Pramāṇa · Search · About · API

Pingalachandas (Piṅgalachandas)

पिङ्गलछन्दस्

Language
Sanskrit
Date
700 BCE – 1800 CE
Author
Piṅgala
Extent
341 passages, 5,108 words
Text
partly digitised
Source
archiveorg · পিঙ্গল ছন্দসূত্র-কপিলদেব দ্বিবেদী; ed. Kapil Deva Dvivedi, Shyam Lal Singh; Vishwavidyalaya Prakashan,… · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…

Contents

Text

1.9

g l

1.10

gante

1.11

dhrādiparaḥ

1.12

he

1.13

lau saḥ

1.14

glau

1.15

aṣṭau vasava iti

2.1

chandaḥ

2.2

gāyatrī

2.3

daivyekam

2.4

āsurī pañcadaśa

2.5

prājāpatyā'ṣṭau

2.6

yajuṣāṃ ṣaṭ

2.7

sāmnāṃ dviḥ

2.8

ṛcāṃ triḥ

2.9

dvau dvau sāmnāṃ vardheta

2.10

trīṃstrīnṛcām

2.11

caturaścaturaḥ prājāpatyāḥ

2.12

ekaikaṃ śeṣe

2.13

jahyādāsurī

2.14

tānyuṣṇiganuṣṭub-bṛhatī-paṅkti-triṣṭub-jagatyaḥ

2.15

tisrastisraḥ sanāmnyaḥ ekaikā brāhmyaḥ

2.16

prāg yajuṣāmārṣya iti

3.1

viśvāni deva savitarduritāni parā suva
yad bhadraṃ tanna ā suva || yaju0 30.3
viśvo devasya neturmarto vurīta sakhyam
viśvo rāya iṣudhyati dyumnaṃ vṛṇīta puṣyase svāhā|| yaju0 4.8
gṛhā mā bibhīta mā vepadhvamūrjaṃ bibhrata emasi
ūrjaṃ bibhrad vaḥ sumanā sumedhā gṛhānaimi manasā modamānaḥ
āpyāyayāsmān sakhīn sanyā medhayā
svasti te deva soma sutyāmaśīya
eṣṭā rāyaḥ preṣe bhagāya ṛtamṛtavādibhyo
namo dyāvāpṛthivībhyām || yaju0 5.7
pādaḥ

3.2

iyādipūraṇaḥ

3.3

gāyatryā vasavaḥ

3.4

agnimīḍe purohitaṃ, yajñasya devamṛtvijam
hotāraṃ ratnadhātamam || ṛg0 1.1.1
jagatyā ādityāḥ

3.5

hiraṇyapāṇiḥ savitā vicarṣaṇi-rubhe dyāvāpṛthivī antarīyate
apāmīvāṃ bādhate veti sūrya-mabhi kṛṣṇena rajasā dyāmṛṇoti
ṛg0 1.35.9
virājo diśaḥ

3.6

tvaṃ varuṇa uta mitro agne, tvāṃ vardhanti matibhirvasiṣṭhāḥ
tve vasu suṣaṇanāni santu, yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ
triṣṭubho rudrāḥ

3.7

taṃ tvāṃ vayaṃ patimagne rayīṇāṃ, pra śaṃsāmo matibhirgotamāsaḥ
āśuṃ na vājiṃbharaṃ marcayantaḥ, prātarmakṣū dhiyāvasurjagamyāt
ekadvitricatuṣpāduktapādam

3.4-2

ādyaṃ catuṣpād ṛtubhiḥ

3.9

kvacit tripād ṛṣibhiḥ

3.10

sā pādanicṛt

3.11

ṣaṭka-saptakayormadhye'ṣṭāvatipādanicṛt

3.12

dvau navakau ṣaṭkaśca sā nāgī

3.13

viparītā vārāhī

3.14

ṣaṭsaptakāṣṭakairvardhamānā

3.15

tvamagne yajñānāṃ,
hotā viśveṣāṃ hitaḥ
devebhirmānuṣe jane || ṛg0 6.16.1
viparītā pratiṣṭhā

3.16

āpaḥ pṛṇīta bheṣajaṃ,
varūthaṃ tanve mama
jyok ca sūrya dṛśe || ṛg0 1.23.21
tṛtīyaṃ dvipājjāgata-gāyatrābhyām

