Upanishads 19
Upanishads 19
- Language
- Sanskrit
19.1
iti caturtho'nuvākaḥ
pañcamo'nuvākaḥ
satyaḥ satyaṃ puṇyamāsītpuṇyo vā daivikaṃ satyaṃ sattvamārṣaṃ
satyaṃ sattvaṃ satpathāya svāhā
19.2
svāmin svaśeṣaṃ svavaśaṃ svabharatvena nirbharam
svadattasvadhiyaṃ svārthaṃ svasminnacasyati māṃ svayam
iti nyāsavidhānāṃ vividhānāmarcirādimārgāḥ pratipādyante | "arciṣo'harahna āpūryamāṇapakṣamāpūryamāṇapakṣādyān ṣaḍdakṅeti māsāṃstānmāsebhyaḥ
saṃvatsaraṃ saṃvatsarādādityamādityāccandramasaṃ candramaso vidyutaṃ tatpuruṣo'mānavaḥ
sa enān brahma gamayati" ityādi
ye tu dagdhendhanā loke puṇyapāpavivarjitāḥ
teṣāṃ vai kṣemamadhvānaṃ gacchatāṃ dvijasattamaḥ
sarvalokatamohantā ādityaścāramucyate
jvālāmālimahātejā yenedaṃ dhāryate jagat
ādityadagdhasarvāṅgā adṛśyāḥ kecana kacit
paramāṇvātmabhūtāśca taṃ deśaṃ praviśantyuta
tasmādapi vinirmuktā aniruddhaṃ tathā sthitāḥ
manobhūtāstato bhūyaḥ pradyumnaṃ praviśantyuta
pradyumnācca vinirmuktā jihvāsaṅkarṣaṇaṃ tataḥ
praviśantīti prabalā saṅkhyāyonāṃśca taissaha
tatastraiguṇyahīnāste paramātmānamojasā
sarvāvāsaṃ vāsudevaṃ kṣetrajñaṃ viddhi tattvataḥ
samāhitamanaskāstu niyatāḥ saṃyatendriyāḥ
ekāntabhāvā hi gatāḥ vāsudevaṃ vrajanti te
śvetadvīpamitaḥ prāpya viśvarūpadharaṃ harim
tato'niruddhamāsādya śrīman kṣīrodadhau harim
tataḥ pradyumnamāsādya devaṃ sarveśvareśvaram
tataḥ saṅkarṣaṇaṃ divyaṃ bhagavantaṃ sanātanam
ayamapyaparo mārgaḥ sadā brahmahitaiṣiṇām
paramaikāntisiddhānāṃ pañcakālaratātmanām
tebhyo viśiṣṭājñānāmi gatimekāntināṃ nṛṇām
utkāmanti ca mārgasthāḥ śītabhūto nirāmayaḥ
devayānaḥ paraṃ panthā yogināṃ kkeśasaṅkṣaye
anantā raśmayastasya dīpavadyaḥ sthito hṛdi
sitāsitāḥ kṛṣṇanilāḥ [?] kapilāḥ pītalohitāḥ
ūrdhvamete sthitāsteṣāṃ yo bhittvā sūryamaṇḍalam
brahmalokamatikramya [nūnaṃ] yāti parāṃ gatim
yadasyāṃ na dravyamasti hyūrdhvametadcavasthitam
tena devaśarīrāṇi sadhāmāni prapadyate
ekaikarūpāścādhastāccharma ya'syāmṛtaprabhāḥ
iha karmaprabhogāya taissacaratireva saḥ || iti
