Vanibhushana 3
Vāṇībhūṣaṇa 3
- Language
- Sanskrit
3.1
yadgauḥ
sā śrīḥ
3.2
viṣṇum
vande
3.3
yasminhārī
kāmaḥ sa syāt
3.4
kalyāṇaṃ yaḥ
śaṃbhurdeyāt
3.5
dvikalaghu
madhuriti
3.6
yathāratimaya
varatanu
3.7
laghuśce' guḥ
mahī smṛtā
3.8
yathāharo'stu me
manomude
3.9
hāralakṣva
dhāri sārū
3.10
yathākṛtyavastu
siddhamastu
3.11
atha tryakṣaracchandaḥtālī sā nirdiṣṭā
uddiṣṭo mo yatra
3.12
yathājñānī te jānīte
sārūpyaṃ vairūpyam
3.13
johalaṃ dṛśyate
sā priyā kathyate
3.14
yathā—
naumi 1taṃ pālakam
devakībālakam
3.15
narendro yadā syāt
śaśī kathyate tat
3.16
yathā—
janānandakandaḥ
śriye stānmukundaḥ
3.17
· sagaṇo ramaṇaḥ
kavinā kathitaḥ
3.18
yathā—
dhanado dhanadaḥ
bhavato bhavatāt
3.19
karṇena gaindhena
pāñcālamākhyāhi
3.20
yathā—
śarmāṇi sarvāṇi
deyāni śairvāṇi
3.21
narendramudehi
mṛgendramavehi
3.22
yathākevīndrahitāni
narendragṛhāṇi
3.23
iti mṛgendraḥ
ceñcati bho yadi
mandaramañcati
3.24
yathāśaṃ kuru śaṃkara
vairimayaṃkara
3.25
iti mandaraḥ
kamalamayaita
nagaṇamaivata
3.26
yathāmayi purahara
śamiha nitara
3.27
iti kamalam
atha caturakṣaracchandaḥyasminvṛtte karṇaḥ karṇaḥ
vedairvarṇaiḥ sā syāttīrṇā
3.28
yathāvaṃśīnādairdattonmādaiḥ
hṛtvā cetaḥ kvāsau yātaḥ
3.29
iti tīrṇā
yattu pakṣidaṇḍyasi
vedavarṇadhāri dhāri
3.30
yathā—
rāma rāma rāma rāma
sārametadeva nāma
3.31
dvituryake gururyadā
nagāṇikā bhavettadā
3.32
yathā—
payodhijālamīkṣyate
dhavaiva tena lakṣyate
3.33
atha pañcākṣaracchandaḥ—
dvau karṇau hāraḥ saṃmohā sāraḥ
varṇāḥ pañcaivaṃ nāgādhīśoktāḥ
3.34
yathā—
dūraṃ yātālī ghorā vanyālī
kṛṣṇo māyāvī nirvedo māvī
3.35
ādyantakarṇāḥ pañcaiva varṇāḥ
labdhekahārī vācyaḥ sa hārī
3.36
yathā—
kaṃsādiketuṃ dharmekasetum
indīvarābhaṃ vande'ñjanābham
3.37
piṅgaladṛṣṭo mādiviśiṣṭaḥ
karṇayuto'sau bhāmini haṃsaḥ
3.38
yathā—
eti vasante yāti digante
kiṃ sakhi kāntaḥ ko'pi kṛtāntaḥ
3.39
iti haṃsaḥ
nagaṇamanu dvilaghu kuru
phaṇimaṇitayamakamiti
3.40
yathā—
viṣamataraviṣamaśara
prahara mayi na ciramayi
3.41
iti yamakam
atha ṣaḍakṣaracchandaḥ—
eṣā varṇaiḥ ṣaḍbhiḥ proktā chandovidbhiḥ
sarve varṇā yasyā dīrghāḥ śeṣā sā syāt
3.42
yathā—
kiṃ kuryāṃ me kāntaḥ sakhyaṃ kartuṃ bhrāntaḥ
duḥkhaiḥ svāntaṃ pūrṇaṃ yāta prāṇāstūrṇam
3.43
iti śeṣā
sakhi sadvitayaṃ bhavatīha yadā
rasavarṇapadā tilaketi tadā
3.44
yathā—
vanamālikathā sakalāpi vṛthā
punareti kathaṃ mama dṛṣṭipatham
3.45
iti tilakā
yatra pādadvayaṃ dṛśyate radvayam
nāgarājoditā sā vimohā matā
3.46
yathāparvate parvate kiṃ na santyāpagāḥ
sarvato vartate naiva daivāpagā
3.47
dvijavarakarṇīviha rasavarṇā
bhavati yadā sā kila caturaṃsā
3.48
yathājaya jaya viṣṇo tribhuvanajiṣṇo
apanaya duḥkhaṃ pravitara saukhyam
3.49
karṇadhvajānandamādhāya nityaṃ ca
varṇai rasairyattu manthānametattu
3.50
yathāśītāṃśuvaktrāya pāthojanetrāya
vandasva nandasya bhavyāya putrāya
3.51
dhvajānandakarṇāḥ paḍevātra varṇāḥ
budhānandakārī bhavecchaṅkhanārī
3.52
yathāsphuradgopanārīparīrambhakārī
hariḥ pātu vṛndāvanārbhyarṇacārī
3.53
yadā jagaṇadvi bhavedgalaghu
phaṇī vitanoti sumālatiketi
3.54
yathāmanojaśareṇa viṣaṇṇatareṇa
avādi na tena bhavaddayitena
3.55
iti sumālatī
dviguṇanagaṇamiha vitanuhi
