Dashakarman 1
Daśakarman 1
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.3 — 6 parts
1.1
tatra ṛtusnātā caturthadine vadhūḥ prātastrūṣaṇīmādityamupatiṣṭhet
tatastadine mātṛpūjābhyudayike kṛtvā ṣoḍaśamātṛādarvāk śubharātrau
maṅgalācaraṇa
akhaṇḍamaiśvaryayutaṃ pareśaṃ vighnāṭavīdhvaṃsanamekamagnim
gajānanaṃ taṃ manasā praṇamya karomi bhāṣāṃ daśakarmapaddhateḥ
1.2
yaṃvo'bhūjjanmādiḥ satatamaparokṣasya jagataḥ
parokṣatvaṃ tasmin gatavati ca kastatra vismayaḥ
kṛtātaḥ sā bhūmo budhajanavikāśāya viduṣā
kanhaiyālālena śriyamiyaṃmapāraṃ diśatu vaḥ
1.1-2
dakṣiṇahastena patirbadhvā upasthamabhispṛśya japet | oṃ pūṣā
bhagaḥ savitā me dadātu rudraḥ kalpayatu tvaṣṭā rūpāṇi piṃśatu | āsiñcatu prajāpatirdhātā garbhaṃ dadhātu
te || iti mantreṇa | atha prāṅmukha upaviṣṭa udaṅmukho vā etāabhimantrayedanena | oṃ garbhaṃ dhehi sinīvāli garbhaṃ dhehi pṛthuṣṭuke | garbhaṃ
te aśvinau devāvādhattāṃ puṣkarasrajau | iti mantreṇa | tataḥ oṃ reto mūtraṃ
vijahāti yoniṃ praviśādindriyam | garbho jarāyuṇāvṛta ulbaṃ jahāti
janmanā | iti mantreṇa | retaḥsrāvaṇam | atha tasyā hṛdayamālabhet | oṃ
yatte suśīme hṛdayaṃ divi candramasi śritam | vedāhaṃ tanmāṃ tadvidyātpaśyema
śaradaḥ śataṃ jīvema śaradaḥ śataṃ śṛṇuyāma śaradaḥ śatam itimantreṇa
tataḥ svastho hṛṣṭamanāḥ hṛdeśe prasannāmanāturāṃ kāmayamānāmabhayaśca
ṛtusnāyā pradoṣādūrdhvaṃ striyamabhigacchet sā yadi garbhaṃ na dadhāti tadā patiḥ
kṛtopavāsaḥ puṣyanakṣatre śvetakaṇṭakārikāmūlamutpāṭacodakena piṣṭvā
vadhūdakṣiṇanāsāpuṭe tadrasaṃ dadyāt anenaiva mantreṇa| oṃ iyamoṣadhī trāyamāṇā sahamānā sarasvatī| asyā ahaṃ bṛhatyāḥ putraḥ pituriva nāma jagrabhamiti| iti garbhādhānam
1.1-3
atha puṃsavanam
tatra garbhamāsāpekṣayā dvitīyatṛtīyayoranyatarasminkaraṇīyaṃ puṣyapunarvasumṛgaśirohastamūlaśravaṇānyatamapunnāmanakṣatrayutobhayacandratārāānukūladivasamavagatya tataḥ pūrvedine vadhūmupavāsaṃ kārayitvā agrimadine tasyāḥ
snātāyā ahatavāsoyugaparidhānānantaraṃ śuciḥ snātaḥ kṛtācamano mātṛpūjābhyudayikādi kṛtvā vaṭaprarohaṃ vaṭaśuṃgāśca ācārātkuśakaṃṭakamapi
hīśireṇa jaṭena piṣṭvā vadhūdakṣiṇanāsāpuṭe tadrasaṃ dadyāt | oṃ hiraṇyagarbhaḥ samavarttatāgre bhūtasya jātaḥ patireka āsīt | sadādhāra pṛthivīṃ
dyāmutemāṃ kasmai devāya haviṣā vidhema
1.2-2
oṃ adbhyaḥ saṃbhṛtaḥ
pṛthivyai rasācca viśvakarmaṇaḥ samavarttatāgre | tasya tvaṣṭā vidadhadrūpameti