3.17

nṛbhiryemāno haryato vicakṣaṇo,
rājā devaḥ samudriyaḥ | ṛg 09.107.16
tripāt traiṣṭubhaiḥ

3.18

duhīyan mitradhitaye yuvāku,
rāye ca no mimītaṃ vājavatyai
iṣe ca no mimītaṃ dhenumatyai || ṛg0 1.120.9
uṣṇig gāyatrau jāgataśca

3.19

pavasva devavītaya,
indo dhārābhirojasā
ā kalaśaṃ madhumān soma naḥ sadaḥ || sāma0 1326
kakummadhye cedantyaḥ

3.20

purauṣṇik purataḥ

3.21

paroṣṇik paraḥ

3.22

catuṣpād ṛṣibhiḥ

3.23

tryāyuṣaṃ jamadagneḥ,
kaśyapasya tryāyuṣam
yad deveṣu tryāyuṣaṃ,
tanno astu tryāyuṣam || yaju0 3.62
anuṣṭub gāyatraiḥ

3.24

tato virāḍajāyata,
virājo adhi pūruṣaḥ
sa jāto atyaricyata,
paścād bhūmimatho puraḥ || yaju0 31.5
pañcamaṃ laghu sarvatra saptamaṃ dvicaturthayoḥ
ṣaṣṭhaṃ guru vijānīyāt śeṣeṣvaniyamo mataḥ
tripāt kvacitjāgatābhyāṃ ca

3.25

madhye'nte ca

3.26

paryū ṣu pra dhanva vājasātaye,
pari vṛtrāṇi sakṣaṇiḥ
dviṣastaradhyā ṛṇayā na īyase || ṛg0 9.110.1
mā kasmai dhātamabhyamitriṇe no,
mākutrā no gṛhebhyo dhenavo guḥ
stanābhujo aśiśvīḥ || ṛg 1.120.8
bṛhatī jāgatastrayaśca gāyatrāḥ

3.27

pathyā pūrvaścet tṛtīyaḥ

3.28

nyaṅkusāriṇī dvitīyaḥ

3.29

medhāmahaṃ prathamāṃ,
brahmaṇavatīṃ brahmajūtāmṛṣiṣṭutām
prapītāṃ brahmacāribhirdevānāṃmavase huve || atharva0 6.108.2
skandhodgrīvī krauṣṭukeḥ

3.30

urobṛhatī yāskasya

3.31

upariṣṭād bṛhatyante

3.32

purastād bṛhatī puraḥ

3.33

kvacinnavakāścatvāraḥ

3.34

vairājau gāyatrau ca

3.35

tribhirjāgatairmahābṛhatī

3.36

satobṛhatī tāṇḍinaḥ

3.37

paṅktirjagatau gāyatrau ca

3.38

upayāmagṛhīto'si ṣaṇḍāya tvaiṣa te yonirvīratāṃ pāhyapamṛṣṭaḥ,
ṣaṇḍo devastvā śukrapāḥ,
pra ṇayantvanādhṛṣṭā'si || yaju0 7.12
pūrvo cedayujau sataḥpaṅktiḥ

3.39

anu te śuṣmaṃ turayantamīyatuḥ,
kṣoṇī śiśuṃ na mātarā
viśvāste spṛdhaḥ śnathayanta manyave,
vṛtraṃ yadindra tūrvasi || yaju0 33.67
viparītau ca

3.40

agninā turvaśaṃ yaduṃ,
parāvata ugrādevaṃ havāmahe
agnirnayannavavāstvaṃ,
bṛhadrathaṃ turvītiṃ dasyave sahaḥ
prastārapaṅktiḥ purataḥ

3.41

bhūrasi bhūmirasyaditirasi vi-śvadhāyā viśvasya bhuvanasya dhartrī
pṛthivīṃ yaccha pṛthivīṃ, dṛṃha pṛthivīṃ mā hiṃsīḥ
āstārapaṅktiḥ parataḥ

3.42

bhadraṃ no api vātaya,
mano dakṣamruta kratum
adhā te sakhye andhaso vi vo made,
raṇan gāvo na yavase vivakṣase || ṛg0 10.25.1
viṣṭārapaṅktirantaḥ