damanakamidamiti gadati hi
3.56
yathāsuvacanamiha bhṛśamupanaya
sumukhi madanarujamapanaya
3.57
iti damanakam
atha saptākṣaracchandaḥhārameṇa yadā saṃkulā bhavettadā
saptavarṇasaṃgatā sā samānikā matā
3.58
yathāpadmacārucakṣuṣā nīlanīrarutviṣā
āli manmano hṛtaṃ vaṃśanārdamohitam
3.59
iti samānikā
dvijagaṇamāhara bhagaṇamupāhara
bhaṇati suvāsakamiti guṇināyaka
3.60
yathāgirivaranandini duritanikṛndini
nihitarnatau mayi kuru karuṇāmayi
3.61
iti suvāsakam
dvijagaṇamayehi jagaṇamanudehi
niśidharasasa(si)ddhi bhavati karahaṃsi
3.62
yathāracaya rucirāṇi sumukhi vacanāni
nayanamapidhehi śayanatalamehi
3.63
iti karahaści
uktā varṇāḥ saptāsyāṃ sarve dīrghāḥ syuryasyām
eṣā śīrṣā nirdiṣṭā keṣāṃ harṣaṃ nodeṣṭā
3.64
yathādṛṣṭaḥ kṛṣṇaḥ kālindītīre gaugopānandī
veṇukvāṇairutkānāṃ cetohartā gopīnām
3.65
iti śīrṣā
athāṣṭākṣaracchandaḥuktā yasyāmaṣṭau varṇāḥ pāde pāde sarve dīrghāḥ
viśrāmaḥ syāttūrye tūrye sā vidyunmālā nirdiṣṭā
3.66
yathāāgāminyo no yāminyo yā yā yātā bhūyo bhūyaḥ
abhracchāyāvattāruṇyaṃ mānenānena syātkiṃ te
3.67
iti vidyunmālā
hāraśaṅkhakrameṇa maṇḍitāṣṭavarṇakena
varṇitā kutūhalena malliketi piṅgalena
3.68
yathāvedavedirvālakhilyanāradādisaṃstutāya
astu me natiḥ sadaiva viśvarūpamāvitaiva
3.69
iti mallikā
prasūnakuṇḍalakramairihāṣṭavarṇavibhramaiḥ
bhujaṃgarājavarṇitā pramāṇiketi sā matā
3.70
yathā—
prayāhi dūti satvaraṃ na te vaco'tisundaram
ito'pyudeti paścime kulavratavyayo na me
3.71
dviguṇanagaṇakarṇaiḥ sulalitavasuvarṇaiḥ
rasikavihitaraṅgā prabhavati kila tuṅgā
3.72
yathā—
viharasi mama citte madanaviśikhakṛtte
na nayanaviṣayatvaṃ vrajasi tadapi me tvam
3.73
dvijavaragaṇānvitaṃ jagaṇagurusaṃgatam
phaṇinṛpatijalpitaṃ kamalamiva kalpitam
3.74
yathā—
viharati vilāsinīpariṣadi harivane
iti vadati rādhikā nijasahacarījane
3.75
bhādigaṇe karṇavaraṃ sāntamidaṃ vṛttavaram
pannagarājena kṛtaṃ māṇavakakrīḍitakam
3.76
yathā—
kokavadhūśokaharaṃ padmavanībodhakaram
gāḍhatamonāśakaraṃ naumitarāmuṣṇakaram
3.77
laghu syātpañcamaṃ yatra guru ṣaṣṭhaṃ tu saptamam
dvituryapādayorhrasvamaṣṭākṣaramanuṣṭubham
3.78
yathā—
hṛdayaṃ madayantyete madonmattāḥ śilīmukhāḥ
vipāktāḥ puṣpadhanuṣo mūrtā iva śilīmukhāḥ
3.79
ityanuṣṭup
atha navākṣaracchandaḥ—
dṛśyate pakṣirājatrayaṃ yatra vṛtte manoharake
saṃtataṃ piṅgalenoditā sā mahālakṣmikā kīrtitā
3.80
yathā—
naumi yuṣmatpadāmbhoruhaṃ caṇḍakīnāśapāśāpaham
śeṣacūḍāmaṇīrañjitaṃ devarājādibhirvanditam
3.81
iti mahālakṣmī
dvijavarakarṇau sagaṇaṃ viracaya yasyāścaraṇam
jagadabhirāmaṃ hitayā bhavati hi sāraṅgikayā
3.82
yathā—
praṇamata rādhāramaṇaṃ nṛganṛpacāghāśamanam
asuramadāpāharaṇaṃ yadukulacūḍābharaṇam
3.83
iti sāraṅgī
ādau karṇadvayalalitaṃ kṛtvā vipraṃ gurusahitam
tadvṛttaṃ piṅgalabhaṇitaṃ pāitteti śravaṇahitam
3.84
yathā—
bhrāmaṃ bhrāmaṃ bhuvanatalaṃ darśaṃ darśaṃ jagadakhilam
bhūyo bhūyaḥ parigaṇitaṃ viṣṇornāma śrayata hitam
3.85
iti pāittā
dvijavarayugalayutaṃ kalaya guru viratigam
bhaṇati phaṇipatiridaṃ kamalamiva ratipadam
3.86
yathā—
sajalajaladharanibhaṃ bhuvanatalakṛtaśubham
vinihatabalinarakaṃ namata madhumathanakam
3.87
iti kamalam