"agnayo vai trayī vidyā devayānaḥ panthā gārhapatya ṛk pṛthivī rathantaramanvāhāryapacanaṃ yajurantarikṣaṃ vāmadevyamāhavanīyassāma suvargo loko bṛhattasmādagnīn paramaṃ vadanti" iti śrutiḥ | athā'yaṃ dehajaṃ janma kṛtvā bhāryāmayapāśabandhano bhagavanmāyayā kāmakrodhalobhamohamadamātsaryahiṃsādīni kāryāṇi kṛtvā taddvāreṇa niṣkramya punaḥ pāpīyasīṃ yoniṃ prāpya punarjāyate | svarganarakaphaleṣu pravartate | tasmādbhagavanmāyayā mohitatvāt bhagavantaṃ samāśritya bhaktyā nārāyaṇamupāsīta | upāsanātso'pi bhaktavatsalatvāt bhaktānukampayā svamāyayā vimocayati | tata ātmā samyak jñānaṃ praviśati | paścādāśramasatyo jyotiḥ sattvaṃ prāṇāḥ sattvādhārāḥ sattvaṃ saṃyānāḥ satyaḥ sattvaṃ prakāśaṃ jyotiṣe svāhā
19.3
kāmīmumāmīśiṣamīśiṣāṇāṃ tatsatyaṃ satyarūpaṃ satyaṃ
satyāya sandadhānāya svāhā
19.4
kāmīmumāṃ brahmaṇo mā īśo'haṃ sarvadehinām
ahaṃ tavāṅgasambhūtastasmātkeśavanāmavān || iti
kāṃ sarasvatīṃ īṃ lakṣmīṃ umāṃ pārvatīṃ īśiṣaṃ sṛṣṭisthityantakaraṇīṃ
brahmaviṣṇuśivātmikām
sa saṃjñāṃ yāti bhagavāneka eva janārdanaḥ
tattadrūpe pālayantamāśiṣassatyamīśiṣam
ariṇirvā āranda āvāranda ārando'yamānandate māranda-mīśiṣe svāhā
19.4-2
yasyānugrahamicchāmi tasya vittaṃ harāmyaham
bandhūn vā nāśayiṣyāmi vyādhīnutpādayāmyaham || iti
aprameyo'niyojyaśca yatra kāmagamo vaśī
modate bhagavān bhūtairbālaḥ krīḍanakairiva
iti tubhyam
19.5
yatsatyaṃ vā viṣṇurudyogaḥ sūryo gaurvā viṣṇurviśat viśvaṃ
viśvaṃ sandadhānaḥ tadviśvaṃ viṣṇave viśvarūpāya svāhā
19.5-2
ātmasamarpaṇapratipādanācyāsavidyā
havirgṛhītvā svātmānaṃ vasuraṇveti mantrataḥ
juhuyātpraṇavenāmnāvacyutākhyaṃ sanātane
akāravācyāya sarvakāraṇabhūtāya sarvarakṣakāya sarveśeṣiṇe śriyaḥ pataye
kāraṇabhūtāya viṣṇave tubhyam
19.6
tadbhūrbhūsthaṃ bhūstho vā viśvarūpastadbhūḥ prāṇaḥ saṅkhyātaḥ
bhūrāsīdbhūrasi bhuvo'si suvarasi bhūrbhūtaye svāhā
19.7
āpo vā apo'ntarātmā yo vedo vedānāmādhāraḥ
vedāntarātmā saraso rasasaṅkhyāto rasaṃ rasamāsīdrasāya
svāhā
19.8
trayī vā kāmaṃ trayīmayaṃ triguṇaṃ traitātmakaṃ trayī vā jenātiḥ
triguṇaṃ triguṇātmakaṃ tasmai traitāgnaye triguṇāya svāhā
19.9
dvau vā mukhyau mukhyādhārau sasukhau sānandau sasamerau
smerāyitau sānandamānandate svāhā
19.10
sānando hitarūpaṃ sukhaṃ ahitaṃ duḥkhaṃ sasmerau smerayutau hāsasahitau
smerāyitau,
etau dvau vibudhaśreṣṭhau prasādakrodhajau smṛtau
tathā darśitapanthānau sṛṣṭisaṃhārakārakau
brahmarudrendravahnīndudivākaramanugrahāḥ
tacchaktyādhiṣṭhitāssanto modante divi devatāḥ || iti
sa ekaikaḥ sādhāraḥ sādhiṣṭhāno nādhiṣṭhānaḥ kaṃ kaṃ kasmai
pade pade pātaḥ pādāya pādite svāhā
Linked texts (1)
- Vaikhānasamantrapraśna — Sanskrit