3.43

agne tava śravo vayo,
mahi bhrājante arcayo vibhāvaso
bṛhadbhāno śavasā vājamukthyām̐,
dadhāsi dāśuṣe kave || sāmaveda 1816
saṃstārapaṅktirbahiḥ

3.44

aṃśo bhago varuṇo mitro aryamā'ditiḥ pāntu marutaḥ
apa tasya dveṣo gamedabhi huto yāvayacchatrumantitam || a0 6.4.2
akṣarapaṅktiḥ pañcakāścatvāraḥ

3.45

rayirna citrā,
sūro na saṃdṛg,
āyurna prāṇo,
nityo na sūnuḥ | ṛg0 1.66.1
dvāvapyalpaśaḥ

3.46

padapaṅktiḥ pañca

3.47

catuṣkaṣaṭkau trayaśca

3.48

adhā hyagne,
kratorbhadrasya,
dakṣasya sādhoḥ
rathīṛtasya,
bṛhato babhūtha
sāmaveda 1778
pathyā pañcabhirgāyatraiḥ

3.49

yatra bāṇāḥ saṃpatanti,
kumārā viśikhā iva
tatra no brahmaṇaspatiraditiḥ śarma yacchatu,
viśvāhā śarma yacchatu
sāmaveda 1866
jagatī ṣaḍbhiḥ

3.50

atha triṣṭub - jagatyadhikāraḥ
ekena triṣṭub jyotiṣmatī

3.51

tathā jagatī

3.52

purastājjyotiḥ prathamena

3.53

madhyejyotirmadhyamena

3.54

bṛhadbhiragne arcibhiḥ,
śukreṇa deva śociṣā
bharadvāje samidhāno yaviṣṭhya,
revannaḥ śukra dīdihi,
dyumat pāvaka dīdihi || ṛg0 6.48.7
yadvā yajñaṃ manave saṃmimikṣathurevet kāṇvasya bodhatam
bṛhaspatiṃ viśvān devām̐ ahaṃ huve,
indrāviṣṇū aśvināvāśuheṣasā || ṛg0 8.10.2
upariṣṭād jyotirantyena

3.55

saṃveśinīṃ saṃyaminīṃ,
grahanakṣatramālinīm
prapanno'haṃ śivāṃ rātriṃ,
bhadre pāramaśīmahi,
bhadre pāramaśīmahi-oṃ namaḥ | ṛg0pari0,rātrisūkta, maṃtra 4
yatrādityāśca rudrāśca,
vasavaśca samāhitāḥ
bhūtaṃ ca yatra bhavyaṃ ca,
sarve lokāḥ pratiṣṭhitāḥ,
skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svideva saḥ || atharva0 10.7.22
gatyā ādityāḥ (3.4) aura triṣṭubho rudrāḥ (3.6)
yā vo bheṣajā marutaḥ śucīni,
yā śaṃtamā vṛṣaṇo yā mayobhu
yāni manuravṛṇītā pitā nastā śaṃ ca yośca rudrasya vaśmi
ṛg0 2.33.13
ameva naḥ suhavā ā hi gantana,
ni barhiṣi sadatanā raṇiṣṭana
adhā mandasva jujuṣāṇo andhasas
-tvaṣṭardevebhirjanibhiḥ sumadgaṇaḥ
ṛg0 2.36.3
ekasmin pañcake chandaḥ śaṅkumatī

3.56

ṣaṭke kakudmatī

3.57

tripādaṇiṣṭhamadhyā pipīlikāmadhyā

3.58

nṛbhiryemāṇo haryato,
vicakṣaṇo,
rājā devaḥ samudriyaḥ || sāma0 858
viparītā yavamadhyā

3.59

sudevaḥ samahāsati,
suvīro naro marutaḥ sa martyaḥ
yaṃ trāyadhve syāma te || ṛg0 5.53.15
ūnādhikenaikena nicṛdbhurijau

3.60

tat saviturvareṇyaṃ,
bhargo devasya dhīmahi
dhiyo yo naḥ pracodayāt || yaju0 3.35
pari dyukṣaḥ sanadrayirbharadvājaṃ no andhasā
suvāno arṣa pavitra ā || ṛg0 9.52.1
dvābhyāṃ virāṭsvarājau