nagaṇakaragandhakarṇaṃ bhavati navavarṇapūrṇam
phaṇivadanabhūṣaṇaṃ yadbhavati kila vimbametat
3.88
yathā—
kapaṭakṛtagopaveṣaḥ śayanavarabhūtaśeṣaḥ
jayati kṛtanandaharṣo girimivṛtavātavarṣaḥ
3.89
iti vimbam
prathamaṃ karaṃ vinidhāya jagaṇadvayaṃ ca nidhāya
iti tomaraṃ sukhakāri kavirājavaktravihāri
3.90
yathā—
sakhi mādake madhumāsi vraja satvaraṃ vimihāsi
saha tena kiṃ viharāmi kimu pāvakaṃ praviśāmi
3.91
iti tomaram
catvāro'bdhinvarṇā jāyante chandasyekaṃ hāraṃ kurvante
ra̍ndhā varṇāḥ pāde rājante rūpāmālīvṛttaṃ tattvānte
3.92
yathā—
hatvā śatruṃ nṛtyantī caṇḍaṃ sā caṇḍī vaḥ kalyāṇaṃ kuryāt
devendrādyāḥ bhaktyā samprāptāḥ saṃsevante yatpādāmbhojam
3.93
iti rūpāmālī
atha daśākṣaracchanda.—
sagaṇaṃ pura. kuru śobhinaṃ jagaṇadvayaṃ gurvasañcitam
phaṇināyakena niveditā bhavatīha saṃyutakā hitā
3.94
yathāavadhehi kiṃcidanuttaraṃ pravadāmi te nṛpa satvaram
tava dikṣu kīrtivilāsinī pratibhikṣugehanivāsinī
3.95
iti saṃyutakā
pādavirājanūpurayugmā kuṇḍalaśobhāsaṅgisukarṇā
śaṅkhavatī hāradvayapūrṇā campakamālā bhāti suvarṇā
3.96
yathāāli kulabhraṣṭāhamadhanyā hantu ca māmeṣā ravikanyā
nandakumāro nirgataśaṅkaḥ saṃprati bhāvī ko'pi kalaṅkaḥ
3.97
iti campakamālā
dīrghalaghudvayabhadvigaṇā hāravirājicatuścaraṇā
piṅgalanāgamate bhaṇitā sāravatī kavisārthahitā
3.98
yathāmādhavamānaya matsavidhaṃ kiṃ sakhi cintaya mitravadham
yatna kariṣyasi matpraṇayaṃ no gamayāpi tadā samayam
3.99
iti sāravatī
karṇau dvilaghuḥ karṇau bhagaṇaḥ śeṣe guruṇā pūrṇaścaraṇaḥ
yasyāṃ bhavitā bāle paramā saiṣā supamā dīvyatsupamā
3.100
yathāeṇīnayane kelīkalahe preyānvada kiṃ kiṃ no kurute
dhanyā ramaṇī sarvaṃ sahate duḥkhaṃ sukhavatsvānte manute
3.101
iti supamā
nagaṇapayodhararucirā kusumavirājitasukarā
vasulaghudīrghayugalakā bhavati sase'mṛtagatikā
3.102
yathā—
abhisarati pratibhavanaṃ malayajairnuḥ satatagatiḥ
abhilaṣati priyavaṃcanā śramasalilaṃ viramayitum
3.103
ityamṛtagatiḥ
athaikādaśākṣaracchandaḥ—
bhatrayasaṃgataśobhitakarṇaḥ śuddhasusaṃgatapaṅktikakarṇaḥ
pannagarājaveditabandhū rājati bhūpatisaṃsadi vandyaḥ
3.104
yathā—
makṣitavāsaranāyakacandraḥ kāmisamūhasamāhitatandraḥ
darśitalolataḍitkaravālaḥ so'yamupaiti ghanāgamakālaḥ
3.105
iti bandhuḥ
parikalyādilaghudvitayaṃ kuru vimalaṃ sagaṇatritayam
prabhavati śeṣasahasramukhīvinigaditeha tadā sumukhī
3.106
yathā—
kalayasi candanamindukaraṃ mṛdupavanaṃ paritāpaharam
priyaviraheṇa taveti daśā kayamapayātu vasantaniśā
3.107
iti sumukhī
bhannitayaṃ yadi karṇasametaṃ piṅgalanāgasubhāvitametat
paṇḍitamaṇḍalasaṃhṛtacittaṃ bhāmini bhāvaya dodhakavṛttam
3.108
yathā—
etadupaiti ghanaṃ ghanajālaṃ nirdaladindramaṇīrucikālam
phullakadambalasadvanamālaṃ pānyavadhūjanadarśitakālam
3.109
iti dodhakam
kṛtvā karṇau maṇḍitau kuṇḍalena śuddhaṃ hāraṃ nūpuraṃ rātrayuktam
dhṛtvā yugmaṃ cāmaraṃ cārumāli śālinyeṣā preyasī piṅgalasya
3.110
yathāārabhyante śarmakarmāṇi nūnaṃ prājñairlokairvācyatāmātrabhītaiḥ
tanniṣpattau vāsudevaḥ pramāṇaṃ ko vā vaktā kāryakartāhamasmi
3.111
iti śālinī
dvijavaragaṇayugamamalaṃ tadanu ca kalaya karatalam
phaṇipativaraparikalitaṃ damanakamidamatilalitam
3.112
yathāpraṇamata madhuripucaraṇaṃ bhavajalanidhiparitaraṇam
