Pramāṇa · Search · About · API

Upanishatsamgraha 8

Upaniṣatsaṃgraha 8

Language
Sanskrit

Contents

8.1

[adhī]te so'gniḥ viśrvam [niṃ] surāpānātpūto bhavati
[..] bhavati kṛtyākṛtya[..]to bhavati tasmādavimuktamā[..]śrito bhavet| sakṛdvā japet
anena jñānamāpnoti saṃsārāṇavanāśana[m ||]
tasmādevaṃ viditvainaṃ kaivalyaṃ phalamaśnute kaivalyā phalamaśruta iti

8.1-2

yaḥ prasiddho mumukṣuranutpannasākṣātkāraḥ śatarudrīyaṃ namasta ityādirudrādhyāyam | adhīte
vāṅme manasi pratiṣṭhitā mano me vāci pratiṣṭhitamāvirāvirmayo'bhūrvedasā matsa ''ṇīṛtaṃ mā mā hiṃsīranenādhītenāhorātrātsaṃvasāmyama iḷā nama iḷā nama ṛṣibhyo mantrakṛdbhyo mantrapatibhyo namo vo'stu devebhyaḥ śivā naḥ śaṃtamā bhava sumṛḷīkā
sarasvatī mā te vyoma saṃdṛśi | adabdhaṃ mana iṣiraṃ cakṣuḥ sūryo
jyotiṣāṃ śreṣṭho dīkṣe mā mā hiṃsīḥ

8.1-3

citro ha vai gārgyāyaṇiryakṣyamāṇa āruṇiṃ vavre sa
ha putraṃ śvetaketuṃ prajighāya yājayeti taṃ hā''sīnaṃ
papraccha gautamasya putrāsti saṃvṛtaṃ loke yasminmā
dhāsyasyanyamutāho vādhvā tasya mā loke dhāsyasīti
sa hovāca nāhametadveda hantā''cāryaṃ pṛcchānīti sa ha
pitaramāsādya papracchetīti mā'prākṣītkathaṃ pratibravāṇīti sa hovācāhamapyetanna veda sadasyeva vayaṃ svādhyāyamadhītya harāmahe yannaḥ pare dadatyehyubhau gamiṣyāva iti
sa ha samitpāṇirbhūtavā gārgyāyaṇiṃ praticakrāmopāyanīti taṃ
hovāca brahmārgho'si gautama yo na mānamupāgā ehi tvā saṃjñāpayiṣyāmīti

8.2

sa hovāca ye vai kecāsmāllokātprayanti candramasameva te sarve gacchanti
teṣāṃ prāṇaiḥ pūrvapakṣa āpyāyate tānaparapakṣe na prajanayati
etadvai svargasya lokasya dvāraṃ yaścandramastaṃ yaḥ pratyāha tamatisṛjate'tha ya enaṃ na pratyāha tamiha vṛṣṭirbhūtvā varṣati
sa iha kīṭo vā pataṅgo vā śakunirvā śārdūlo vā siṃho vā
matsyo vā paraśvā vā puruṣo vā'nyo vaiteṣu sthāneṣu pratyājāyate
yathākarma yathāvidyam
tamapagataṃ pṛcchati ko'sīti taṃ pratibrūyādvicakṣaṇādṛtavo reta
ābhṛtaṃ pañcadaśātprasūtātpitryavatastanmā puṃsi kartaryareradhvam
resā kas ...carimā niṣikta sa jāya upajāyamāno
dvādaśatrayodaśa upamāso dvādaśatrayodaśena pitrā''saṃ
tanvi prativide'haṃ tanma ṛtavo amartyava ābharadhvam
tena satyena tena tapasā ṛturasmyārtavo'smi
ko'smi tvamasmīti tamatisṛjate

8.3

sa etaṃ devayānaṃ panthānamāpadyāgnilokamāgacchati sa vāyulokaṃ sa ādityalokaṃ
sa varuṇalokaṃ sa indralokaṃ sa prajāpatilokaṃ sa
brahmalokaṃ tasya ha vā etasya brahmalokasya
āro hrado muhūrtā yeṣṭihā vijarā nadīlyo vṛkṣaḥ
sālajyaṃ saṃsthānamaparājitamāyatanamindraprajāpatī dvāragopau
vibhupramitaṃ vicakṣaṇā ''sandayamitājāḥ paryaṅkaḥ priyāṃ ca mānamī pratirūpā
ca cākṣuṣī puṣpāṇyāvayantau vai ca jagānyambāścāmbāyavīścāpsarasaḥ
ambayā nadyastamitthaṃvidā gacchati taṃ brahmā''hābhidhāvata
mama yaśasā vijarāṃ vā ayaṃ nadīṃ prāpanna vā 'yaṃ jarayiṣyatīti