3.61

rājantamadhvarāṇāṃ,
gopāmṛtasya dīdivam
vardhamānaṃ sve dame || ṛg0 1.1.8
joṣā savitaryasya te,
haraḥ śataṃ sarvāṃ arhati
pāhi no didyutaḥ patantyāḥ
ṛg0 10.158.2
āditaḥ sandigdhe

3.62

devatāditaśca

3.63

agniḥ savitā somo bṛhaspatirvaruṇa
indro viśvedevā devatāḥ

3.64

svarāḥ ṣaḍjarṣabha-gāndhāra-madhyamapañcama-dhaivata-niṣādāḥ

3.65

sita-sāraṅga-piśaṅga-kṛṣṇanīla-lohita-gaurā varṇāḥ

3.66

āgniveśya-kāśyapa-gautamāṅġirasa-bhāgarvakauśika-vāsiṣṭhāni gotrāṇi

4.1

catuḥśatamutkṛtiḥ

4.2

caturaścaturastyajedutkṛteḥ

4.3

tānyabhisaṃvyāprebhyaḥ kṛtiḥ

4.4

agniśca pṛthivī ca sannate te me saṃ namantāmado, vāyuścāntarikṣaṃ ca
sannate te me saṃ namantāmada, ādityaśca dyauśca sannate te me saṃ namantāmada,
āpaśca varuṇaśca sannate te me saṃ namantāmadaḥ | sapta saṃsado aṣṭamī bhūtasādhanī
sakāmām̐ adhvanaskuru saṃjñānamastu me'munā || yaju0 26.1
ekā ca me, tisraśca me tisraśca me, pañca ca me pañca ca me, sapta ca
me sapta ca me, nava ca me nava ca ma, ekādaśa ca me ekādaśa ca me, trayodaśa
ca me trayodaśa ca me, pañcadaśa ca me pañcadaśa ca me, saptadaśa ca me saptadaśa
ca me, navadaśa ca me navadaśa ca me || yaju0 18.24
upayāmagṛhīto 'si prajāpataye tvā juṣṭaṃ gṛhṇāmyeṣa te yoniścandramāste
mahimā| yaste rātrau saṃvatsare mahimā sambabhūva, yaste pṛthivyāmagnau mahimā
sambabhūva, yaste nakṣatreṣu candramasi mahimā sambabhūva, tasmai te mahimne prajāpataye
devebhyaḥ svāhā | yaju0 23.4
parameṣṭhī tvā sādayatu divaspṛṣṭhe vyacasvatīṃ prathasvatīṃ, divaṃ yaccha,
divaṃ dṛṃha, divaṃ mā hiṃsīḥ | viśvasmai prāṇāyāpānāya vyānāyodānāya pratiṣṭhāyai
prakṛtyā copasargavarjitaḥ