abhinavakisalayaruciraṃ surapatikṛtanati suciram
3.113
yathā vāpraṇamata munijanaśaraṇaṃ bhavajalanidhiparitaraṇam
amalakamalasamacaraṇaṃ surapatitaruvaraharaṇam
3.114
idaṃ ca prākṛtenāpi paṭhituṃ śakyate
jahāpaṇamaha muṇiaṇasaraṇaṃ bhavajalaṇihiparitaraṇam
amalakamalasamacaraṇaṃ suravaitaruvaraharaṇam
3.115
iti damanakam
hāraśaṅkhakuṇḍalena maṇḍitā yā payodhareṇa vīṇayāṅkitā
rūpanūpureṇa cātidurlabhā senikā bhujaṅgarājavallabhā
3.116
yathāsāyudhāṣṭabāhurājimaṇḍitā raktabījaraktapānapaṇḍitā
caṇḍamuṇḍaśumbhadambhakhaṇḍikā maṅgalāni no dadātu caṇḍikā
3.117
iti senikā
ādau catvāro'syāṃ karṇā dṛśyante śeṣe yasyā romā hārā rājante
rudrairvarṇāḥ pāde pāde saṃkhyātā mālatyeṣā vāṇībhūṣā vikhyātā
3.119
yathā—
pāyānmāyāmīno līlaḥ kalpānte prāgdikkṣoṇībhartuḥ pāṇikrauḍe yaḥ
vyāptāmbhodhistasminkāle līlābhiḥ samyaksarvopaghno yatpṛṣṭhe'tiṣṭhan 1 18
iti mālatī
karṇadhvajau gaṇḍamṛgendrahārā bhavanti yasyāścaraṇe samaste
tāmindravajrāmatimātrakāntāṃ bhogīndravakrāṅgamaraṇdadhārām
3.120
yathā—
raktāmbareṇoditalambamānaśītāṃśucaṇḍātapakuṇḍalābhyām
tārāṃśutārāvalihṛdyahāraiḥ svīyāṃ śriyaṃ bhūpayatīva saṃdhyā
3.121
itīndravajrā
payodharaṃ hārayugaṃ dadhānā karaṃ saśaṅkhaṃ valayadvayaṃ ca
upendravajrā bhuvanaikasārā virājate pannagarājakāntā
3.122
yathā—
na ṣaṭpadaśreṇibhireṇadṛṣṭerna vā navāmbhodharakandalībhiḥ
atulyabhāsyāḥ kabarīlateti divā samunmīlati nāndhakāraḥ
3.123
ityupendravajrā
upendravajrāpadasaṃgatāni yadīndravajrācaraṇāni ca syuḥ
tadopajātiḥ kathitā kavīndrairbhedā bhavantīha caturdaśāsyāḥ
3.124
yathā—
payodharasyātibhareṇa tasyā madhyo nu bhajyeta sumadhyamāyāḥ
avandhi dattvā navaromarāji manobhavena trivalīguṇena
3.125
ityupajātiḥ
hārasaṃgatapayodharākaraṃ śaṅkhayuktavalayena saṃyutam
vibhratī kanakakuṇḍalaṃ mudaṃ kāminīva kurute rathoddhatā
3.126
yathā—
'dīrghaghoṣakuladevadīrghikāpaṅkajaṃ ravikaro vyarājata
īrṣyayeva duhituḥ payonidheryatra vāsamakarotsarasvatī
3.127
iti rathoddhatā
hāriṇī kanakakuṇḍalayuktā puṣpayuktakarayugā valayaśrīḥ
varṇitāhipativaktrasahasraiḥ svāgatā harati kasya na cetaḥ
3.128
yathā—
paṅkajaṃ tadapi pāthasi magnaṃ candramāḥ sa ca ghanāntarito'bhūt
tvanmukhenduttulayāpi vinodaṃ naivahanta sahate hata vedhāḥ
3.131
iti svāgatā
atha dvādaśākṣaracchandaḥ—
nāgādhīśenoktaṃ vṛttaṃ vidyādhāraṃ padbhiḥ karṇairetairbhūbhau chandaḥsāram
syādasminviśrāmo vedairvedairvedaiḥ kṛtvā yatsyāttūrṇaṃ dhīraḥ kīrtyāyuktaḥ129
yathā—
vande pādāmbhojaṃ nityaṃ sītābhartuḥ kṛtvā sindhau setuṃ rakṣonāthaṃ hantum
pitrorājñāṃ jñātvā prājyaṃ rājyaṃ hātuḥ svīyaiḥ sarvairlokaiḥ sākaṃ nākaṃ yātuḥ
iti vidyādhāram
yadāvṛttayo gandhakarṇakrameṇa bhaveyuścatasro varaṃ vṛttametat
bhujaṅgaprayātaṃ hariprītihetorbhujaṅgādhirājastadā saṃjagāda
3.133
yathā—
niśāyāṃ tamaḥpūrasaṃpūritāyāṃ prayāntī rahastvatsamīpaṃ samutkā
akasmāttamālokya māmantike te kadā hrīyutā toyarāśeḥ sutā syāt
iti bhujaṅgaprayātam
dvādaśairvarṇakairnirmitaṃ saṃtataṃ taddhi lakṣmīdharaṃ vṛttamākīrtitam
dṛśyate yaccaturjohalairaṅkitaṃ pannagādhīśavāṇīvinodāyitam
3.134
rāsakelīkalollāsasaṃbhāvitaṃ gopasīmantinīvṛndasaṃlālitam