8.4

taṃ pañca śatānyapsarasāṃ pratiyanti śataṃ cūrṇahastāḥ śataṃ vāsohastāḥ
śataṃ phalahastāḥ śatamāñjanahastāḥ śataṃ mālyahastāstaṃ brahmālaṃkāreṇālaṃkurvanti sa brahmālaṃkāreṇālaṃkṛto brahma vidvānbrahmābhipraiti sa āgacchatyāraṃ hṛdaṃ taṃ manasā'tyeti
tamitvā saṃprativido majjanti sa āgacchati muhūrtānyeṣṭihāṃste'smādapadravanti sa āgacchati vijarāṃ nadīṃ tāṃ manasaivātyeti
tatsukṛtaduṣkṛte dhunute
tasya priyā jñātayaḥ sukṛtamupayantyapriyā duṣkṛtaṃ tadyathā rathena
dhāvayantrathacakre paryavekṣata evamahorātre paryavekṣata evaṃ sukṛtaduṣkṛte
sarvāṇi ca dvaṃdvāni sa eṣa visukṛto viduṣkṛto brahma vidvānbrahmaivābhimaiti

8.5

sa āgacchatītyaṃ vṛkṣaṃ taṃ brahmagandhaḥ praviśati sa āgacchati
sālajyaṃ saṃsthānaṃ taṃ brahmarasaḥ praviśati sa āgacchatyaparājitamāyatanaṃ taṃ brahmatejaḥ praviśati sa āgacchati
indraprajāpatī dvāragopau tāvasmādapadravataḥ sa āgacchati
vibhupramitaṃ taṃ brahmatejaḥ praviśati sa āgacchati vicakṣaṇāmāsandīṃ bṛhadrathaṃtare sāmanī pūrvī pādau śyaitanaudhase
cāparau vairūpavairāje anūcye śākvararaivate tiraścī sā prajñā
prajñayā hi vipaśyati sa āgacchatyamitaujasaṃ paryaṅkaṃ sa prāṇastasya bhūtaṃ ca bhaviṣyacca pūrvī pādau śrīścerā cāparau
bṛhadrathaṃtare anūcye bhadrayajñāyajñīye śīrṣakhye ṛcaśca sāmāni ca prācītaṃ brahmā̍ pṛcchati ko'sīti taṃ pratibrūyāt

8.6

ṛturasmyārtavo'smyākāśādyoneḥ saṃbhūto bhāryā etatsaṃvatsarasya tejo bhūtasya bhūtasya bhūtasya bhūtasyā''tmā
tvamātmā'si yastvamasi so'hamasmīti tamāha ko'hamasmīti
satyamiti brūyātkiṃ tadyatsatyamiti yadanyaddevebhyaśca prāṇebhyaśca
tatsadatha yaddevāśca prāṇāśca tattayaṃ tadetayā vācā'bhivyāhriyate
satyamityetāvadidaṃ sarvamidaṃ sarvamasi
ityevainaṃ tadā''ha [+tadetadṛkślokenābhyuktam | yajūruda̱raḥ sāmaśirā
asāvṛṅmūrttiravyayaḥ | sa brahmeti sa vijñeya ṛṣirrbrahmamayo mahāniti|] tamāha kena me pauṃsyāni nāmānyāpnoṣīti prāṇeneti brūyāt
kena strīnāmānīti vāceti kena napuṃsakānīti manaseti kena
gandhāniti prāṇenetyeva brūyāt
kena rūpāṇīti cakṣuṣeti kena śabdāniti śrotreṇeti kenānnarasāniti jihvayeti kena karmāṇīti hastābhyāmiti kena sukhaduḥkhe
iti śarīreṇeti kenā''nandaṃ ratiṃ prajātimityupastheneti
kenetyā iti pādābhyāmiti kena dhiyo vijñātavyaṃ kāmāniti
prajñayeti brūyāttamāha
āpo vai khalu me̱ hyasāvayaṃ te loka iti sā yā brahmaṇo
jitiryā vyaṣṭistāṃ jitiṃ jayati tāṃ vyaṣṭiṃ vyaśnute ya evaṃ veda
ya evaṃ veda

8.6.p1

iti ṛgvedāntargatakauṣītakibrāhmaṇopaniṣadi prathamo'dhyāyaḥ || 1

Linked texts (10)