4.5

dhṛtyāṣṭi-śakvarī-jagatyaḥ

4.6

pṛthak pṛthak pūrvata etānyevaiṣām

4.7

dvitīyaṃ dvitīyamatitaḥ

4.8

prajāpataye tvā juṣṭaṃ prokṣāmī-ndrāgnibhyāṃ tvā juṣṭaṃ prokṣāmi, vāyave
tvā juṣṭaṃ prokṣāmi, viśvebhyastvā devebhyo juṣṭaṃ prokṣāmi, sarvebhyastvā devebhyo
juṣṭaṃ prokṣāmi | yo arvantaṃ jighāṃsati tamabhyamīti varuṇaḥ | paro martaḥ paraḥ
śvā | yaju0 22.5
hotā yakṣat tisro devīrna bheṣajaṃ trayastridhātavo'paso rūpamindre
hiraṇyayamaśvineḍā na bhāratī vācā sarasvatī maha indrāya duha indriyaṃ payaḥ
somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vyantvājyasya hotaryaja || yaju0 21.37
āyuryajñena kalpatāṃ, prāṇo yajñena kalpatāṃ, cakṣuryajñena kalpatāṃ,
śrotraṃ yajñena kalpatāṃ, pṛṣṭhaṃ yajñena kalpatāṃ, yajño yajñena kalpatām
prajāpateḥ prajā abhūma, svardaivā aganmā-'mṛtā abhūma
yaju0 9.21
adbhyaḥ svāhā, vārbhyaḥ svāho-dakāya svāhā, tiṣṭhantībhyaḥ svāhā,
sravantībhyaḥ svāhā, syandamānābhyaḥ svāhā, kūpyābhyaḥ svāhā, sūdyābhyaḥ
svāhā, dhāryābhyaḥ svāhā-rṇavāya svāhā, samudrāya svāhā, sarirāya svāhā
yaju0 22.25
dṛṣṭvā rūpe vyākarot satyānṛte prajāpatiḥ | aśraddhāmanṛte'dadhācchraddhāṃ satye prajāpatiḥ | ṛtena satyamindriyaṃ vipānaṃ śukramandhasa
indrasyendriyamitdaṃ payo'mṛtaṃ madhu || yaju0 19.77
yadāpipeuṣa mātaraṃ putraḥ pramudito dhayan | etat tadagne anṛṇo
bhavāmyahantau pitarau mayā | sampṛca stha saṃ mā bhadreṇa pṛṅkta, vipṛca stha vi
mā pāpmanā pṛṅkta || yaju0 19.11
atha laukikam

4.9

ātraiṣṭubhācca yadārṣam

4.10

pādaścaturthabhāgaḥ

4.11

yathāvṛttasamāptirvā

5.1

ādau tāvad gaṇacchando, mātrāchandastataḥ param
tṛtīyamakṣaracchanda-śchandastredhā tu laukikam

5.2

āryādyudgītiparyantaṃ, gaṇacchandaḥ samīritam
vaitālādi cūlikāntaṃ, mātrāchandaḥ prakīrtitam

5.12

samānyādyutkṛtiṃ yāvad, akṣaracchanda eva ca
laḥ samudrā gaṇaḥ

5.13

gau gantamadhyādirlaśca

5.14

svarā ardhaṃ cāryārdham

5.15

atrāyuṅ na j

5.16

ṣaṣṭho j

5.17

sā jaya ti jaga tyāryā devī divamu tyatiṣṇu rati ruci rā
yā dṛ śya te'mba ra ta le kaṃ sa va dhotyā ta vidyu di va
nlau vā

5.18

nlau cet padaṃ dvitīyādi

5.19

saptamaḥ prathamādi

5.20

antye pañcamaḥ

5.21

ṣaṣṭhaśca l

5.22

triṣu gaṇeṣu pādaḥ pathyādye ca

5.23

pathyā āryā kā udāharaṇa (Example) -
pa thyā śī vyā yā mī strī ṣu ji tā tmā na ro na ro gī syāt
ya di va ca sā ma na sā vā dru hya ti ni tyaṃ na bhū te bhyaḥ
vipulā'nyā

5.24

capalā dvitīyacaturthau gmadhye jau

5.25

pūrve mukhapūrvā

5.26

jaghanapūrveta़ratra

5.27

ya tyā da sya ka ni ṣṭhā na spṛ śa ti ma hī-ma nā mi-kā vā-pi
sā sa-rva dhū rta-bho gyā bha ve d-va śyaṃ ja gha na ca pa lā
ubhayormahācapalā

5.28

ha da yaṃ ha ra nti nā ryo mu ne ra-pi bhrū-ka ṭā kṣa-vi kṣe-paiḥ
do rmū-la nā bhi-de śaṃ ni da rśa-ya ntyo ma hā ca-pa-lāḥ
ādyardhasamā gītiḥ

5.29

antyenopagītiḥ

5.30

rai va ta-ko pa va-ne va-stu ma stu sa ta taṃ ma-ma prī tiḥ
utkrameṇodgītiḥ

5.31

lo ko-tta ra ca ri-tā nāṃ pra tha maṃ tā va-nma-naḥ sva-ccham
pa ścād vā ṇya pi sa ra sā vi bhā ti de ha-śru ta tpa raḥ pra thi-taḥ
ardhe vasugaṇa āryāgītiḥ

5.32

āryā gīti chanda kā udāharaṇa (Example) -
a ja ma ja- ra ma ma ra- me kaṃ pra tyak cai ta-nya mī śva- raṃ bra-hma pa ra m
ā tmā- naṃ bhā- va ya to bha va mu-ktiḥ syā di tī ya-mā ryā-gī tiḥ
vaitālīya dvirasvarā ayukpāde yugmavasavo'nte lgāḥ

