṇe tvamasi
saṃdhātā brahman tvamasi viśvadhattejodāstvamasyagnirasi
varcodāstvamasi sūryasya dyumnodāstvamasi candramasa upayāma gṛhīto'si brahmaṇe tvāmahasa omityātmānaṃ yuñjītaitadbrahme mahopaniṣadaṃ devānāṃ guhyaṃ ya evaṃ veda brahmaṇo
mahimānamāpnoti tasmādbrahmaṇo mahimānamityupaniṣat

264.80

tasyaivaṃ viduṣo yajñasyātmā yajamānaḥ śraddhā
patnī śarīramidhmasuro vedirlomāni barhirvedaḥ śikhā hṛdayaṃ
yūpaḥ kāma ājyaṃ manyuḥ paśustapo'gnirdamaḥ śamayitā
dakṣiṇā vāgghotā prāṇa udgātā cakṣuradhvaryurmano brahmā
śrotramagnīddāvahriyate sā dīkṣā yadaśnāti tadvairyatpibati tadasya somapānaṃ yadramate tadupasado yatsaṃcaratyupaviśatyuttiṣṭhate ca sa pravargyo yanmukhaṃ tadāhavanīyo yā
vyāhatirāhutiryadasya vijñānaṃ tajjuhoti || yatsāyaṃ
prātaratti tatsamidhaṃ yatprātarmadhyaṃdinaṃ sāyaṃ ca tāni
savanāni ye ahorātre te darśapūrṇamāsau ye'rdhamāsāśca
māsāśca te cāturmāsyāni ya ṛtavaste paśubandhā ye saṃvatsarāśca parivatsarāśca te'hargaṇāḥ sarvavedasaṃ vā etatsatraṃ
yanmaraṇaṃ tadavabhṛtha etadve jarāmaryamagnihotraṃ satraṃ ya evaṃ
vidvānudagayane pramīyate devānāmeva mahimānaṃ gatvādityasya sāyujyaṃ gacchatyatha yo dakṣiṇe pramīyate pitṛṇāmeva
mahimānaṃ gatvā candramasaḥ sāyujyaṃ salokatāmāpnotyetau vai sūryācandramasormahimānau brāhmaṇo vidvānabhijayati tasmādbrahmaṇo mahimānamāpnoti tasmādbrahmaṇo mahimānam

264.16

sahanāvavatiti śāntiḥ || iti nārāyaṇopaniṣatsamāptā

264.17

atha bṛhajjābālopaniṣat

Linked texts (11)