Pingalachandas 6
Piṅgalachandas 6
- Language
- Sanskrit
6.1
' ' ' ' (12 mātrāeṃ)
sta na yu ga ma śru snā taṃ,
' | | | ' | | | | ' ' ' (18 mātrāeṃ)
sa mī pa ta ra va rti hṛ da ya-śo kā gneḥ
' ' ' ' (12 mātrāeṃ)
ca ra ti vi mu ktā hā raṃ
' | ' ' ' (15 mātrāeṃ)
vra ta mi va bha va to ri pu-strī ṇām || (bāṇabhaṭṭa)
pañcamo'dhyāyaḥ
vṛttam
6.2
padyaṃ catuṣpadī tacca vṛttaṃ jātiriti dvidhā | (kā0da0 1.11)
samamardhasamaṃ viṣamaṃ ca
6.3
samaṃ tāvatkṛtvaḥ kṛtamardhasamam
6.4
viṣamaṃ ca
6.5
rāśyūnam
6.6
gliti samānī
6.7
lgāti pramāṇī
6.8
vitānamanyat
6.9
pādasyā'nuṣṭub - vakram
6.10
na prathamāt snau
6.11
dvitīyacaturthayo raśca
6.12
vā'nyat
6.13
yaścaturthāt
6.14
pathyā yujo j
6.15
viparītaikīyam
6.16
capalā'yujo n
6.17
vipulā yug laḥ saptamaḥ
6.18
sarvataḥ saitavasya
6.19
bhrau ntau ca
6.20
bhagaṇa la
i yaṃ sa khe ca ndra mu khī, smi ta- jyo tsnā ca mā ni nī
bhagaṇa la
i ndī va rā kṣī hṛ da yaṃ, da nda hī ti ta thā pi me
ragaṇa la
la kṣmī pa tiṃ lo ka nā thaṃ, ra thā ṅga dha ra ma cyu tam
pañcamaṃ laghu sarvatra, saptamaṃ dvicaturthayoḥ
ṣaṣṭhaṃ guru vijānīyād , etat padyasya lakṣaṇam
pratipādaṃ caturvṛddhyā padacaturūdhvam
6.21
tasyāḥ kaṭākṣa-vikṣepaiḥ, (8 akṣara)
kampita-tanu-kuṭilairatidīrghaiḥ | (12 akṣara)
takṣaka-daṣṭa-ivendriya-śūnyaḥ kṣata-caitanyaḥ, (16 akṣara)
pada-caturūdhvaṃ na calati puruṣaḥ patati sahasaiva || (20 akṣara)
gāvanta āpīḍaḥ
6.22
gāvādau cet pratyāpīḍaḥ
6.23
pratyāpīḍo gāvādyau ca
6.24
prathamasya viparyāse mañjarī-lavalyamṛtadhārāḥ
6.25
janayati mahatīṃ prītiṃ hṛdaye (12 akṣara)
kāmināṃ cūta-mañjarī | (8 akṣara)
miladali-cakra-cañcu-paricumbita-kesarā, (16 akṣara)
komala-malaya-vāta-parinartita-taru-śirasi sthitā || (20akṣara)
viraha-vidhura-hūṇakāṅganā-kapolapamaṃ (16 akṣara)
pariṇati-dharaṃ pīta-pāṇḍu-cchavi | (12 akṣara)
lavalī-phalaṃ nidāghe, (8 akṣara)
bhavati jagati himakara-śītalamatisvādūṣṇāharam ||(20 akṣara)
yadi vāñchasi karṇa-rasāyanaṃ satatamamṛtadhārābhiḥ, (20 akṣara)
yadi hṛdi vā paramānanda-rasam | (12 akṣara)
cetaḥ ! śṛṇu dharaṇī-dhara-vāṇīmamṛtamayīṃ (16 akṣara)
tatkāvya-guṇa-bhūṣaṇam || (8 akṣara)
pada-caturūrdhva kā adhikāra samāpta
udgatāmekataḥ sjau slau, nsau jgau,
bhnau jllau g, sjau sjau gaḥ
6.26
tṛtīyasya saurabhakaṃ ranau bhṛgau
6.27
sa gaṇa ja gaṇa sa gaṇa la (10 varṇa)
vi ni vāri to 'pi na ya ne na,
na gaṇa sa gaṇa ja gaṇa ga (10 varṇa)
ta da pi ki mi hā ga to bha vān ?