5.33

gaupacchandasakam

5.34

āpātalikā bhṛgau g

5.35

śeṣe pareṇa yuṅ na sākam

5.36

ṣaṭ cāmiśrā yuji

5.37

pañcamena pūrvaḥ sākaṃ prācyavṛttiḥ

5.38

ragaṇa la ga
ragaṇa la ga
vi pu lārdha-su vā ca kā kṣa rāḥ, ka sya nā ma na ha ra nti mā na sam
ragaṇa la ga
ragaṇa la ga
ra sa bhā va vi śe ṣa pe śa lāḥ, prā cya vṛ tti-ka vi-kā vya-saṃ pa daḥ
ayuk tṛtīyenodīcyavṛttiḥ

5.31-2

ābhyāṃ yugapat pravṛttakam

5.40

ragaṇa la ga
ragaṇa la ga
pa vi tra ma dhi kaṃ śu bho da yaṃ, vyā sa-va ktra-ka thi taṃ pra vṛ tta kam
ayuk cāruhāsinī

5.41

yugaparāntikā

5.42

gantā dvirvasavo mātrāsamakaṃ l navamaḥ

5.43

dvādaśaśca vānavāsikā

5.44

viślokaḥ pañcamāṣṭamau

5.45

citrā navamaśca

5.46

la la la (16) la la la (16)
ya di vā ñcha si pa ra - pa da mā ro ḍhuṃ, mai trīṃ pa ri ha ra sa ha va ni tā bhiḥ
la la la (16) la la la (16)
mu hya ti mu ni ra pi vi ṣa yā saṅ gāt, ci trā bha va ti hi ma na so vṛ ttiḥ
parayuktenopacitrā

5.47

ga ga (16) ga ga (16)
ya cci ttaṃ gu ru sa kta mu dā raṃ, vi dyā bhyā sa-ma hā vya sa naṃ ca
ga ga (16) ga ga (16)
pṛ thvī ta sya gu ṇai ru pa ci trā, ca ndra ma rī ci-ni bhai-rbha va tī yam
ebhiḥ pādākulakam

5.48

gītyāryā laḥ

5.48.p1

16 la0

5.48.p2

ma da-ka la-kha ga-ku la-ka la-ra va-mu kha ri ṇi,

5.48.p3

16 la0

5.48.p4

vi ka si ta-sa ra si ja-pa ri ma la-su ra bhi ṇi

5.48.p5

16 la0

5.48.p6

gi ri va ra-pa ri sa ra-sa ra si ma ha ti kha lu,

5.48.p7

16 la0

5.49

ra ti ra ti śa ya mi ha ma ma hṛ di vi la sa ti
śikhā viparyastā'rdhā

5.50

laḥ pūrvaścejjyotiḥ

5.51

gaścet saumyā

5.52

ma na si ja-ru ja ma pa ha ra la ghu ta ra mi ha
cūlikaikonatriṃśadekatriṃśadante g

5.52.p1

15 la0

5.52.p2

ya di ta va gi ri-va na-pa ri sa ra-vi ṣa ya| | | | | | | | | | | ' (14 la0)
su kha ma ti gu ṇa ka ra mi ha sa ma ye

5.52.p3

16 la0

5.53

a nu bha va ma pi ku ru bu dha va ra ja ga di da| | | | | | | | | | | ' (15 la0)
ma ti vi ka la mi ti hṛ di vi ma la ta yā
sā g yena na samā lāṃ gla iti

6.1

' ' ' ' (12 mātrāeṃ)
sta na yu ga ma śru snā taṃ,
' | | | ' | | | | ' ' ' (18 mātrāeṃ)
sa mī pa ta ra va rti hṛ da ya-śo kā gneḥ
' ' ' ' (12 mātrāeṃ)
ca ra ti vi mu ktā hā raṃ
' | ' ' ' (15 mātrāeṃ)
vra ta mi va bha va to ri pu-strī ṇām || (bāṇabhaṭṭa)
pañcamo'dhyāyaḥ
vṛttam