tanmartyasya devatvamājānamagre | iti mantrābhyām | iti puṃsavanam
1.3.1
atha sīmantonnayanam
tatra garbhamāsāpekṣayā ṣaṣṭhe'ṣṭame vā punnāmanakṣatrayute candratārā'nukūladihnitadine mātṛpūjābhyudayikādi kṛtvā bahiḥśālāyāṃ kuśakaṇḍikāṃ kuryāt | tatra kramaḥ | kuśatrayeṇa hastaparimitacaturasrabhūmiṃ parisamūhya kuśānaiṛtyāṃ nikṣipya gomayodakenopalipya dhruvamūlena sphayena vottarataścitrirullikhyollekhanakrameṇānāmikāṅguṣṭhābhyāṃ mṛdamuddhṛtya vāriṇā taṃ deśamabhiṣicya kāṃsyapātreṇāgnimādāya tatrapratyaṅmukhaṃ nidadhyāt | tato
brāhmaṇavaraṇam | oṃ adya kartavyasīmantonnayanahomakarmaṇi kṛtākṛtāvekṣaṇarūpabrahmakarma kartumamukagotramamukaśarmāṇaṃ brāhmaṇaibhiḥ puṣpacandanatāmbūlavāsobhirbrahmatvena tvāmahaṃ vṛṇe oṃ vṛtosmīti prativacanam | oṃ yathāvihitaṃ karma kurviti hotrābhihite oṃ karavāṇīti prativacanānantaramthredakṣiṇataḥ śuddhamāsanaṃ dattvā tadupari prāgyānakuśānāstīryāsminsīmantonnayanahomakarmaṇi tvaṃ me brahmā bhavetyabhidhāya oṃ bhavānīti tenokte
agnipradakṣiṇaṃ kārayitvā brāhmaṇaṃ tatropaveśya praṇītāpātraṃ purataḥ kṛtvā
jalenāpūrya kuśairācchādya brāhmaṇo mukhamavalokyāgreruttarataḥ kuśopari
nidadhyāt tataḥ pāristaraṇam | barhiṣaścaturthabhāgamādāyāgneyādīśānāṃtaṃ
brāhmaṇo'gniparyaṃtaṃ nairṛtyādvāyavyāṃtam agnitaḥ praṇītāparyantaṃ tato'gneruttarataḥ paścimādiśi pavitracchedanārthaṃ kuśatrayaṃ pavitrakaraṇārthaṃ tāmramanaṃtagarbhakuśapatradvayam prokṣaṇīpātramājyasthālī carusthālī saṃmārjanakuśā upayamanakuśāḥ prādeśamitapālāśaśamidhastitraḥ huvaḥ ājyaṃ
1.3.2
ṣaṭpañcāśaduttarayajamānamuṣṭiśatadyāvacchinnataṃḍulapūrṇapātraṃ tilamudgāmiścāstaṃḍulāḥ pūrvapātraṃ etāni pavitracchedanakuśānāṃ pūrvapūrvadiśi
krameṇāsādanīyāni taduttarataḥ vīṇāgāthino | prādeśamātrasāgrāi vatthaśaṃkuḥ triivetaśaṅkīkaṃṭakaṃ pītasūtraṃ pūrṇastarkuḥ darbhāpiṃjūlikātrayaṃ uduṃbarayugmaphalasuvarṇaghaṭitadevakarkayādi yuktasūtradorakapuṣpābilvādi phalaṃyutavārāṣṭatayādi anyadyathācārapariprāptadravyamāsādanīyam | tataḥ pavimracchedanārthakuśaiḥ prādeśamitapavitre chitvā sapavitrapāṇinā praṇītodakaṃ triḥ prokṣaṇīpātre kṛtvā anāmikāṃguṣṭhābhyāmuttarāgre pavitre gṛhītvā
trirudviṃganaṃ praṇītodakena prokṣaṇīprokṣaṇaṃ tataḥ prokṣaṇījalena yathādittadravyasecanaṃ tato'gnipraṇītayormadhye prokṣaṇīpātranidhānaṃ tataḥ
ājyasthālyāmājyanirvāpaḥ carau tu tilataṃḍulamudgānāṃ praṇītodakena