rādhayā gītasaṃmugdhayāliṅgitaṃ naumi gopālakaṃ devakībālakam
3.135
vinidhehi catuḥsagaṇaṃ ruciraṃ ravisaṃkhyakavarṇakṛtaṃ suciram
phaṇināyakapiṅgalasaṃbhaṇitaṃ kuru toṭakavṛttamidaṃ gaṇitam
3.136
harireti punaryadi matsanividhaṃ vidadhāmi tadā nanu kiṃ na vaidham
yuvatījanajīvanamāli vṛthā na karoti yadā vanamālikathāḥ
3.137
karṇadhvajānandamādhāya sānandametatpunaḥ sūryasaṃkhyākavarṇana
sāraṅgavṛttaṃ tadā piṅgalākhyena sadyaḥ prakāśīkṛtaṃ kāvyavidyena
3.138
sānandalakṣmīkaropāsyamānena dṛṣṭena tṛpyanti ke nāma loke na
govindapādena jātaprasādena sūryāśusaṃbhinnapadmaprakāśena
3.139
payodharamatra catuṣkamavehi kalāścaraṇe kila ṣoḍaśa dehi
bhujaṅgapaterhṛdi mauktikadāma suvṛttamidaṃ śṛṇu mauktikadāma
3.140
mayā tava kiṃcidakāri kadāpi vilāsini vāṅmanusāratāpa
tathāpi manastava nāśvasanāya bhajāmi kuto bhavatīmapahāya
3.141
pādayugaṃ kuru nūpurasundaramāśu kare kusumadvayamāhara
sundari sarvajanaika manoharamodakavṛttamidaṃ parito dhara
3.142
yathā—
mānasamaitadanukṣaṇamicchati gopakulaṃ yadi he sakhi gacchati
tatkaravai praṇayaṃ suravidviṣi sarvasapatnajane vihitatviṣi
3.143
iti modakaḥ
dvijavaragaṇayugamupanaya sakusumanagaṇamiha racaya
sudati vimalataraphaṇipatinigaditataralanayanamiti
3.144
yathā—
apahara purahara mama daramabhinavakaliyugabhayakara
himagirivihitaśayanavara sukṛtasulabha śaśadharadhara
3.145
iti taralanayanam
kusumagandharasairtibhūṣitā caraṇasaṃgatanūpuramaṇḍitā
karasuvarṇalasaddalayānvitā sphurati kasya na cetasi sundarī
3.146
yathā—
asulabhā śaradindumukhī priyā manasi kāmaviceṣṭitamīdṛśam
malayamārutacālitamālatīparimalaprasaro hatavāsaraḥ
3.147
iti sundarī
karasaṅghiśaṅkhavalayā sarasā kanakadvayaikavalayā subhujā
varavarṇinī rasikasevyapadā pramitākṣarā vijayate pramadā
3.148
yathā—
abhajadbhayādiva nabho vasudhāṃ dadhurekatāmiva sametya diśaḥ
abhavanmahī padayugapramitā timirāvalīkavalite jagati
3.161
iti pramitākṣarā
atha trayodaśākṣaracchandaḥ—
kṛtvā karṇī kuṇḍalayuktau kuru ratnaṃ dhṛtvā pādaṃ nūpurayuktaṃ kuru hāram
māyāvṛttaṃ piṅgalanāgoditametajjānītādaḥ paṇḍitavaktrāmbujasāram 149
yathāudyadbādhā saṃprati rādhā madhumāse śaṅke saṃketaṃ prati yātā kimudāse
kelīkuñjaṃ śūnyamavekṣyāsta rahasyāḥ prāṇatrāṇaṃ bhāvi kathaṃ vā vada tasyāḥ
iti māyā
yadi toṭakavṛttapade gurureko bhavatīha tadā kila tārakavṛttam
phaṇināyakapiṅgalavarṇitametadvarapaṇḍitamaṇḍalikāhṛtacittam
3.162
yathāatibhārataraṃ hṛdi candanapaṅkaṃ manute sarasīpavanaṃ viṣaśaṅkam
tava dustaratāraviyogapayodhernahi pāramasau bhavitā paramādheḥ
3.163
iti tārakaḥ
dhvajaṃ cāmaraṃ maṇḍitaṃ gandhahāreṇa mṛgendradvayaṃ cāpi yuktaṃ samudreṇa
tadābhāvibhogīndravaktrāravindena janāndakandena vṛttena kandena
3.164
yathāhṛtaṃ me mano hanta gopālabālena navīnāmbuvāhāvalīcārudehena
sudhāvīcisaṃvādibimbādharāyeṇa sphuradbarhaśobhālasatkāntipūreṇa
3.165
iti kandaḥ
pādakusumarasagandhamudaṇḍakagaṇḍakayugalakarūpamupāhara
nāganṛpativaramāpitasudyutipaṅkakalitamidamāvali mācayati
3.166
yathāśāradaviśadaniśāmapi nindati saṃprati hṛdayamidāmanu vindati
manmathaviśikhimayena niṣīdati mādhava tava viraheṇa viṣīdati
