Pramāṇa · Search · About · API

Upanishads 19.2

Upanishads 19.2

Language
Sanskrit

19.2

svāmin svaśeṣaṃ svavaśaṃ svabharatvena nirbharam
svadattasvadhiyaṃ svārthaṃ svasminnacasyati māṃ svayam
iti nyāsavidhānāṃ vividhānāmarcirādimārgāḥ pratipādyante | "arciṣo'harahna āpūryamāṇapakṣamāpūryamāṇapakṣādyān ṣaḍdakṅeti māsāṃstānmāsebhyaḥ
saṃvatsaraṃ saṃvatsarādādityamādityāccandramasaṃ candramaso vidyutaṃ tatpuruṣo'mānavaḥ
sa enān brahma gamayati" ityādi
ye tu dagdhendhanā loke puṇyapāpavivarjitāḥ
teṣāṃ vai kṣemamadhvānaṃ gacchatāṃ dvijasattamaḥ
sarvalokatamohantā ādityaścāramucyate
jvālāmālimahātejā yenedaṃ dhāryate jagat
ādityadagdhasarvāṅgā adṛśyāḥ kecana kacit
paramāṇvātmabhūtāśca taṃ deśaṃ praviśantyuta
tasmādapi vinirmuktā aniruddhaṃ tathā sthitāḥ
manobhūtāstato bhūyaḥ pradyumnaṃ praviśantyuta
pradyumnācca vinirmuktā jihvāsaṅkarṣaṇaṃ tataḥ
praviśantīti prabalā saṅkhyāyonāṃśca taissaha
tatastraiguṇyahīnāste paramātmānamojasā
sarvāvāsaṃ vāsudevaṃ kṣetrajñaṃ viddhi tattvataḥ
samāhitamanaskāstu niyatāḥ saṃyatendriyāḥ
ekāntabhāvā hi gatāḥ vāsudevaṃ vrajanti te
śvetadvīpamitaḥ prāpya viśvarūpadharaṃ harim
tato'niruddhamāsādya śrīman kṣīrodadhau harim
tataḥ pradyumnamāsādya devaṃ sarveśvareśvaram
tataḥ saṅkarṣaṇaṃ divyaṃ bhagavantaṃ sanātanam
ayamapyaparo mārgaḥ sadā brahmahitaiṣiṇām
paramaikāntisiddhānāṃ pañcakālaratātmanām
tebhyo viśiṣṭājñānāmi gatimekāntināṃ nṛṇām
utkāmanti ca mārgasthāḥ śītabhūto nirāmayaḥ
devayānaḥ paraṃ panthā yogināṃ kkeśasaṅkṣaye
anantā raśmayastasya dīpavadyaḥ sthito hṛdi
sitāsitāḥ kṛṣṇanilāḥ [?] kapilāḥ pītalohitāḥ
ūrdhvamete sthitāsteṣāṃ yo bhittvā sūryamaṇḍalam
brahmalokamatikramya [nūnaṃ] yāti parāṃ gatim
yadasyāṃ na dravyamasti hyūrdhvametadcavasthitam
tena devaśarīrāṇi sadhāmāni prapadyate
ekaikarūpāścādhastāccharma ya'syāmṛtaprabhāḥ
iha karmaprabhogāya taissacaratireva saḥ || iti
"agnayo vai trayī vidyā devayānaḥ panthā gārhapatya ṛk pṛthivī rathantaramanvāhāryapacanaṃ yajurantarikṣaṃ vāmadevyamāhavanīyassāma suvargo loko bṛhattasmādagnīn paramaṃ vadanti" iti śrutiḥ | athā'yaṃ dehajaṃ janma kṛtvā bhāryāmayapāśabandhano bhagavanmāyayā kāmakrodhalobhamohamadamātsaryahiṃsādīni kāryāṇi kṛtvā taddvāreṇa niṣkramya punaḥ pāpīyasīṃ yoniṃ prāpya punarjāyate | svarganarakaphaleṣu pravartate | tasmādbhagavanmāyayā mohitatvāt bhagavantaṃ samāśritya bhaktyā nārāyaṇamupāsīta | upāsanātso'pi bhaktavatsalatvāt bhaktānukampayā svamāyayā vimocayati | tata ātmā samyak jñānaṃ praviśati | paścādāśramasatyo jyotiḥ sattvaṃ prāṇāḥ sattvādhārāḥ sattvaṃ saṃyānāḥ satyaḥ sattvaṃ prakāśaṃ jyotiṣe svāhā