triḥ prakṣāḷanaṃ tatra kiñcijjalaṃ dattvā prakṣepaḥ | tataḥ svayaṃ caruṃ gṛhītvā
brahmaṇā cājyaṃ grāhayitvā vaheruttarataścaruṃ dakṣiṇataḥ ājyaṃ yugapānnidadhyāt | tataḥ siddhe carau jvalattṛṇaṃ pradakṣiṇaṃ bhrāmayitvā vahnau tatprakṣepaḥ
tataḥ sruvapratapanaṃ triḥ tataḥ saṃmārjanakuśānāmagreraṃtarato mūlairbāhyataḥ sruvaṃ
saṃmṛjya praṇītodakenābhyukṣya punastriḥ pratāpya dakṣiṇato nidadhyāt tataḥ
ājyamagnitaścaroḥ pūrveṇānīyāgne dhṛtvā ājyapaścimena carumānīyājyasyottarato nidadhyāt tata ājye prokṣaṇīvadutpavanaṃ avekṣya satyapadravye
tannirasanaṃ tataḥpūrvavatprokṣaṇyutpavanaṃ tata utthāyopayamanakuśānādāyaprajñāpātiṃ manasā dhyātvā tūṣṇīmagnau kṣipet| samidho ghṛtāktāḥ| athopaviśya
1.3.3
sapavitraprokṣaṇījalenāgniṃ pradakṣiṇakrameṇa paryukṣya praṇītāpātre pavitre dhṛtvā
brahmaṇānvārabdhaḥ pātitadakṣiṇajānurjuhuyāt tata āhuticatuṣṭaye pratyāhutyanantaraṃ hutaśeṣasya ghṛtasya prokṣaṇīpātre prakṣepaḥ tataḥ sviṣṭakṛtame'gnau oṃ
prajāpataye svāhā idaṃ prajāpataye| iti manasā| oṃ indrāya svāhā idamindrāya| ityāghārau| oṃ agnaye svāhā idamagnaye| oṃ somāya svāhā
idaṃ somāya| ityājyabhāgau| tato'nvārabdhaḥ sthālīpākena homaḥ oṃ
prajāpataye svāhā idaṃ prajāpataye| iti manasā| tato'nanvārabdho juhuyāt tattadāhutyanantaraṃ dhruvāvasthitahutaśeṣasya prokṣaṇyāṃ prakṣepaḥ tatraivājyasthālīpākābhyāṃ sviṣṭakṛddhomaḥ| oṃ agnaye sviṣṭakṛte svāhā idamagnaye
sviṣṭakṛte॰ | oṃ bhūḥ svāhā idamagnaye na mama | oṃ bhuvaḥ svāhā idaṃ
vāyave॰ | oṃ svaḥ svāhā idaṃ sūryāya | etā mahāvyāhṛtayaḥ | oṃ tvanno
agne varuṇasya vidvān devasya heḍo ava yāsisīṣṭhāḥ | yajiṣṭho vahnitamaḥ
śośucāno viśvā dveṣāṃsi pramumugdhyasmatsvāhā idamagnīvaruṇābhyāṃ॰
oṃ sa tvanno agne tvamo bhavotī nediṣṭho asyā uṣaso vyuṣṭau | ava
yakṣvano varuṇaḥ rarāṇo vīhi mṛḍīka ॰ suhavo na edhi svāhā idamagnīvaruṇābhyāṃ॰ | oṃ ayāścāgnesyanabhiśāstipāśca sattvamittvamayā asi
ayāno yajñaṃ vahāsyayāno dhehi bheṣajaḥ svāhā idamagnaye॰ | oṃ ye te
śataṃ varuṇa ye sahasraṃ yajñiyāḥ pāśā vitatāṃ mahāntaḥ | tebhirno adya
sāvitota viṣṇurviśve muṃcaṃtu marutaḥ svarkāḥ svāhā idaṃ varuṇāya savite
viṣṇave viśvebhyo devebhyo marudbhyaḥ svarkebhyaśca na mama | oṃ udduttamaṃ
1.3.4
varuṇapāśmasmadavādhamaṃ vimadhyamaṃ śrathāya | athā vayamāditya vrate
tavānāgaso aditaye syāma svāhā idaṃ varuṇāya॰ | iti sarvaprāyaściidamagnaye sviṣṭakṛte॰ | oṃ bhūḥ svāhā idamagnaye na mama || oṃ bhuvaḥ svāhā idaṃ