3.167
iti padmāvaliḥ
dvijavarakararajjukarṇapūrṇā prathamatṛtīyapadau yadā bhavetām
dvijapadagururajjukarṇayuktau yadi caraṇāvaparau ca puṣpitāgrā
3.198
yathā—
prasarati purataḥ sarojamālā tadanu madāndhamadhuvratasya paṅktiḥ
tadanu śrutaśarāsano manobhūstava hariṇākṣi vilokanaṃ tu paścāt
3.199
iti puṣpitāgrā
atha caturdaśākṣaracchandaḥ—
karṇasphuratkanakakuṇḍalamaṇḍitā yā
bhāvānvitā caraṇasaṃgatanūpuraśrīḥ
gandhānvitā surasanā valayāvanaddhā
kāntā vasantatilakā mudamātanoti
3.160
yathā—
śaṃbhau kareṇa pulakāṅkuradantureṇa
sasmeramāmṛśati kumbhamibhānanasya
romāñcitāñcitakucāntacalāñcalāyāḥ
pāyādapātaralamīkṣitamambikāyāḥ
3.161-2
iti vasantatilakā
kuṇḍalakalitanagaṇamiha tritayaṃ
gandhakusumarasaviracitavalayam
cakramuragapativaraparigaṇitaṃ
ṣoḍaśakalamatisulalitabhaṇitam
3.162-2
yathā—
sundari nabhasi jaladavayarucire
dehi nayanayugamatighanacikure
mānamiha na kuru jaladharasamaye
kiṃ tava bhavati hṛdayamidamadaye
3.163-2
iti cakram
atha pañcadaśākṣaracchandaḥhāravatpayodharatrayaṃ vidhāya sundaraṃ
cāmaradhvajena maṇḍitaṃ vidhāya cāmaram
vṛttarājametadeva nāgarājabhāṣitaṃ
paṇḍitāvalīvinodakāri cārubhāsitam
3.164-2
rāsalāsyagopakāminījanena khelatā
puṣpapuñjamañjukuñjamadhyagena dolatā
tālanṛtyaśāligopabālikāvilāsinā
mādhavena jāyate(?) sukhāya mandahāsinā
3.165-2
iti cāmaram
dvijakusumama surūpā karṇatāṭaṅkayuktā
kanakavalayahārairmaṇḍitā śaṅkhayuktā
sulalitaraśanāsau nūpuraśrīsametā
harati rasikacittaṃ mālinī kāminīva
3.166-2
nayanavigaladasrasrotasākṛpyamāṇe
navakisalyatalpe hanta suptā mṛgākṣī
prabalamadanabādhāloladorvalliraiṣā
virahajaladhipāraṃ gantumabhyasyatīva
3.167-2
iti mālinī
bhujasaṃgataśaṅkhayugā valayākalitā
karapuṣpasugandhavatī raśanārucirā
kanakadvayanūpuracārutarā jayati
bhramarāvalikā bhujagādhipadulalitā
3.168
yathā—
sakhi saṃprati kaṃ prati maunamidaṃ vihitaṃ
madanena dhanuḥ saśaraṃ svakare nihitam
natiśālini kā vanamālini mānakathā
ratināyakasāyakaduḥkhamupaiṣi vṛthā
3.169
iti bhramarāvalī
sagaṇaṃ vidhāya payodharadvayasundaraṃ
bhagaṇaṃ tato vinidhāya cāmaratomaram
manahaṃsavṛttamidaṃ ca pañcadaśākṣaraṃ
bhaṇitaṃ bhujaṃgamanāyakena manoharam
3.170
yathā—
navamañjulavañjulakuñjakūjitakokile
madhumattacañcalacañcarīkakulākule
samaye'tidhīra samīra kampitamānase
kimu caṇḍi mānamanorathena vikhidyase
3.171
iti manahaṃsam
dvijavarat(tri?)tayakalitamiha sagaṇaṃ
kalaya śarabhamidamatiratikaraṇam
phaṇivaranarapativadanaviharaṇaṃ
kavivarasakalahṛdayakṛtaharaṇam
3.172
yathā—
amalakamaladalarucigharanayano
jalanidhimadhi phaṇipatiphaṇaśayanaḥ
danujavijayasurapatinatimudito
harirapaharatu duritatatimuditaḥ
3.173
iti śarabham
tālaśararajjughararatnavarasundaraṃ
bhāvayutatālagatamantyakṛtacāmaram
śuddhamatināgapaticittakṛtasaṃgamaṃ
vṛttaniśśipālamasitākṣihṛdayaṃgamam
3.174
candramukhi jīvamuṣi vāti malayānile
yāti mama cittamiva pāti madanānale
tāpakarakāmaśaraśalparairakīlitaṃ
māmiha hi paśya jahi korṣamatiśīlitam
3.175
atha ṣoḍaśākṣaracchandaḥ—
dhvajena nāyakena kuṇḍalena yadvibhūṣitaṃ
payodhareṇa vīṇayā śareṇa pakṣiṇāṅkitam
narācavṛttamatra ṣoḍaśākṣaraṃ samīritaṃ