6.2

padyaṃ catuṣpadī tacca vṛttaṃ jātiriti dvidhā | (kā0da0 1.11)
samamardhasamaṃ viṣamaṃ ca

6.3

samaṃ tāvatkṛtvaḥ kṛtamardhasamam

6.4

viṣamaṃ ca

6.5

rāśyūnam

6.6

gliti samānī

6.7

lgāti pramāṇī

6.8

vitānamanyat

6.9

pādasyā'nuṣṭub - vakram

6.10

na prathamāt snau

6.11

dvitīyacaturthayo raśca

6.12

vā'nyat

6.13

yaścaturthāt

6.14

pathyā yujo j

6.15

viparītaikīyam

6.16

capalā'yujo n

6.17

vipulā yug laḥ saptamaḥ

6.18

sarvataḥ saitavasya

6.19

bhrau ntau ca

6.20

bhagaṇa la
i yaṃ sa khe ca ndra mu khī, smi ta- jyo tsnā ca mā ni nī
bhagaṇa la
i ndī va rā kṣī hṛ da yaṃ, da nda hī ti ta thā pi me
ragaṇa la
la kṣmī pa tiṃ lo ka nā thaṃ, ra thā ṅga dha ra ma cyu tam
pañcamaṃ laghu sarvatra, saptamaṃ dvicaturthayoḥ
ṣaṣṭhaṃ guru vijānīyād , etat padyasya lakṣaṇam
pratipādaṃ caturvṛddhyā padacaturūdhvam

6.21

tasyāḥ kaṭākṣa-vikṣepaiḥ, (8 akṣara)
kampita-tanu-kuṭilairatidīrghaiḥ | (12 akṣara)
takṣaka-daṣṭa-ivendriya-śūnyaḥ kṣata-caitanyaḥ, (16 akṣara)
pada-caturūdhvaṃ na calati puruṣaḥ patati sahasaiva || (20 akṣara)
gāvanta āpīḍaḥ

6.22

gāvādau cet pratyāpīḍaḥ

6.23

pratyāpīḍo gāvādyau ca

6.24

prathamasya viparyāse mañjarī-lavalyamṛtadhārāḥ

6.25

janayati mahatīṃ prītiṃ hṛdaye (12 akṣara)
kāmināṃ cūta-mañjarī | (8 akṣara)
miladali-cakra-cañcu-paricumbita-kesarā, (16 akṣara)
komala-malaya-vāta-parinartita-taru-śirasi sthitā || (20akṣara)
viraha-vidhura-hūṇakāṅganā-kapolapamaṃ (16 akṣara)
pariṇati-dharaṃ pīta-pāṇḍu-cchavi | (12 akṣara)
lavalī-phalaṃ nidāghe, (8 akṣara)
bhavati jagati himakara-śītalamatisvādūṣṇāharam ||(20 akṣara)
yadi vāñchasi karṇa-rasāyanaṃ satatamamṛtadhārābhiḥ, (20 akṣara)
yadi hṛdi vā paramānanda-rasam | (12 akṣara)
cetaḥ ! śṛṇu dharaṇī-dhara-vāṇīmamṛtamayīṃ (16 akṣara)
tatkāvya-guṇa-bhūṣaṇam || (8 akṣara)
pada-caturūrdhva kā adhikāra samāpta
udgatāmekataḥ sjau slau, nsau jgau,
bhnau jllau g, sjau sjau gaḥ

6.26

tṛtīyasya saurabhakaṃ ranau bhṛgau

6.27

sa gaṇa ja gaṇa sa gaṇa la (10 varṇa)
vi ni vāri to 'pi na ya ne na,
na gaṇa sa gaṇa ja gaṇa ga (10 varṇa)
ta da pi ki mi hā ga to bha vān ?
ra gaṇa na gaṇa bhaga ṇa ga (10 varṇa)
e ta de va ta va sau ra bha kaṃ,
sa gaṇa ja gaṇa sa gaṇa ja gaṇa ga (13 varṇa)
ya du dī ri tā rtha ma pi nā va bu dhya te
lalitaṃ nau sau