vāyave॰ | oṃ svaḥ svāhā idaṃ sūryāya॰ | etā mahāvyāhṛtayaḥ | oṃ tvanno agne
varuṇasya vidvāndevasya heḍo ava yāsisīṣṭhāḥ | yajiṣṭho vahnitamaḥ śośucāno
viśvā dveṣāṃsi pramumugdhyasmatsvāhā idamagnīvaruṇābhyam ॰ | oṃ sattvanno agne
vamo bhavotī nediṣṭho asyā uṣaso vyuṣṭau | ava yakṣvano varuṇaḥ rarāṇo vīhi
mṛḍīka ॰ suhavo na edhi svāhā idamagnīvaruṇābhyām ॰ | oṃ ayāśvāgnesyanābhiśāstipāśca sattvāmittvamayā asi | ayāno yajñaṃ vahāsyayono dhehi bheṣajaḥ
svāhā idamagnaye॰ | oṃ ye te śataṃ varuṇa ye sahasraṃ yajñiyāḥ pāśā vitatā mahāṃtaḥ| tebhirno adya savitota viṣṇurviśve muṃcaṃtu marutaḥ svarkāḥ svāhā idaṃ varuṇāya
savite viṣṇave viśvebhyo devebhyo marudbhyaḥ svarkebhyaśca na mama| oṃ udduttamaṃ varuṇa
pāśamasmadavādhamaṃ vimadhyamaśrathāya| athā vayamāditya vrate tavānāgaso aditaye
syāma svāhā idaṃ varuṇāya॰ | iti sarvaprāyaścittam | oṃ prajāpataye svāhā idaṃ
tam| oṃ prajāpataye svāhā idaṃ prajāpataye॰ iti prājāpatyam | atha
saṃsravaprāśanam | tataḥācamyaoṃ adya sīmantonnayanahomakarmāṇi kṛtākṛtāvekṣaṇarūpabrahmakarmapratiṣṭhārthamidaṃ pūrṇapātraṃ prajāpatidaivatamamukagotrāyāḥ
amukaśarmaṇe brāhmaṇāya brahmaṇe dakṣiṇāṃ tubhyamahaṃ sampradade oṃ svastīti prativacanam | tato brahmagranthivimokaḥ | tataḥ oṃsumitriyā na āpa oṣadhayaḥ
1.3.5
santu iti pavitrābhyāṃ praṇītājalena śiraḥ saṃmṛjya oṃ durmitriyāstasmai
saṃtu yo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmaḥ ityeśānyāṃ praṇītānyunjīkaraṇam
tataḥ staraṇakrameṇa barhirutthāpyājyenābhighārya oṃ devā gātuvido gātuṃ
vitvā gātumitamanasaspata imaṃ devayajñaṃ svāhā vāte dhāḥ svāhā iti
mantreṇa barhirhomaḥ | tataḥ paścādagredhūmahatavāsasī paridhāyya mṛdvāsane
upaveśayet tatastriśvetaśaṅkīkaṃṭakāśvatthaśaṃkupītatantutakuṃdarbhapiñjūchītritayodumbaraphalayugmānvitapradeśamitaśākhābhirvatuṃḍīkṛtya sīmantamūrddhani vinayati oṃ bhūrbhuvaḥ svaḥ vinayāmi iti mantreṇa sakṛt | oṃ
bhūrvinayāmi | oṃ bhurvinayāmi | oṃ svarvinayāmi iti mantreṇa vāratrayaṃ tataḥ udumbaraphalayugmānvitaśāṅkīkaṃṭakādipañcakaṃ vadhūsīmantadakṣiṇato veṇīkṛtvā patirbadhāti oṃ ayamūrjāvato vṛkṣa urjīṃva phālinī
bhava iti mantreṇa | tata udumbaraphalādisamanvitasūtradorakaṃ vadhūgrīvāyāṃ anenaiva krameṇa vā ācārāddhīyāt | tato bilvādisamanvitaṃ
vārāṣṭatayena snapanam | tataḥ phalapuṣpādikaṃ nūtanavastreṇa baddhā pratīkṣya