manīṣimaṇḍalīhitaṃ phaṇīndrapannagoditam
3.176
niśumbhaśumbhacaṇḍamuṇḍaraktabījaghātinī
surārirūpadaityabhūpaghātapakṣapātinī
navīnapīnacaddhajālakālameghasaṃnibhā
ciraṃ carīkarītu naḥ priyaṃ pinākiballabhā
3.177
tālapayodharanāyakatomararatnadharaṃ
pāṇiyutaṃ ca vibhāvaya bhāmini vṛttavaram
nīlamidaṃ phaṇināyakagāyakasaṃlapitaṃ
paṇḍitamaṇḍalikāsukhadaṃ sakhi karṇagatam
3.178
yathāsundari sundaripau natiśālini kiṃ kuruṣe
mānini mānini kāmamidaṃ hṛdayaṃ paruṣe
hariṇi hariṇi te hṛdaye nihito dayito
bhāvini bhāvi nivāsi mano'sya cirāya yataḥ
3.179
iti nīlam
tūryatālapaṅkirā jameruhāranāyakena
cāmaradhvajena cāpi varṇitā suvarṇakena
varṇitātisundareṇa pannagendrapiṅgalena
cañcalā cakoracārulocane sumaṅgalena
3.180
yathāāli yāhi mañjukuñjaguñjitālilālitena
bhāskarātmajāvirājiramyatīrakānanena
śobhite sthale sthitena saṃgatā yadūttamena
mādhavena bhāvini taḍillateva nīradena
3.181
iti cañcalā
ādau vidrunmālāpādaṃ dattvā karṇadvandvaṃ hāraṃ
tāṭaṅkadvandvaṃ gurvantaṃ tadbrahmākhyaṃ vṛttaṃ sāram
nāgādhīśenoktaṃ caitatsarvasvāntānandādhāraṃ
kṛtvā dhīraḥ saṃprāpnotyākalpaṃ kīrtistambhaṃ sāram
3.182
yathārājadbhālaḥ sphūrjannetraprodyadvahnijvālājālaiḥ
sva••••tyambhovīcīnīrāsārasvidyaccūḍācandraḥ
mādyadgaurīvakrāmbhojasvairasmerakrīḍāśītaḥ
śreyo deyānnāgaśreṇībhūṣāmīpaścandrāpīḍaḥ
3.184
iti brahmavṛttam
atha saptadaśākṣaraṃ chandaḥpayodharayutā sphuratkanakayugmatātaṅginī
suvarṇarucikaṅkaṇā lalitabhāvavannūpurā
sugandharucirā lasacchravaṇarūpavatkuṇḍalā
bhujaṅgapativarṇitā harati hanta pṛthvī manaḥ
3.184-2
yathākṣatādharataṭī ghanaśvasitamaṅgarāgavyayo
dṛśorapi ca śoṇimā bhavati kāraṇādanyataḥ
idaṃ tava parapriyānibhṛtasaṃgamavyañjakaṃ
mukhe yadidamañjanaṃ rahasi cārdhacandraṃ gale
3.185
iti pṛthvī
dvijavaragaṇānvito gajapatiśritastūryavānkaratalaparisphuratkanakakaṅkaṇenānvitaḥ
surapatiguruśriyā parigataḥ samantātsakhe
jayati bhuvi vṛttabhūpatirevamālādharaḥ
3.186
yathākvacidapi vayasyayā saha vinodamātanvatī
katipayakathārasairnayati vāsarīyāṃ rujam
subhaga tava kāminī samadhigamya sā yāminīmanubhavati bhāvinīṃ madanavedanā mantataḥ
3.187
iti mālādharaḥ
dhvajaḥ karṇo hārau dvijavaragaṇastho rasayutaḥ
samudro ratnaṃ ca prabhavati yadā saptadaśabhiḥ
bhujagendroddiṣṭā vibudhahṛdayāhlādajananī
rasai rudrairyasyāṃ viratiriha saiṣā śikhariṇī
3.188
yathā—
niviṣṭāyāḥ kopādgurusadasi paṅkeruhadṛśaḥ
padopānte chāyāmupanayati mūrddhnaḥ praṇayini
tayā cakṣurlīlākamalarajasā dūṣitamiti
drutaṃ muktā muktāphalapariṇatā bāṣpakaṇikāḥ
3.189
mandākrāntā harati hṛdayaṃ karṇatāṭaṅkayugmā
prodyadbhāvā karatalalasatkaṃkaṇā śaṅkhayuktā
hārotkṛṣṭa lalitavalayā rāvavannūpurā yā
vibhrājantī sakalahṛdayāhlādinī kāminīva
3.190
yathā—
karṇābhyarṇe hitamavahitā varṇayantaścireṇa
drāgasyanto hṛdi kaluṣatāmānane śoṇimānam
yānto bhūmiṃ nayanapayasāṃ bindavo mānavatyāḥ
pādāmbhojapraṇatamarunā kāntamutthāpayanti
3.191
dvijavaramukhī bhāsvadrūpā sakuṇḍalakarṇikā
lalitavalayā hārotkṛṣṭa payodharabhūṣitā
kanakarasanārāvairyuktā lasadratnanūpurā
harati hariṇī keṣāṃ cittaṃ na yoṣidivādhunā
3.192
yathā—
surabhirajanī yātā bhūyaḥ kṛśībhavitā śaśī