ra gaṇa na gaṇa bhaga ṇa ga (10 varṇa)
e ta de va ta va sau ra bha kaṃ,
sa gaṇa ja gaṇa sa gaṇa ja gaṇa ga (13 varṇa)
ya du dī ri tā rtha ma pi nā va bu dhya te
lalitaṃ nau sau
6.28
upasthita-pracupitaṃ pṛthagādyaṃ msau jbhau gau,
snau jrau g, nau s, nau n jyau
6.29
vardhamānaṃ nau snau nsau
6.30
śuddha-virāḍ-ṛṣabhaṃ tajarāḥ
6.31
ardhe
6.32
upacitrakaṃ sau slau g , bhau bhagau g
6.33
sa sa sa la ga bha bha bha ga ga
u pa ci tra ka ma tra vi rā ja te, cū ta-va na ku su mai rvi ka sa dbhiḥ
pa ra pu ṣṭa- vi ghu ṣṭa-ma no ha raṃ, ma nma tha-ke li-ni ke ta na me tat
drutamadhyā bhau bhagau g, njau jyau
6.34
bha bha bha ga rga na ja ja ya
ya dya pi śī bhra ga ti rmṛ du gā mī, ba hu-dha na vā na pi duḥ kha mu pai ti
nātiśaya-tvaritā na ca mṛdvī, nṛpati-gatiḥ kathitā drutamadhyā
vegavatī sau sgau, bhau bhṛgau g
6.35
bhadravirāṭ tjo ragau, msau jgau g
6.36
ketumatī sjau sgau, bhūrau ngau g
6.37
sa ja sa ga bha ra na ga ga
ha ta - bhū ri - bhūmi pa ti- ci hnāṃ, yu ddha- sa ha stra - la bdha- ja ya- la kṣmīm
sahate na ko'pi vasudhāyāṃ, ketumatīṃ narendra ! tava senām
ākhyānakī tau jagau g, jatau jagau g
6.34-2
ta ta ja ga ga ja ta ja ga ga
bhṛ ṅgā va lī maṅ ga la- gī ta-nā dai-rja na sya ci tte mu da mā da dhā ti
ākhyānakīva smara-janma-vārtā-mahotsavasyāmra-vaṇe kvaṇantī
viparītākhyānakī jtau jagau g, tau jgau g
6.39
ja ta ja gaga ta ta ja gaga
alaṃ tavālīka-vacobhirebhiḥ, svārthapriye ! sādhaya kāryamanyat
kathaṃ kathā''karṇana-kautukaṃ syād, ākhyānakī ced viparīta-vṛttiḥ
hariṇaplutā sau slau g, nbhau bharau
6.40
sa sa sa laga na bha bha ra
tava muñca narādhipa ! vidviṣāṃ, bhaya-vivarjita-ketu-laghīyasām
raṇabhūmi-parāṅmukha-vartmanāṃ, bhavati śīghragatirhariṇaplutā
aparavaktraṃ nau ralau g, njau jarau
6.41
puṣpitāgrā nau ryau, njau jarau g
6.42
na na ra ya na ja ja ra ga
sama-sita-daśanā mṛgāyatākṣī, smita-subhagā priyavādinī vidagdhā
apaharati nṛṇāṃ manāṃsi rāmā, bhramara-kulāni lateva puṣpitāgrā
yavamatī rajau rajau, jarau jarau g
6.43
ra ja ra ja ja ra ja ra ga
pad makaṃ tu komale kare vibhāti, praśasta-matsya-lāñchanaṃ pade ca yasyāḥ
sā yavānvitā bhaved dhanādhikā ca, samasta-bandhu-pūjitā priyā ca patyuḥ
śikhaikonatriṃśadekatriṃśadante g
6.44
khañjā mahatyayujīti
Linked texts (2)
- Chandaḥsūtra — Piṅgala, Sanskrit
- Piṅgalachandaḥsūtra — Piṅgala, Sanskrit