dharttavyaṃ prātisnapane svāmipaṭhanīyo mantraḥ oṃ ayamūrjātati rājānaśca saṃgāyetāmiti praiṣānantaraṃ soma evaṃ no rājemā mānuṣīḥ avimuktacakra
āsīraṃstīre tubhyamasau śrīamukadevī iti gāthāṃ vīṇāgāthino gāyetām
anyo vā vīrataraḥ | tato yā grāmasannihitā nadī tasyā nāma gṛhṇīyāt
tata utthāya vadhūdakṣiṇakareṇa sruvaspṛṣṭena phalapuṣpasamanvitaghṛtena
oṃ mūrddhānaṃ divo aratiṃ pṛthivyā vaiśvānaramṛta ājātamagnim | kaviḥ
samrājamatithiṃ janānāmāsannā pātraṃ janayaṃta devāḥ svāhā iti mantreṇa
1.3.6
oṃ pūrṇādarvi parāpata supūrṇā punarāpata vasneva vikrīṇā vahā iṣamūrjaṃ
śatakrato svāhetyanena pūrṇāhutiṃ dattvopāviśya sruveṇa bhasmānīya dakṣiṇakarānāmikāgragṛhītabhasmanā oṃ tryāyuṣaṃ jamadagneriti lalāṭe oṃ kaśyapasya tryāyuṣamiti grīvāyām oṃ yaddeveṣu tryāyuṣamiti dakṣiṇabāhumūle oṃ tanno astu tryāyuṣamiti hṛdi iti tryāyuṣaṃ kuryāt | anenaiva
krameṇa vadhvā api tryāyuṣaṃ kuryāt tatra tatte astu tryāyuṣaṃ iti viśeṣaḥ
tato brāhmaṇabhojanam | iti sīmantonnayanam
1.1-4
atha jātakarma
tatra prathamaṃ śūmbhavatīmadbhiḥ pariṣiñcati oṃ ejatu daśamāsyo garbho
jarāyuṇā saha | yathāyaṃ vāyurejati yathā samudra ejāti evāyaṃ daśamāsyo
asrajarāyuṇā saha | iti mantreṇa | tato vadhūsamīpe patirjapati oṃ avetu
pṛśni śevala 5 śune jarāyattavenaiva māśsena pīvarī na kārṣmaśca nāyatanamava jarāyupadyatāmiti | tataḥ putre jāte nābhivardhanīyāt prākkṛtābhyudayikaḥ kumāraṃ dakṣiṇakarasyānāmikayā svarṇātīhetayā madhughṛte ekīkṛtya ghṛtameva vā prāśayati oṃ bhūstvayi dadhāmi oṃ bhuvastvayi dadhāmi
oṃ svastvayi dadhāmi oṃ bhūrbhuvaḥ svaḥ sarvaṃ tvayi dadhāmi iti mantreṇa
etacca medhājananam | tataḥ kumārasya dakṣiṇakarṇe nābhyāṃ vā mukhaṃ dattvā
oṃ agnirāyuṣmān vanaspatibhirāyuṣmāṃstena tvāyuṣāyuṣmaṃtaṃ karomi
1.2-3
oṃ soma āyuṣmān oṣadhībhirāyuṣmāṃstena tvāyuṣāyuṣmaṃtaṃ karomi
1.3-2
oṃ brahmāyuṣmattadbrāhmaṇairāyuṣmattena tvāyuṣāyuṣmaṃtaṃ karomi
1.4
oṃ devā āyuṣmaṃtaste'mṛtenāyuṣmaṃtastena tvāyuṣāyuṣmaṃtaṃ karomi
1.5
oṃ ṛṣaya āyuṣmaṃtaste vratairāyuṣmaṃtastena tvāyuṣāyuṣmaṃtaṃ karomi
1.6
oṃ pitara āyuṣmaṃtaste svadhābhirāyuṣmaṃtastena tvāyuṣāyuṣmaṃtaṃ karomi
1.7
oṃ yajña āyuṣmāntsadakṣiṇābhirāyuṣmāṃstena tvāyuṣāyuṣmaṃtaṃ karomi
1.8
oṃ samudra āyuṣmān sravaṃtībhirāyuṣmāṃstena tvāyuṣāyuṣmaṃtaṃ karomi
Linked texts (3)
- Pāraskaragṛhyasūtra — Pāraskara, Sanskrit
- Daśasaṃskārapaddhati — Sanskrit
- Daśakarma — Sanskrit