parabhṛtayuvā mūko bhāvī viraṃsyati pañcamaḥ
kusumaviśikhaḥ saṃhartā svaṃ dhanuḥ patireṣyati
priyasakhi parāvṛttaṃ na syādgataṃ mama jīvitam
3.193
athāṣṭādaśākṣaracchandaḥādau kṛtvā karṇaṃ kuṇḍalayuktaṃ hārayugaṃ dattvātho
kuryāttāṭaṅkaṃ pādaṃ kuru sanmañjīrayugābhyāṃ yuktam
kṛtvā tātaṃ kuntīputrasametaṃ vai guruyugmaṃ dattvā
mañjīrā sā nāgādhīśanisṛṣṭā rājati saiṣā vaktre
3.194
yathāprauḍhadhvānte garjadvāridvadhārādhāriṇi kāle gatvā
tyaktvā prāṇānagre kaulasamācārānapi hitvā yāntī
kṛtvā sāraṅgākṣīsāhasamuccaiḥ kelinikuñjaṃ śūnyaṃ
dṛṣṭvā prāṇatrāṇaṃ bhāvi kathaṃ vā nātha vada preyasyāḥ
3.195
iti mañjīrā
hārayuktasuvarṇakuṇḍalapāṇiśaṅkhavirājitā
pādanūpurasaṃgatā supayodharadvayabhūṣitā
śobhitā valayena pannagarājapiṅgalavarṇitā
carcarī taruṇīva cetasi cākasīti susaṃgatā
3.196
yathākokilākalakūjitaṃ na śṛṇoṣi saṃprati sādaraṃ
manyase timirāpahāri sudhākaraṃ na sudhākaram
dūramujjhasi bhūṣaṇaṃ vikalāsi candanamārute
kasya puṇyaphalena sundari mandiraṃ na sukhāyate
3.197
iti carcarī
dhvajaṃ cāmaraṃ gandhakarṇau rasaḥ kuṇḍalaṃ tomaraṃ ca
tathā tākṣatātaṅkattūryāṇi śeṣe gurūdvandvamatra
tadā krīḍayā cihnitaṃ candrametadbhujaṃgādhirājaḥ
kaviśreṇivismāpakaṃ sarvalokapriyaṃ saṃjagāda
3.198-2
yathāśramantī dhanurmuktanārācadhārāniruddhe samaste
nabhaḥprāṅgaṇe pakṣivāndhoḥ prayāte nirante praśaste
tathā caṇḍagāṇḍīvabāṇāvalīnīcarakṣāvilakṣo
babhūvāṅgarājo yathā na sthito'sau vipakṣasvapakṣaḥ
3.199-2
iti krīḍācandraḥ
athaikonaviṃśākṣaracchandaḥkarṇaḥ kuṇḍalasaṃgataḥ karatalaṃ cāmīkareṇānvitaṃ
pādānto ravanūpureṇa kalito hārau prasūnojjvalau
gurbānandayuto gururyadi bhavettattūnaviṃśākṣaraṃ
nāgādhīśvarapiṅgalena bhaṇitaṃ śārdūlavikrīḍitam
3.200
yathāsaumitre kimu mṛgyate pratilatākuñjaṃ kuraṅgekṣaṇā
hantaitadvipine manāgapi na vā netrātithimaithilī
eṇī nistrapamīkṣate madhukaraśreṇī samujjṛmbhate
niḥśaṅkaṃ camarī caratyapi nirāsaṅkaṃ pikī gāyati
3.201
iti śārdūlavikrīḍitam
dvijavaragaṇayugamupadhāya parikalaya karamatha nagaṇayugalamiha gandhayugamanu vihara
phaṇipatibhaṇitamiti candramidamiti śṛṇuta
sakaḷakavikulahṛdayamodakaramavatanuta
3.202
yathāanupahatakusumarasatulyamidamagharadalamamṛtamayavacanamidamāli viphalayasi yat
yadapi yaduramaṇapadamiśamunihṛdi luṭhati
tadapi tava rativalitametya vanataṭamaṭati
3.203
dvijavaragaṇatṛ(tri ?)tayamiha hi nagaṇayugalaṃ
vimalavalayamapi ca kalaya sakalajanasukham
phaṇipativarabhaṇitamamaladhavalamiha hitaṃ
vimalakavikulahṛdi kalitamiti bhuvi valitam
3.204
upagata iha surabhisamaya iti sumukhi vade
nidhuvanamadhisaha piba madhu jahi rupamapade
kamalanayanamanusara sakhi tava rabhasaparaṃ
priyatamagṛhagamanamucitamanucitamaparam
3.205
kuru pāṇiṃ kaṅkaṇayugmālaṃkṛtamagne ratnaṃ hāraṃ ca
caraṇaṃ sannūpurasaṃyuktaṃ kuru karṇaṃ bhrājattāṭaṅkam
rasanāmāyojaya mañjīradvayamevaṃ śaṃbhuṃ saddhṛttaṃ
bhuvi kāntaṃ gauri ciraṃ saṃbhāvaya tannāgādhīśenoktam
3.206
jaya māyāmānavamūrte dānavavaṃśadhvaṃsavyāpārī
balamādyadrāvaṇahatyākāraṇa laṅkālakṣmīsaṃhārī
kṛtakaṃsadhvaṃsanakarmāśaṃsana gogopīgopānandī
balilakṣmīnāśana līlāvāmana daityaśreṇīniṣkrandī
First 200 of 219 passages. Read on