6.28

upasthita-pracupitaṃ pṛthagādyaṃ msau jbhau gau,
snau jrau g, nau s, nau n jyau

6.29

vardhamānaṃ nau snau nsau

6.30

śuddha-virāḍ-ṛṣabhaṃ tajarāḥ

6.31

ardhe

6.32

upacitrakaṃ sau slau g , bhau bhagau g

6.33

sa sa sa la ga bha bha bha ga ga
u pa ci tra ka ma tra vi rā ja te, cū ta-va na ku su mai rvi ka sa dbhiḥ
pa ra pu ṣṭa- vi ghu ṣṭa-ma no ha raṃ, ma nma tha-ke li-ni ke ta na me tat
drutamadhyā bhau bhagau g, njau jyau

6.34

bha bha bha ga rga na ja ja ya
ya dya pi śī bhra ga ti rmṛ du gā mī, ba hu-dha na vā na pi duḥ kha mu pai ti
nātiśaya-tvaritā na ca mṛdvī, nṛpati-gatiḥ kathitā drutamadhyā
vegavatī sau sgau, bhau bhṛgau g

6.35

bhadravirāṭ tjo ragau, msau jgau g

6.36

ketumatī sjau sgau, bhūrau ngau g

6.37

sa ja sa ga bha ra na ga ga
ha ta - bhū ri - bhūmi pa ti- ci hnāṃ, yu ddha- sa ha stra - la bdha- ja ya- la kṣmīm
sahate na ko'pi vasudhāyāṃ, ketumatīṃ narendra ! tava senām
ākhyānakī tau jagau g, jatau jagau g

6.34-2

ta ta ja ga ga ja ta ja ga ga
bhṛ ṅgā va lī maṅ ga la- gī ta-nā dai-rja na sya ci tte mu da mā da dhā ti
ākhyānakīva smara-janma-vārtā-mahotsavasyāmra-vaṇe kvaṇantī
viparītākhyānakī jtau jagau g, tau jgau g

6.39

ja ta ja gaga ta ta ja gaga
alaṃ tavālīka-vacobhirebhiḥ, svārthapriye ! sādhaya kāryamanyat
kathaṃ kathā''karṇana-kautukaṃ syād, ākhyānakī ced viparīta-vṛttiḥ
hariṇaplutā sau slau g, nbhau bharau

6.40

sa sa sa laga na bha bha ra
tava muñca narādhipa ! vidviṣāṃ, bhaya-vivarjita-ketu-laghīyasām
raṇabhūmi-parāṅmukha-vartmanāṃ, bhavati śīghragatirhariṇaplutā
aparavaktraṃ nau ralau g, njau jarau

6.41

puṣpitāgrā nau ryau, njau jarau g

6.42

na na ra ya na ja ja ra ga
sama-sita-daśanā mṛgāyatākṣī, smita-subhagā priyavādinī vidagdhā
apaharati nṛṇāṃ manāṃsi rāmā, bhramara-kulāni lateva puṣpitāgrā
yavamatī rajau rajau, jarau jarau g

6.43

ra ja ra ja ja ra ja ra ga
pad makaṃ tu komale kare vibhāti, praśasta-matsya-lāñchanaṃ pade ca yasyāḥ
sā yavānvitā bhaved dhanādhikā ca, samasta-bandhu-pūjitā priyā ca patyuḥ
śikhaikonatriṃśadekatriṃśadante g

6.44

khañjā mahatyayujīti

7.1

apagata-ghana-viśada-daśa-diśi hṛta-jana-dṛśi
ga
pariṇata-kaṇa-kapila-kalabhe, (31 akṣara)
pravikasadasama-kusuma-ghana-parimalaga
surabhita-maruti śaradi samaye | (29 akṣara)
śuci-śaśi-mahasi vivṛta-sarasiruhi
ga
mudita-madhulihi vimalita-dharaṇi-tale, (31 akṣara)
kimaparamiha kamalamukhi ! sukhamanubhavati
ga
mama hṛdaya-kamalamadhunā || (29 akṣara)
pañcamo'dhyāyaḥ samāptaḥ
yatirvicchedaḥ

7.1-2

yatiḥ sarvatra pādānte, ślokārdhe tu viśeṣataḥ
samudrādi-padānte ca, vyaktāvyakta-vibhaktike

First 200 of 353 passages. Read on

Commentaries (1)

See also: more in Metrics (prosody)