Pramāṇa · Search · About · API

Kathakagrihyasutra 59: atha pañcacatvāriṃśī kāṇḍikā

Kāṭhakagṛhyasūtrabhāṣya 59

Language
Sanskrit

atha pañcacatvāriṃśī kāṇḍikā

59.1

vratasamāptyanantaramadhītavedena snātvā vivāhaḥ kartavyaḥ| kṛtavivāhasya pākayajñā āmnātāḥ| te cāgnau kriyante| jīvatpitṛkasya vaivāhāgnau vikalpaḥ| yo jivatpitṛko yadā na dhārayate, tadā tenāgnyantaramutpādanīyamavaśyam, pitṛpramaye'gnyantarārjanaṃ ca paitṛkāgnyupaśamapūrvakamityupaśamanamāha| pitari prete eka evāsahāyaḥ śiṣyate paitṛko'gniḥ| tasyaikāgneḥ samādhānaṃ pratipattikarma kartavyaṃ putreṇaiva na tu purohitaprabhṛtibhiḥ|
aparā vyākhyā - eka evāgniḥ paitṛko yasyāsti natu vaivāhanaḥ svayaṃ vṛttataḥ sa ekāgnirgṛhasthaḥ pramītapitṛkaḥ| samādhānaśabdastantreṇa dvayamāha - pūrvāgnestyāgamāvasathyāgnerāharaṇam| yataḥ samyagādhānamarjanamapi, anekārthatvāddhātunipātānām|
etadeva sphuṭayitumāha -

59.2

parameṣṭhī svāmī pitā| tasya pramaye putreṇaivāgneḥ samādhānaṃ śamanaṃ kartavyamityuktārtham|

59.3

ṛtvigbandhūnsarvān upa samīpe'gnervāsayet |

59.4

uṣā rātriḥ vigatā uṣā yatra sa vyuṣaḥ| sa prabhātakālaḥ| tasya samīpamupavyuṣamādityodayakālaṃ yāvat taṃ prakṛtamekāgniṃ jvālayet sandī nayet| yāvadvyuṣā rātristāvat agniṃ prajvālayediti bhāvaḥ|
udakamiśramāṣacūrṇasampāditena manthena audumbarakaṃsapātranikṣiptena tamagniṃ śamayet| virāṭpaṃktyau| brahmaṇa ārṣam| ṛgarthastu - havāmahe juhumaḥ devān hvayāmo vā| kān| savitāraṃ hiraṇyapāṇiṃ tathā vāyum, indraṃ, prajāpatim, aṅgirasaśca| kimartham| kravyādaṃ śamayantvagnim|

59.6

kāśānāṃ tṛṇaviśeṣāṇāṃ sambandhini ūte grathite kaṭe samāropya tat praśamitaikāgnibhasma sthāpayet gamayet kravyādamagnimiti triṣṭubhā| kāśānāṃ mūḍhakaṭa iti vā pāṭhaḥ| tatrāsamañjasamūlāgratṛṇanirmitākāro mūḍhakaṭaḥ| ṛgarthastu - kravyādamāmamāṃsabhakṣamagniṃ yajamānāddūraṃ prahiṇomi prakṣipāmi| yamarājñaḥ sambandhī yo'ripravāhaḥ pāpaniścayasya voḍhā, so'nenaivāgninā saha dūraṃ gacchantu| itaraḥ punaryamāhariṣyāmi, ayamihaiva sthāne devebhyo havyaṃ vahatu prakarṣeṇa jānan| kīdṛśaḥ| jātavedā jātadhano jātajñāno vā| asmānmantraliṅgādakṛtavivāhasyāpi parameṣṭhipramaye'gnyantaraparigrahamicchanti|

59.7

nirdagdhamiti mantreṇa dakṣiṇāparasyāṃ diśi nairṛtyāṃ diśi yāmyapaścimadigantarāle yaścatuṣpathastatra nidhāya sthāpayitvā kāśakaṭanihitaṃ bhasma, upadhānaśabdavācyaṃ ca yat jīvataḥ pituḥ śiro'vaṣṭambhanaṃ gaḍukādikamāsīt|

59.8

‘apāsmadetu’ ityādibhiścaturbhirmantrairupasthānaṃ kartavyam|

Linked texts (1)